Dẫn lời cơ quan quản lý giá Thượng Hải, CCTV cho biết SAIC General Motors đã ngầm thỏa thuận với các đại lý của mình để đặt mức giá sàn cho một số dòng xe như Cadillac SRX, Chevrolet Trax hay Buick Excelle. Khoản tiền phạt mà liên doanh này phải trả sẽ tương đương 4% doanh thu bán hàng năm 2015 của những dòng xe đó.

Cấu kết với đại lý?

SAIC General Motors là liên doanh 50 - 50 giữa GM và SAIC Motor, hãng sản xuất ôtô lớn nhất của Trung Quốc tính theo doanh số. Theo quy định hiện hành ở nước này, các hãng xe hơi nước ngoài buộc phải liên doanh với doanh nghiệp nội địa nếu muốn sản xuất xe tại Trung Quốc.

Sau khi nhận được thông báo về quyết định phạt, GM ngay lập tức ra tuyên bố khẳng định hãng này luôn chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật sở tại và sẽ hỗ trợ tối đa cho liên doanh SAIC General Motors để xử lý thỏa đáng các vấn đề phát sinh. Trong khi đó, đại diện SAIC cũng như cơ quan quản lý giá của Thượng Hải chưa lên tiếng.

Đây không phải là lần đầu tiên Trung Quốc phạt một hãng sản xuất xe hơi nước ngoài với cáo buộc độc quyền giá. Tuy nhiên, thời điểm đưa ra án phạt đối với GM lại tương đối nhạy cảm trong bối cảnh mối quan hệ Mỹ - Trung bước vào giai đoạn mới, kể từ khi ông Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ với những phát ngôn mạnh miệng về chính sách thương mại để tối đa hóa quyền lợi của Mỹ.

Một khi đã bị "soi", GM khó mà "thoát thân"

Mức phạt 29 triệu USD không phải số tiền nhỏ, nhưng có vẻ chưa “xi-nhê” gì với GM. Năm 2015, công ty này kiếm được 2,1 tỷ USD lợi nhuận hoạt động tại Trung Quốc, tức là khoảng 20% tổng thu nhập toàn cầu 9,7 tỷ USD.

Trung Quốc là một thị trường quan trọng cho các hãng sản xuất ôtô trên thế giới, đặc biệt là khi thị trường Mỹ đã bão hòa, còn những thị trường mới nổi như Brazil, Nga thì chững lại. Trung Quốc hiện tại mang về 37% doanh số bán xe toàn cầu của GM, 36% của Volkswagen và 17% của Ford Motor.

Ít cơ hội thoát thân

Trong 10 năm qua, các công ty đa quốc gia đã đổ hàng tỷ USD vào Trung Quốc, với hy vọng chạm được vào túi tiền ngày càng dầy lên nhanh chóng của người tiêu dùng, nhưng giờ thì nhìn đâu cũng thấy áp lực: kinh tế tăng trưởng chậm, đối thủ cạnh tranh bản địa lần lượt xuất hiện và không ngừng lớn mạnh.

Đó là chưa kể các phương tiện truyền thông Trung Quốc thường xuyên “tố” doanh nghiệp ngoại “chặt chém” người dân, còn cơ quan quản lý thì sử dụng pháp luật về chống độc quyền để gây khó khăn cho doanh nghiệp nước ngoài.

Ngành công nghiệp ôtô cũng không phải ngoại lệ, khi các công ty nước ngoài bị “soi” nhiều hơn. Trung Quốc có một thị trường xe hơi lớn nhất thế giới, nhưng chưa có doanh nghiệp sản xuất ôtô nào đủ tầm xưng bá toàn cầu, hay đủ sáng tạo để tiên phong bằng công nghệ tiên tiến. Mặc dù các công ty xe hơi Trung Quốc đang dần thu hẹp khoảng cách chất lượng với đối thủ nước ngoài, nhưng chủ yếu vẫn phải áp dụng chiến thuật giá rẻ để đánh vào phân khúc người tiêu dùng không quá coi trọng thương hiệu.

Tính từ năm 2014 đến trước khi GM bị phạt, đã có nhiều doanh nghiệp sản xuất ôtô và phụ tùng ôtô lớn trên thế giới, bao gồm cả Audi, Daimler và Nissan Motor, phải nộp tiền cho Trung Quốc với tổng giá trị lên tới 302,2 triệu USD.

Thực tế cho thấy, một khi đã bị cơ quan chức năng Trung Quốc đưa vào tầm ngắm thì các doanh nghiệp không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải chấp hành. Nếu chưa tâm phục khẩu phục, doanh nghiệp có thể đâm đơn ra tòa, tuy nhiên kết quả xử lý thì khó có thể đảm bảo tính khách quan 100%.

Một thách thức nữa cho các công ty nước ngoài, là có tới 3 cơ quan cùng quản lý hành chính về chống độc quyền: Bộ Thương mại giám sát các hoạt động mua bán sáp nhập, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia theo dõi giá cả thị trường, còn Cục Quản lý Công Thương phụ trách các vấn đề phi giá như hạn ngạch sản xuất.

Vì thế, một khi đã trở thành mục tiêu điều tra của chính quyền thì cơ hội “thoát thân” của doanh nghiệp càng ít ỏi hơn.

Hải Châu