Về tình trạng một số DN khuyến khích những NLĐ lớn tuổi nghỉ việc trước thời hạn hợp đồng để nhận được một khoản tiền từ DN, ông Đỗ Ngọc Thọ, Phó Trưởng ban thực hiện chính sách BHXH Việt Nam, cho biết bộ chưa có số liệu thống kê chính xác. Quan điểm của ông Thọ là chi trả trợ cấp thất nghiệp cũng có tăng nhưng không quá quan ngại.

Lãng phí nguồn lực

Ông Lê Đình Quảng, Phó Ban Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam), cho rằng dù chưa có con số chính xác nhưng tình trạng DN có thải loại NLĐ sau tuổi 35 là có thật, diễn ra cách đây mấy năm, đặc biệt diễn ra khá phổ biến trong năm nay.

“Thông tin trong hệ thống liên đoàn của chúng tôi khảo sát điều tra tại 64 DN, có tình trạng công nhân làm việc tại DN chỉ 6-7 năm rồi nghỉ. Số lao động còn lại trên 35 tuổi rất ít”, ông Quảng cho biết.

Ông Quảng chứng minh rằng qua thực tế người lao động làm trong khu vực điều kiện lao động không tốt, cường độ lao động cao, sau 35-40 tuổi, sức khoẻ kém đi, cường độ lao động không đảm bảo để tăng năng suất lao động. Trong khi đó, chi phí tiền lương, BHXH lại cao hơn. Từ đó, DN tìm nhiều biện pháp đẩy NLĐ ra khỏi DN. Có nhiều DN thoả thuận chi cho NLĐ khoản tiền để NLĐ tự nguyện xin nghỉ.

“Tình trạng này rất báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến NLĐ và việc thực hiện chính sách an sinh xã hội hiện nay. Về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của NLĐ. Những đối tượng này sau khi mất việc thường rất khó tìm việc làm mới tại các khu vực có quan hệ lao động, do đó cuối cùng sẽ chấp nhận việc hưởng trợ cấp BHXH một lần”, ông Quảng đánh giá.

Khảo sát điều tra tại 64 DN cho thấy, có tình trạng công nhân chỉ làm việc tại DN 6-7 năm rồi nghỉ

Chưa kể, theo ông Quảng, theo luật, độ tuổi lao động của nước ta là 60 tuổi với nam giới và 55 tuổi với nữ giới. Do vậy, việc sa thải NLĐ ở tuổi trên 35 là rất lãng phí nguồn lực.
Vì vậy, ông Quảng đề xuất, để giải quyết tình trạng này, về mặt pháp luật cần xem xét, sửa đổi theo hướng để NLĐ có việc làm bền vững.

Hiện nay, pháp luật lao động đã được xây dựng theo cơ chế thị trường. Bởi vậy, cần đưa ra những giải pháp nhằm tăng trách nhiệm xã hội của DN, đồng thời cũng cần xem xét tạo ra các ràng buộc pháp lý đối với DN về việc sử dụng lao động sau tuổi 35, kết hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức của NLĐ.

Luật còn lỏng

“Báo chí có vai trò rất lớn trong việc tăng cường trách nhiệm xã hội của DN. DN nào thấy NLĐ có cống hiến thì phải có trách nhiệm với NLĐ này. Đồng thời, cần phải tuyên truyền cho NLĐ hiểu được hậu quả của việc tự nguyện xin nghỉ việc khi chưa tới tuổi nghỉ hưu cũng như sức khoẻ vẫn còn đảm đương được công việc”, ông Quảng khuyến nghị.

Đặc biệt, theo ông Quảng, một trong những nguyên nhân khiến tình trạng này nhiều năm qua chưa được giải quyết triệt để, một phần vì một số cơ quan địa phương có tình trạng “tiếp tay” cho DN. Một số tỉnh muốn thực hiện các cơ chế đầu tư, thu hút đầu tư nên không muốn làm khó DN.

Trước thực trạng trên, ông Phạm Lương Sơn, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam, nhận định bản chất của câu chuyện này là do từ phía cả NLĐ và DN, vì đây đã có sự thoả thuận.

“Điều này cũng cho thấy chính sách của chúng ta rõ ràng đang bị thụt lùi khi chưa ngăn chặn được thực tế này. Việc sa thải công nhân lao động trên 35 tuổi đang tác động lớn đến hệ thống an sinh xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, BHXH”, ông Sơn đánh giá.

Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn đề nghị Ban Chính sách BHXH cần có báo cáo sớm phân tích về tình trạng NLĐ trên 35 tuổi nghỉ việc qua hệ thống thống kê của ngành BHXH, để từ đó có tham vấn chính sách, cũng như định hướng tuyên truyền cụ thể hơn.

Thy Lê