Theo Bộ LĐ-TB&XH, tính đến hết tháng 3/2017, số người thất nghiệp có trình độ đại học trở lên là 139.000 người, cao đẳng là 104.000 và trung cấp là 83.000 người. Tuy nhiên, số lượng lao động có trình độ đang thất nghiệp vẫn không ngừng gia tăng, tạo gánh nặng cho xã hội.

Lao động có trình độ đang thất nghiệp

Trước đây, Việt Nam đã có một vài chương trình đưa lao động có tay nghề đi làm việc ở nước ngoài, như: Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc... Nhưng việc triển khai chưa bài bản, số lượng lao động có tay nghề được XK còn hạn chế.

Theo Bộ LĐ-TB&XH, Đề án đưa lao động có chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài từ nay đến năm 2020 và định hướng tới 2025 sẽ mang tính bền vững, lâu dài, nhằm gỡ “nút thắt” về thừa nhân lực lao động hiện nay. Theo đó, đề án được chia làm 2 giai đoạn.

Giai đoạn 1 từ nay đến năm 2020, dự kiến đưa khoảng hơn 17.000 lao động qua đào tạo nghề điều dưỡng, điện tử viễn thông, công nghệ thông tin, cơ khí, đầu bếp, nhà hàng, khách sạn sang CHLB Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Giai đoạn 2, từ năm 2021 - 2025, sẽ tuyển thêm một số lao động đã qua đào tạo về vật lý, tin học, đầu bếp, thuyền viên hàng hải, với tổng số lao động được đưa đi hơn 39.000 người. Ngoài những thị trường cũ, sẽ mở rộng thêm các thị trường như ASEAN, UAE ở các ngành dịch vụ chăm sóc sắc đẹp, cơ khí, xây dựng.

Ông Tống Hải Nam - Cục Phó Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH), cho biết tổng kinh phí thực hiện đề án khoảng 1.300 tỷ đồng lấy từ ngân sách nhà nước và nguồn vốn vay của ngân hàng phát triển Việt Nam, kinh phí phát triển thị trường từ Quỹ hỗ trợ phát triển việc làm ngoài nước... Phân bổ cho giai đoạn đầu gần 430 tỷ đồng, giai đoạn hai là 870 tỷ đồng.

“Ngân sách nhà nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho các chính sách và cơ chế thúc đẩy, còn việc người lao động tham gia XKLĐ hoặc các trường muốn tham gia đề án sẽ vay từ nguồn của Ngân hàng Phát triển Việt Nam hoặc Quỹ Hỗ trợ phát triển việc làm ngoài nước...”, ông Nam cho hay.

Lâu nay, việc XKLĐ ở Việt Nam chủ yếu vẫn là lao động phổ thông, có tay nghề thấp, số lao động có tay nghề chủ yếu là đào tạo sơ cấp 3 tháng. Trong khi đó, số lượng lao động có trình độ đang thất nghiệp ngày càng tăng, nhưng để tìm được việc làm ở nước ngoài không dễ dàng, do trình độ đào tạo không phù hợp với yêu cầu của những quốc gia tiếp nhận lao động.

6 tháng đầu năm 2017, Việt Nam đã XK được 54.000 lao động

Cần điều chỉnh công tác đào tạo

Vì vậy, ông Nam cho biết việc cần làm ngay là điều chỉnh công tác đào tạo dạy nghề cho tương xứng, phù hợp với chuẩn nghề quốc tế. Cần tìm hiểu xem thực tế thông tin hàng chục cử nhân thất nghiệp thuộc nhóm ngành nghề đào tạo nào, có phù hợp với nhu cầu của đối tác hay không, nhu cầu lao động ngành kỹ thuật nhưng nếu là ứng viên lại thuộc ngành xã hội như: lịch sử, triết học hay văn học thì làm thế nào.

“Thời gian tới, chúng ta sẽ đàm phán để có sự công nhận bằng cấp và có thể sẽ tiếp nhận cả những modun, nội dung đào tạo của họ về để giảng dạy cho phù hợp”, ông Nam nói.

Hiện nay, Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia, Đài Loan vẫn là những thị trường truyền thống, có số lượng lao động Việt Nam đang làm việc đông nhất. Tính đến hết tháng 6/2017, Nhật Bản là thị trường có số lượng lao động xuất khẩu đứng đầu với 5.755 lao động, đứng thứ hai là Đài Loan với 5.691 lao động và thứ ba là Hàn Quốc: 818 lao động.
Các thị trường khác như Ả rập Xê út - 514 lao động, Malaysia - 158 lao động, Algeria lao động nam... và các thị trường khác.

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, trong 6 tháng đầu năm 2017, tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là 57.424 lao động (với 21.249 lao động nữ) đạt 54,69% kế hoạch năm 2017, tăng 6,08% so với cùng kỳ năm ngoái (3.293 người).

Được biết, theo kế hoạch, trong năm 2017, Bộ LĐ-TB&XH đặt mục tiêu sẽ đưa 105.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, trong đó, thị trường trọng điểm tiếp tục là Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan.

Bên cạnh việc XKLĐ phổ thông sang làm công việc công nhân, giúp việc... Bộ LĐ-TB&XH sẽ ký kết với các nước Thái Lan, Lào, Australia, Malaysia và tiếp tục triển khai đưa ứng viên điều dưỡng, hộ lý sang làm việc tại Nhật Bản và CHLB Đức theo chương trình đã ký kết.

Theo ông Nam, số lượng lao động Việt nam ra nước ngoài tăng đều trong 3 năm nay, song các thị trường như Nhật Bản, CHLB Đức, Hàn Quốc... ngày càng khắt khe, yêu cầu cao về chất lượng lao động. Người lao động ngoài sức khỏe, đáp ứng được các kỹ năng khác như ngoại ngữ, ứng xử còn phải có trình độ tay nghề cao (tương đương với cao đẳng, đại học trở lên).

Dẫu vậy, ông Nam cũng cho rằng nếu Việt Nam đào tạo được nguồn lao động chất lượng cao thì phải ưu tiên sử dụng trong nước, bởi đây là động lực của tăng trưởng và nâng cao năng suất lao động.

Thanh Hoa