Trong báo cáo về thị trường gạch ốp lát của công ty chứng khoán VSBC, các chuyên gia đưa ra những đánh giá rất khả quan với thị trường gạch ốp lát Việt Nam trong giai đoạn 2017 – 2018, khi thị trường xây dựng bước vào giai đoạn hoàn thiện, giúp khả năng hấp thụ nguồn cung gạch ở mức cao và ổn định.

DN nội “tỉnh giấc”

Năm 2016, theo số liệu của Tổng hội Xây dựng Việt Nam, tổng công suất ngành gạch ốp lát trong nước đạt 500 triệu m2/năm. Trong đó, 84% công suất là mặt hàng ceramic (420 triệu m2/năm), 12% là granite (60 triệu m2/năm) và còn lại là các loại gạch khác như cotto, porcelain.

Với những chiến lược phát triển bài bản, đầu tư mạnh vào công nghệ nhằm nâng cao chất lượng và hạ giá thành, các sản phẩm gạch ốp lát Việt đang ngày càng khẳng định vị thế và chiếm được niềm tin của DN, người tiêu dùng trong nước.

Anh Lưu Mạnh Hà – chủ đại lý gạch ốp lát (Cầu Giấy, Hà Nội) – chia sẻ: “Chỉ cách đây 5 năm, gạch Trung Quốc vẫn chiếm lĩnh thị trường. Tuy nhiên, từ năm 2013 trở lại đây, các sản phẩm nội ngày càng được ưa chuộng bởi chất lượng, mẫu mã và giá thành rất cạnh tranh. Hiện tại, gạch ốp lát Trung Quốc chỉ chiếm 5 – 10% doanh số của các cửa hàng, đại lý vật liệu xây dựng”.

Dù đang vấp phải sự cạnh tranh mạnh từ nhiều dòng sản phẩm nổi tiếng trên thế giới, gạch ốp lát trong nước vẫn ngày càng có chỗ đứng vững chắc hơn. Anh Phùng Hưởng – chủ cửa hàng vật liệu xây dựng (Cát Linh, Đống Đa, Hà Nội) – cho biết: “Gạch Trung Quốc đang là đối thủ chính của gạch ốp lát nội, ngoài ra còn có các dòng gạch đến từ Malaysia, Ấn Độ, Indonesia… song hàng nội vẫn chiếm ưu thế nhất hiện nay”.

Theo Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam (VIBCA), gạch ốp lát nội đang chiếm ưu thế nhờ đẩy nhanh áp dụng các dây chuyền sản xuất tiên tiến từ châu Âu, đảm bảo chất lượng sản phẩm, những lợi thế về địa lý giúp giảm giá thành va khả năng đáp ứng các nhu cầu đơn hàng từ nhỏ tới lớn.

Bên cạnh đó, ngành gạch trong nước cũng đang được bảo hộ ở mức cao, với tỷ trọng gạch nhập khẩu giảm dần, mức độ cạnh tranh ngoại nhập không quá khốc liệt. Hiện tại, gạch nhập khẩu đang bị áp thuế 15 – 35% nên thị phần của gạch nhập khẩu giờ chỉ còn chiếm 35%.

Gạch ốp lát nội đang dần khẳng định ưu thế trên “sân nhà”

Đồng thời xu thế sử dụng gạch granite thay cho ceramic đang gia tăng. Dự báo của Bộ Xây Dựng cho thấy nhu cầu gạch granite năm 2020 đạt khoảng 140 triệu m2/năm (xuất khẩu 42 triệu m2).

Năng lực sản xuất gạch granite nội địa của Việt Nam vào khoảng trên 60 triệu m2/năm. Với công suất hiện tại, trong các năm tới, công suất sản xuất của Việt Nam cần tăng trung bình trên 20% để đảm bảo nhu cầu tiêu thụ.

Gạch ốp lát Việt Nam đang là một trong số các thị trường tầm cỡ khu vực và thế giới, với tổng công suất hiện đạt tới 500 triệu m2/năm, đứng đầu Đông Nam Á và thứ sáu thế giới. Hiện sản xuất gạch granite có công suất còn khiêm tốn, trên 60 triệu m2/năm, nhưng sẽ tăng trưởng 20 – 30%/năm trong tương lai.

Ap lực sẽ lớn dần

Ngành gạch ốp lát với dư địa phát triển lớn đang thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư ngoại. Theo dự báo, các DN gạch trong nước thời gian tới sẽ phải đối mặt với áp lực “kép” từ giá gạch giảm và sức ép cạnh tranh từ các DN nước ngoài có quy mô vốn lớn. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất tăng từ than cùng với việc trích khấu hao nhanh các nhà máy sẽ khiến biên lợi nhuận giảm.

Thực tế, cạnh tranh trên thị trường gạch ốp lát đang ngày càng khốc liệt. Ngoài các tên tuổi trong nước như Viglacera, Đồng Tâm, Thạch Bàn, CMC… còn có sự cạnh tranh của hàng loạt DN ngoại như Taicera, Bạch Mã, Prime…

Ngoài ra, còn có những công ty tư nhân có năng lực sản xuất lớn như: Catalan (18 triệu m2/năm), Toko (15 triệu m2/năm), Vitto (36 triệu m2/năm), Tasa (24 triệu m2/năm)…

Bên cạnh đó, các chiêu gian lận thuế để đua giá bán của những mặt hàng gạch ngoại nhập, đặc biệt là các sản phẩm Trung Quốc, đang gây không ít khó khăn cho DN Việt Nam. Theo khảo sát, một số mặt hàng Trung Quốc đang có giá bán rẻ hơn gạch ốp lát nội 20.000 – 30.000 đồng/m2, thậm chí lên tới 50.000 đồng/m2.

Ông Đinh Quang Huy – Giám đốc công ty gạch prime Nga Việt –cho biết: “Một trong những chiêu gian lận thương mại phổ biến nhất hiện nay là DN nhập khẩu chỉ xuất trình hóa đơn mua hàng với giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực tế 50 – 70%, hoặc kê khai số lượng nhập khẩu ít hơn số lượng thực, sử dụng hóa đơn quay vòng và hợp thức hóa việc thông quan nấp dưới hình thức phục vụ nhu cầu sử dụng”.

Trước tình hình này, Hiệp hội Gốm sứ xây dựng Việt Nam đã kiến nghị khẩn cấp tới Chính phủ đưa mặt hàng gạch ốp lát nhập khẩu từ Trung Quốc vào danh mục rủi ro và áp giá thuế tính trên mét vuông, theo kích thước từng loại. Tuy nhiên, theo Bộ Tài chính, việc áp thêm thuế là rất khó vì theo cam kết WTO, thuế sẽ ngày càng giảm.

Các DN nội với sự trỗi dậy mạnh mẽ đã dần khẳng định chỗ đứng trên thị trường nội địa. Tuy nhiên, khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn, các DN nội cần phải có tầm nhìn dài hạn để có thể đứng vững trước các đợt “tấn công” của những DN ngoại và giữ vững lợi thế “sân nhà”.

Hiến Nguyễn