Dự kiến, đại diện các nước thành viên EU sẽ ký chính thức trong ngày 21/6 nếu đến phút cuối cùng không xuất hiện ý kiến nào phản đối và sau khi Bộ trưởng tài chính Bỉ và Cộng hòa Séc nhận được sự chấp thuận của Thủ tướng nước mình.

Bước đột phá quan trọng

Mặc dù các nước EU đã thực hiện nhiều biện pháp tăng cường chia sẻ thông tin để buộc các công ty đa quốc gia phải tiết lộ nguồn gốc lợi nhuận, song quy định mới là lần đầu tiên EU trực tiếp can thiệp và kiểm soát hành vi lập kế hoạch thuế của doanh nghiệp.

Cụ thể, các công ty đa quốc gia sẽ bị hạn chế việc cố tình đi vay nợ để lợi dụng lãi vay làm tăng chi phí được khấu trừ, từ đó làm giảm lợi nhuận chịu thuế. Những công ty chuyển lợi nhuận cho công ty con đặt tại các quốc gia có thuế suất thấp sẽ buộc phải chuyển lại một phần nghĩa vụ thuế về nơi mà công ty mẹ hoạt động để tính nộp.

Hầu hết các quy định mới sẽ có hiệu lực vào đầu năm 2019, trong khi quy định về trần chi phí lãi vay có thể phải đợi đến năm 2024. Mọi thay đổi về chính sách thuế trong EU phải nhận được sự đồng thuận của tất cả 28 quốc gia thành viên nhưng không cần sự phê chuẩn của Nghị viện châu Âu như các quy định khác.

Thỏa thuận tạm thời của các Bộ trưởng Tài chính EU đánh dấu một bước đột phá cho toàn bộ 28 nước trong khối, sau những ồn ào thời gian qua, xung quanh cáo buộc một số tập đoàn đa quốc gia “đi đêm” với các nước EU như Luxembourg, để giảm thiểu số thuế phải nộp.

Ông Jeroen Dijsselbloem - Bộ trưởng tài chính Hà Lan và cũng là người chủ trì cuộc họp, nhận định các bên đã đạt được “bước tiến quan trọng” cho những nỗ lực không biết mệt mỏi, nhằm đối phó với đủ mọi mánh khóe của doanh nghiệp.

“Nếu chúng ta phối hợp chặt chẽ với nhau, các công ty sẽ có ít cơ hội hơn để chuyển lợi nhuận lòng vòng trong những năm tới... Nó sẽ có tác động lớn không chỉ tới số thuế các công ty phải trả mà còn cả quốc gia thu thuế nữa”, ông Jeroen Dijsselbloem nói.

Dự kiến đại diện các nước thành viên EU sẽ ký chính thức trong ngày 21/6, nếu đến phút cuối cùng không xuất hiện ý kiến nào phản đối và sau khi Bộ trưởng tài chính Bỉ và Cộng hòa Séc nhận được sự chấp thuận của Thủ tướng nước mình.

Lần đầu tiên EU trực tiếp can thiệp và kiểm soát hành vi lập kế hoạch thuế của doanh nghiệp

Suy yếu sức cạnh tranh?

Trước đó, Bỉ lo ngại rằng quy định giới hạn chi phí lãi vay được khấu trừ thuế có thể tạo ra sân chơi không công bằng giữa EU và các nước ngoài EU nếu được ban hành trước khi Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có quy định tương tự, áp dụng cho các nước thành viên trên phạm vi toàn cầu.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Séc Andrej Babis muốn EC cam kết bằng văn bản về một lộ trình chống gian lận thuế giá trị gia tăng.

Từ tháng Một năm nay, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất bộ quy định mới bởi EU cảm thấy “mất hết kiên nhẫn” khi phải chứng kiến nhiều doanh nghiệp tìm hết cách này đến cách khác để né thuế trong khi chính phủ các nước thì đau đầu với thâm hụt ngân sách thời hậu khủng hoảng tài chính. Đó là chưa kể vụ bê bối hồ sơ Panama bị phanh phui hồi tháng 4/2016, đã phơi bày hàng tỷ USD đang ẩn nấp ở các thiên đường thuế trên khắp thế giới.

Là phía chịu tác động trực tiếp, doanh nghiệp châu Âu thừa nhận chống trốn thuế là việc cần làm của chính phủ, nhưng họ không khỏi lo ngại nếu EU làm quá mạnh tay so với thông lệ quốc tế thì tính cạnh tranh của khối này sẽ bị ảnh hưởng, doanh nghiệp rơi vào thế bất lợi, từ đó tác động xấu đến nền kinh tế toàn châu lục.

EU ước tính các nước thành viên của mình thất thu tới 70 tỷ euro mỗi năm từ các công ty trốn thuế, trong khi số tiền này gấp 5 lần quỹ xử lý khủng hoảng hoảng di cư 2015 - 2016 và lẽ ra có thể dùng được vào rất nhiều dự án cải thiện dịch vụ công.

Hải Châu