Tại Diễn đàn “Các giải pháp về vốn phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ” được tổ chức ngày 31/5, nhiều ý kiến cho rằng còn có nhiều bất cập về vốn để phát triển công nghiệp hỗ trợ. Tình trạng này khiến doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ của Việt Nam sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi kinh doanh ngay trên sân nhà.

Vốn vẫn là rào cản

Nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội rất lớn để phát triển nhưng do còn hạn chế về nguồn lực nên các DN không thể xoay xở vay vốn ngân hàng, buộc phải dựa vào những nguồn vốn khác với chi phí cao hay phải thu hẹp sản xuất, hoạt động cầm chừng, không phát huy được vai trò hỗ trợ cho các ngành công nghiệp khác.

Một lãnh đạo Viện Nghiên cứu chiến lược chính sách công nghiệp (Bộ Công Thương) ví DN vừa và nhỏ ở Việt Nam giống như các đầu ngón tay, ngón chân con người; còn vốn là máu nhưng máu không chảy xuống tới đầu ngón tay, ngón chân nên DN gặp rất nhiều khó khăn.

Ông Lê Hồng Thăng, Giám Đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, các DN đang rất cần vốn để sản xuất, nhất là các nguồn vốn trung dài hạn để đầu tư máy móc thiết bị và ứng dụng công nghệ mới. Thế nhưng, các ngân hàng bây giờ chỉ cho vay vốn ngắn hạn từ 1 – 3 năm trong khi công nghiệp hỗ trợ cần nhất là vay vốn dài hạn để đầu tư sản xuất, hạ tầng, chất lượng sản phẩm. Trung bình cũng phải mất hơn chục năm để ổn định, bởi đây là một ngành cần đầu tư lớn.

Ông Kiều Huỳnh Sơn, Tổng Giám đốc công ty TNHH Máy và Sản phẩm Thép Việt (Vietsteel), chỉ ra rằng nếu lĩnh vực thương mại chỉ cần 3-6 tháng để quay vòng vốn lưu động thì lĩnh vực cơ khí và công nghiệp phụ trợ cần đến 9-12 tháng.

Vì vậy, theo ông Sơn, quy định vay vốn lưu động đáo hạn trong vòng 6 tháng hiện nay và vay trung hạn từ 5-7 năm, sẽ khiến các DN chưa thu hồi vốn đã phải lo đáo hạn. Ngoài ra, áp lực lãi suất không ổn định cũng khiến các DN lo ngại, không dám vay.

Chưa kể, để vay được vốn ngân hàng, DN phải có tài sản thế chấp. DN trong ngành công nghiệp phụ trợ đa số quy mô vừa và nhỏ nên vốn không lớn, vì vậy, tiếp cận vốn cũng không dễ. Đây thật sự là thách thức với DN ngành công nghiệp hỗ trợ. Thực tế trên cũng được ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh TP HCM, thừa nhận: “Những DN cơ khí nói riêng và DN phụ trợ rất khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng vì nếu DN không có tài sản thế chấp hoặc phương án kinh doanh khả thi thì sẽ không được ngân hàng chấp nhận”.

Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ rất khó tiếp cận các khách hàng lớn vì thiếu vốn

Doanh nghiệp mất cơ hội

Có một thực tế đáng buồn là nhiều DN đủ điều kiện vay vốn nhưng cũng không dám vay bởi lãi suất cao. Hiện nay, DN Việt Nam đang phải gánh lãi suất vay ngân hàng bình quân 8-10%/năm, cao hơn rất nhiều so với các nước. Trong khi đó, ở Nhật Bản, gần 4 triệu DN vừa và nhỏ đang được Chính phủ hỗ trợ vay vốn với lãi suất ưu đãi từ 3-5%.

Từ năm ngoái, cả Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đều thúc các ngân hàng thương mại đẩy mạnh cho vay tín chấp để hỗ trợ DN nhưng không nhiều ngân hàng mặn mà.

Cho vay tín chấp trong bối cảnh nợ xấu còn cao và chưa xử lý triệt để như hiện nay khiến nhiều ngân hàng dè dặt. Quỹ bảo lãnh tín dụng ở các địa phương hoạt động ì ạch và số lượng DN được quỹ hỗ trợ để tiếp cận vốn cũng quá ít.

Hiện nay, nhìn tổng thể, có nhiều quỹ mà mục tiêu hướng đến là hỗ trợ, ưu đãi cho DN để phát triển sản xuất, nhưng việc tiếp cận để được hưởng các ưu đãi đang rất vướng đối với DN. Lý giải nguyên nhân này, ông Trần Văn Quang, Phó vụ trưởng Vụ Phát triển Khoa học công nghệ địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng hiện nay, theo quy định, việc hình thành các quỹ tài chính Nhà nước sẽ được mở tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại. Nhưng hiện nay các quỹ đều chỉ được mở tài khoản tại Kho bạc.

Trong khi đó, hệ thống Kho bạc không thực hiện cho vay theo hình thức tín dụng. Đây đang là vướng mắc lớn nhất khiến cơ quan quản lý Nhà nước dù rất muốn nhưng không thể vận hành được và các DN cũng không thể đủ điều kiện để vay.

“Vì vậy, các quỹ tài chính Nhà nước với mục tiêu hỗ trợ cần phải được xác lập rõ nguồn vốn dành cho vay và phải được chuyển ngay vào tài khoản của các ngân hàng thương mại”, ông Trần Văn Quang đề xuất.

Bên cạnh đó, theo ông Quang, do việc hình thành các quỹ theo các mục tiêu khác nhau nên điều lệ, hướng dẫn cũng khác nhau, dẫn đến DN đang rất khó tiếp cận để diễn giải các nội dung chi tiết, phụ thuộc khá nhiều vào cơ quan quản lý, dẫn đến việc xem xét, giải quyết các hồ sơ thủ tục kéo dài, nhiều khi làm mất cơ hội đầu tư của DN, dẫn đến DN không còn mặn mà với các chính sách ưu đãi trong khi nhu cầu về vốn của DN lại rất lớn.

Theo giới chuyên gia, cần phải được điều chỉnh lãi suất cho phù hợp hoặc nới lỏng chính sách, cho phép DN trong nước được vay vốn tại các ngân hàng nước thương mại.

Ngoài ra, thuế và đất đai cũng là lĩnh vực cần hỗ trợ đặc biệt từ phía Nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DN.

Thanh Hoa