Làm thế nào để xây dựng được doanh nghiệp (DN) công nghệ giúp tăng năng suất lao động, phát triển nhanh, bền vững, thoát bẫy thu nhập trung bình… là vấn đề đặt ra cho Việt Nam hiện nay với khát vọng về một đất nước hùng cường.

Vấn đề này đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giao lại cho Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng tại Diễn đàn quốc gia phát triển DN công nghệ Việt Nam ngày 9/5.

Chính sách còn bất cập

Chia sẻ về vai trò của công nghệ, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng hiện nay, các công ty không thể sản xuất, marketing hiệu quả nếu không áp dụng công nghệ. Các công ty công nghệ, sản xuất công nghệ đều là nhân tố quan trọng để phát triển Việt Nam. Vì vậy, phát triển công nghệ là ưu tiên hàng đầu.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Tân, Phó Tổng Giám đốc công ty VCCorp, cho biết những công ty hàng đầu thế giới cũng là các công ty công nghệ như Google, Facebook…

Những DN toàn cầu này không chỉ có tầm ảnh hưởng, giá trị thị trường, mà còn tạo ra công nghệ cho thế giới học hỏi về trí tuệ, máy móc… Tuy nhiên, theo ông Tân, câu hỏi đặt ra là làm thế nào tạo điều kiện cho các sản phẩm sáng tạo dựa trên công nghệ phát triển. Với thái độ dứt khoát, ông Tân cho rằng "tồn tại đầu tiên là tư duy cũ".

Ông Tân khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể làm được như các nước phát triển công nghệ trên thế giới. Tiêu biểu như Vingroup có thể sản xuất tự động hóa 4.0, Viettel tự làm thiết bị mạng 5G… Trong mảng nội dung số có VNG với Zalo, VCCorp với nền tảng quảng cáo bằng công nghệ, hệ thống phân phối nội dung và hàng chục công ty khác.

Tuy nhiên, trong khi các nước có nhiều chính sách phát triển ưu đãi về thuế, các chính sách, quy định của Việt Nam còn nhiều hạn chế. "Nhiều công ty muốn làm nhưng không dám làm", đại diện VCCorp nói.

Ở một góc nhìn khác, ông Trần Thanh Hải, Tổng Giám đốc công ty cổ phần Be Group cho biết môi trường khởi nghiệp công nghệ tại Việt Nam đã phát triển mạnh nhưng vẫn tồn tại những bất cập.

"Chính sách điều kiện kinh doanh áp dụng cho các startup còn khá khắt khe, một số DN nước ngoài chưa tuân thủ các chính sách trong nước, nếu không thay đổi những vấn đề này thì chúng ta không làm chủ được công nghệ", ông Hải nói.

Theo ông Hải, để vươn tới khu vực phải có nền tảng trong nước, DN phải nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, không để mất thị trường nội địa cho các DN nước ngoài, để công nghệ có thể ứng dụng vào nhiều lĩnh vực đời sống.

Bứt phá tư duy và hành động

Theo bà Lê Thị Thu Thuỷ, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch công ty VinFast, hiện nay, công nghệ là con đường nhanh nhất và hiệu quả nhất cho sự phát triển của các DN. Điều đó được thể hiện qua việc VinFast đang phát triển với ba trụ cột chính là công nghệ, công nghiệp và thương mại dịch vụ, hướng tới trở thành tập đoàn công nghệ hàng đầu khu vực trong những năm tới.

Ông Nguyễn Xuân Thành, Trường Chính sách công và quản lý Fulbright, cho rằng Việt Nam mặc dù là một trong những quốc gia tăng trưởng nhanh nhưng lại đi sau Trung Quốc và Ấn Độ về công nghệ.

Trong vòng 10 năm qua, các DN công nghệ Việt Nam về giá trị đã chiếm trên 15% GDP và tăng trưởng gấp đôi tốc độ tăng trưởng chung toàn nền kinh tế. Ngoài hiệu quả kinh tế, ông Thành cho rằng nền công nghiệp công nghệ có thể tăng đáng kể năng suất lao động nhưng cùng lúc đó, số lượng nhân lực làm việc trong các ngành nghề sẽ giảm mạnh.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho rằng công nghệ là nhân tố chính cho tăng trưởng, muốn đưa Việt Nam thành nước phát triển, tăng thu nhập phải phát triển DN công nghệ để đến năm 2045, nước ta phải trở thành nước công nghiệp thịnh vượng, hơn 5% dân số ở tầng lớp trung lưu.

Theo Thủ tướng, DN công nghệ là hạt nhân để thực hiện khát vọng một dân tộc "hóa rồng". Bên cạnh đó, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là cơ hội cho những ý tưởng, sáng tạo mới thay đổi nền kinh doanh. Việt Nam cần vượt qua rào cản và thách thức bằng bản lĩnh và trí tuệ Việt. Thủ tướng nhấn mạnh, Việt Nam cần bứt phá cả về tư duy và hành động, vì thời gian không chờ đợi một ai.

Do đó, Thủ tướng đưa ra lời kêu gọi sứ mệnh lịch sử phát triển DN công nghệ để vượt qua thách thức, bẫy thu nhập trung bình, đem lại sự thịnh vượng cho Việt Nam. Trong đó, các DN công nghệ là lực lượng chủ đạo thực hiện đổi mới mô hình tăng trưởng.

Thủ tướng đồng ý với chủ trương thí điểm xây dựng khu công nghiệp, công nghệ sáng tạo để tạo điều kiện cho DN phát triển, ủng hộ triển khai các mô hình kinh doanh mới, trên nền tảng số tại một số địa phương, một số ngành, nghiên cứu áp dụng trên toàn quốc.

"Grab là một hiện tượng, kể cả luật pháp, kể cả chính sách. Không phải vì không quản lý được công nghệ mà đưa ra những chính sách pháp luật tạo ra môi trường kinh doanh không bình đẳng trong vận tải", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng giao các vấn đề này cho Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng làm chỉ thị, chiến lược về phát triển DN công nghệ, trình Chính phủ trong tháng 6 để làm cơ sở pháp lý cho việc triển khai phát triển công nghệ.

Phạm Minh