Để thấy mức độ rủi ro khi không đạt tiêu chuẩn ATTP trong xuất khẩu, tại buổi gặp gỡ giới doanh nghiệp chăn nuôi Tp.HCM vào cuối tuần tại hội nghị xúc tiến xuất khẩu sản phẩm gia cầm Việt Nam do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tổ chức, bà Sarah Ockman, Giám đốc Chương trình ATTP toàn cầu của IFC, thành viên của

Nhóm Ngân hàng Thế giới, cho biết trong email bà mới nhận được có 42 tấn cá từ Việt Nam xuất sang thị trường Mỹ vừa bị trả lại khi không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về quy trình kiểm tra dư lượng kháng sinh.

Vượt rào cản

Từ chuyện trả lại số tấn cá xuất khẩu này, liên hệ đến ngành chăn nuôi Việt khi đang có ý định xuất khẩu sang các thị trường lớn, bà Sarah Ockman lưu ý việc xây dựng hệ thống quản lý ATTP hiện đại sẽ giúp các doanh nghiệp (DN) Việt trở nên cạnh tranh hơn và tránh xa các rủi ro khi xuất khẩu.

“Vì lẽ đó, để tiếp cận các thị trường mới như EU hay Mỹ có tính bền vững thì đòi hỏi các DN chăn nuôi Việt Nam cần cải thiện hiệu quả, tiết giảm chi phí, nâng cao giá trị thương hiệu và chuẩn bị tốt hơn” – bà Sara Ockman chia sẻ.

Vấn đề này cũng được ông Nguyễn Khắc Hải, Tổng Giám đốc Tập đoàn PAN, chia sẻ từ một số liệu thống kê cho thấy có đến 40% DN xuất khẩu trong ngành thực phẩm vi phạm các quy định về vệ sinh ATTP. Điều đáng nói, việc này có thể làm mất lòng tin của người tiêu dùng và suy giảm thị phần, suy giảm sản xuất.

Hiện nay, nhằm thúc đẩy các DN Việt Nam xuất khẩu gia cầm theo đường chính ngạch, IFC đang hỗ trợ công ty CP Bel Gà – một công ty gia cầm hàng đầu ở Việt Nam, với một khoản vay 4 triệu USD nhằm cải thiện các vấn đề về ATTP từ khâu nguyên liệu đến thành phẩm cuối cùng trong toàn bộ quy trình sản xuất chế biến thực phẩm.

Theo đó, có ba trang trại gia cầm độc lập trong chuỗi khách hàng của Bel Gà sẽ được hỗ trợ để thực hiện chứng nhận Global GAP tại 54 nhà nuôi gà của ba trang trại này.

Trong khuôn khổ dự án ATTP của IFC hỗ trợ một số DN ngành chăn nuôi Việt Nam hướng đến xuất khẩu, nếu xây dựng hệ thống quản lý ATTP hiện đại thì ước tính tổng doanh số của các công ty tham gia dự án sẽ gia tăng khoảng 30 triệu USD. Đồng thời, tổng vốn đầu tư dài hạn các công ty này có thể thu hút sẽ tăng thêm 25 triệu USD sau khi dự án kết thúc một năm.

Chia sẻ với các DN chăn nuôi, ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, cho rằng vấn đề đặt ra với nhóm sản phẩm chăn nuôi Việt Nam khi xuất khẩu chính là phải đáp ứng được những rào cản kỹ thuật. Trong đó, đặc biệt là vấn đề ATTP và vấn đề dịch bệnh.

Ngoài hai vấn đề này, theo Thứ trưởng Vũ Văn Tám, nhóm sản phẩm chăn nuôi phải đáp ứng được và có khả năng cạnh tranh thì mới có thể xuất khẩu được. Còn không, khi chúng ta muốn xuất nhưng giá thành lại cao, chất lượng cũng như khả năng cạnh tranh không cao thì cũng khó tiêu thụ được ở thị trường nước ngoài.

Vị Thứ trưởng Bộ NN&PTNT nói rằng ngành chăn nuôi hướng đến xuất khẩu thì phải tổ chức lại với vai trò của các DN mang tính chất “đầu tàu”. Việc IFC hỗ trợ một số DN trong ngành chăn nuôi ở Việt Nam xây dựng một chuỗi ATTP đến xuất khẩu cũng là một định hướng tương lai mà ngành chăn nuôi cần hướng tới.

Điều kiện để ngành chăn nuôi Việt xuất ngoại thành công là phải có tính cạnh tranh cao, đạt chuẩn quốc tế về ATTP

Đáp ứng điều kiện cần

Theo ông Nguyễn Xuân Dương, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), để đạt mục tiêu xuất khẩu cho ngành chăn nuôi, sản xuất chăn nuôi sẽ được tổ chức lại theo chuỗi liên kết, gắn kết các khâu giết mỗ, chế biến với kết nối thị trường. Trong đó, việc áp dụng các quy trình chăn nuôi tiên tiến, an toàn như VietGAP, Global GAP… sẽ mang tính quyết định.

Mới đây, lần đầu tiên thịt gà đã được xuất khẩu theo đường chính ngạch khi phía Nhật đã đồng ý từ ngày 22/6/2017 cho công ty TNHH Koyu & Unitek có trụ sở tại tỉnh Đồng Nai xuất khẩu thịt gia cầm và sản phẩm thịt gia cầm chế biến sau khi đáp ứng các điều kiện về tiêu chuẩn ATTP.

Điều đó như một động lực để nhiều DN chăn nuôi Việt quyết tâm tìm đường xuất khẩu sau thời gian “ngắc ngoải” vì thịt ngoại nhập khẩu và bí đầu ra. Nó cũng tạo cơ sở để các cơ quan quản lý và DN chăn nuôi tham khảo để làm sao đáp ứng những yêu cầu về xuất khẩu thịt đã qua chế biến ra thị trường nước ngoài.

Mặc dù vậy, chẳng hạn với chăn nuôi lợn, vẫn còn nhiều ý kiến hồ nghi về triển vọng xuất khẩu theo đường chính ngạch sang các thị trường lớn bởi vướng các rào cản về pháp luật thú y. Điều mà các đối tác ngoại lo lắng nhất chính là mất ATTP, vùng an toàn dịch bệnh.

Giới chuyên cho rằng nếu đã bàn đến chuyện xuất khẩu lợn thì phải làm cho được vùng an toàn dịch bệnh. Còn với xuất khẩu thịt gà thì yếu tố bắt buộc là gà phải được nuôi trong một chu trình khép kín và được kiểm soát dịch bệnh.

Ông Gabor Fluit, Tổng Giám đốc khu vực châu Á của Tập đoàn toàn cầu De Heus (trong ngành thức ăn chăn nuôi), nhấn mạnh rằng sự hợp tác theo chuỗi 4 bên, truy xuất nguồn gốc và ATTP là điều mà ngành chăn nuôi Việt cần chuẩn bị sẵn sàng để xuất khẩu sản phẩm gia cầm.

“Nói là một chuyện còn triển khai lại là một chuyện khác. Không chỉ riêng vấn đề xuất khẩu mà nguồn tiêu dùng trong nước cũng đòi hỏi ngành chăn nuôi Việt Nam phải đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn cũng như truy xuất nguồn gốc” – ông Gabor Fluit lưu ý thêm.

Thế Vinh