Có vô số nguyên nhân dẫn đến việc thực hiện CPH chậm so với kế hoạch đề ra. Trong đó phải kể đến vướng mắc về cơ chế, xây dựng phương án sử dụng đất, phân loại tài sản cố định…

Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng còn vướng mắc về phân loại tài sản

Chậm vì mắc... cơ chế

Về cơ chế: các công ty TNHH MTV như: Thoát nước, Môi trường đô thị, Quản lý và Kinh doanh nhà, Công viên - cây xanh và Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn là những đơn vị sản xuất cung ứng sản phẩm dịch vụ công ích, hạch toán như đơn vị sự nghiệp.

Nguồn thu của các đơn vị này một phần từ phí, một phần ngân sách cấp hoặc ngân sách cấp toàn bộ. Do điều kiện ngân sách hạn chế, nên chủ yếu chỉ bảo đảm các khoản chi thường xuyên, chưa thực hiện đấu thầu, đặt hàng cung ứng sản phẩm dịch vụ công ích.

Các DN chưa tính đúng, đủ chi phí hoạt động kinh doanh, hạch toán như đơn vị sự nghiệp, nên việc phân loại tài sản theo quy định đang gặp khó khăn. Một số DN có các dự án ODA (Thoát nước, Môi trường, Đô thị), các khoản vay DN phải trả trước (trước đây ngân sách trả lãi do chưa đến thời hạn trả gốc).

Nếu tính đủ thì chi phí rất cao trong khi Nhà nước khống chế mức phí, ngân sách khó khăn nên cấp không đủ định mức. Nếu đưa các tài sản này thuộc tài sản Nhà nước, thì tài sản của DN để CPH không còn đáng kể.

Trường hợp của công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng thì tài sản chủ yếu của công ty là nhà của Nhà nước, một số khu chung cư xây dựng lúc đầu theo cơ chế kinh doanh, nhưng hiện nay thành phố yêu cầu làm tái định cư, giá do Nhà nước quyết định, không đủ bù đắp chi phí. Vì vậy nếu loại trừ các tài sản này không tính vào giá trị DN thì tài sản công ty không có gì (trụ sở công ty cũng thuê của Nhà nước).

Về xây dựng phương án sử dụng đất: Các DN thực hiện CPH giai đoạn 2014 - 2015 chủ yếu là DN hoạt động công ích gắn với quản lý hạ tầng xã hội, hoạt động như đơn vị sự nghiệp, nên không có kinh phí thực hiện đo đạc, lập bản đồ địa chính, chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đặc biệt là các khu vực đất gắn với hạ tầng như: hệ thống thoát nước, nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước. Vì vậy, một số DN chỉ thực hiện đo đạc đối với diện tích đất kinh doanh DN sẽ thuê sau khi CPH, diện tích đất gắn với hạ tầng không thực hiện đo, do không đủ kinh phí.

Công ty TNHH MTV Thương mại Đầu tư Phát triển đô thị là đơn vị được UBND Thành phố giao nhiệm vụ chủ yếu thực hiện các dự án kinh doanh hạ tầng đô thị, với nguồn vốn đầu tư lớn và kiêm làm chủ đầu tư các dự án thuộc ngân sách khu vực Ngã 5 - Sân bay Cát Bi; Dự án Lạch Tray - Hồ Đông. Hiện nay, các hạng mục dự án đang thực hiện dở dang do chưa thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng xong. Trong đó, 13ha đã bán, thu tiền của nhà đầu tư nhưng đến nay chưa có mặt bằng bàn giao. Do vậy, khi thực hiện xác định giá trị, DN đang gặp vướng mắc về việc xử lý tài sản, tài chính và mô hình quản lý dự án sau CPH...

Về phân loại tài sản cố định thuộc hạ tầng xã hội không tính vào giá trị DN: Hiện nay, Chính phủ đã có quy định về hệ thống thoát nước, nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước. Song, lại chưa có quy định hạ tầng xã hội đối với hoạt động xử lý chất thải rắn. Do vậy, khi xác định giá trị DN, công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hải Phòng gặp vướng mắc lớn trong việc phân loại và xác định giá trị tài sản thuộc Dự án quản lý và xử lý chất thải rắn do công ty làm chủ đầu tư.

Thẳng thắn đề xuất

Tại báo cáo 244 của UBND Tp.Hải Phòng gửi Văn phòng Chính phủ về kết quả thực hiện sắp xếp, tái cơ cấu DN, lãnh đạo UBND Thành phố đã thẳng thắn đề xuất, kiến nghị cụ thể như sau: Hiện nay, việc chuyển giao quyền đại diện sở hữu vốn Nhà nước về SCIC (Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước) còn gặp một số vướng mắc như nợ thuế, tính lãi chậm nộp tiền thu từ CPH DN, xác nhận công nợ với SCIC... nên SCIC chưa tiếp nhận. UBND Tp.Hải Phòng đề xuất Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính cho phép địa phương thoái vốn nhà nước ở các công ty (9 DN đã CPH) này tại địa phương. Đối với tiền thu từ thoái vốn nhà nước tại 9 DN này, cho phép địa phương được sử dụng để thực hiện tái đầu tư và các dự án phục vụ hoạt động công ích, an sinh xã hội của thành phố.

Bên cạnh đó, UBND Tp.Hải Phòng đang thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại 6 công ty có vốn góp liên doanh nước ngoài (góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất của Thành phố) thuộc đối tượng chuyển giao về SCIC. Tuy nhiên, các đối tác nước ngoài không muốn thay đổi đối tác liên doanh là UBND Tp.Hải Phòng...

Xuất phát từ quy định của Nhà nước và thực tế địa phương, UBND Tp.Hải Phòng đề nghị Bộ Tài chính cho phép UBND Thành phố tiếp tục thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại 6 DN có vốn góp liên doanh với nước ngoài bằng giá trị quyền sử dụng đất.

Thanh Vân