Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo điều hành giá diễn ra sáng ngày 9/10/2026 nhằm đánh giá công tác quản lý giá quý III và 9 tháng đầu năm, các giải pháp điều hành những tháng còn lại của năm đã được đưa ra thảo luận kỹ lưỡng.

Nỗ lực giữ ổn định nguồn cung giữa nhiều biến động

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhận định công tác điều hành giá 9 tháng đầu năm diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt với nhiều bất định từ xung đột địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ, sự thay đổi chính sách của các nền kinh tế lớn và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng. Trong đó, giá năng lượng vẫn là biến số rủi ro hàng đầu đe dọa mặt bằng giá toàn cầu.

Ở thị trường nội địa, sức ép xuất hiện do nhu cầu tiêu dùng tăng cao dịp Tết Nguyên đán, cùng với biến động giá nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào. Đáng chú ý, xung đột tại Trung Đông bùng phát từ tháng 3/2026 đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, gây gián đoạn logistics và kéo theo chi phí sản xuất, vận chuyển tăng cao.

Trước thực tế đó, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ các giải pháp giữ vững nguồn cung hàng hóa thiết yếu, kết hợp hài hòa chính sách tài khóa với tiền tệ, song song với việc kiểm tra, ngăn chặn tình trạng đầu cơ trục lợi. Nhờ đó, thị trường trong nước nhìn chung không ghi nhận biến động bất thường.

Diễn biến giá cả 9 tháng qua có sự phân hóa rõ theo từng giai đoạn khi tăng cao trong quý I, hạ nhiệt ở quý II rồi tăng trở lại vào quý III do yếu tố mùa vụ và chi phí đầu vào. Để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, các chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với mặt hàng xăng dầu tiếp tục phát huy vai trò làm bệ đỡ giảm sốc.

Tính từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 24/9/2026, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 47 lần điều chỉnh bám sát thị trường thế giới cùng với việc linh hoạt sử dụng Quỹ bình ổn giá. Trong khi đó, giá bán lẻ điện bình quân tiếp tục được giữ ổn định từ đầu năm, sau lần điều chỉnh tăng 4,8% gần nhất vào ngày 10/5/2025.

Thị trường hàng hóa ghi nhận mức tăng đáng kể ở nhóm vật liệu xây dựng. Tháng 9/2026, so với cùng kỳ năm ngoái, giá đá xây dựng tăng 53%, nhựa đường tăng 43%, cát xây dựng tăng 36%, xi măng tăng 24% và thép tăng khoảng 9%. Cước vận chuyển container đi các tuyến bờ Đông và bờ Tây châu Mỹ tăng cao, dù tuyến châu Âu giảm.

Ở nhiều địa phương, giá cước vận tải đường bộ tăng từ 3% đến 40%. Trái lại, nhóm lương thực duy trì được sự dồi dào, giá gạo giảm do tác động từ giá xuất khẩu, còn thịt lợn, gia cầm, trứng và thủy sản chỉ tăng nhẹ.

Đối với các dịch vụ do Nhà nước quản lý, Bộ Y tế đã phê duyệt giá khám chữa bệnh có tính chi phí quản lý cho 38 bệnh viện với mức tăng khoảng 4%. Mức trần học phí năm học 2026 - 2027 đối với giáo dục đại học công lập tăng bình quân 12,7% và giáo dục nghề nghiệp công lập tăng 18%, ước tính làm CPI cả năm tăng thêm khoảng 0,12 điểm phần trăm.

Cùng thời gian này, Ngân hàng Nhà nước duy trì lãi suất điều hành ổn định, chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay, đồng thời điều hành tỷ giá linh hoạt. Đến ngày 30/9/2026, tỷ giá trên thị trường liên ngân hàng đã giảm 1,22% so với cuối năm 2025.

Hai kịch bản lạm phát và yêu cầu siết chặt kiểm soát quý IV

Bước vào quý cuối cùng của năm 2026, áp lực lên mặt bằng giá vẫn rất lớn do tác động từ thị trường thế giới, rủi ro tỷ giá và các xung đột thương mại. Ở trong nước, tiến độ giải ngân đầu tư công cùng nhu cầu xây dựng tăng tốc có thể tạo sức ép lớn lên nguồn cung vật liệu, máy móc. Nhu cầu tiêu dùng mùa cao điểm cuối năm, việc mở rộng tín dụng, lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ công cũng như diễn biến thời tiết bất thường tiếp tục là những ẩn số cần theo dõi sát sao.

Trên cơ sở phân tích toàn diện các yếu tố cấu thành, Bộ Tài chính cập nhật 2 kịch bản lạm phát bình quân năm 2026 ở mức 4,5% và 4,8%. Con số này nằm trong vùng dự báo của Ngân hàng Nhà nước từ 4,5% đến 5,0%, cũng như khoảng dự báo của các tổ chức quốc tế từ 4,2% đến 5,5%.

Nhằm kiểm soát tốt mục tiêu lạm phát, Bộ Tài chính đề xuất tiếp tục gắn kết chặt chẽ chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước được đề nghị giám sát chặt chẽ tỷ giá, thanh khoản, cung tiền và dòng vốn quốc tế nhằm ngăn ngừa lạm phát nhập khẩu, đồng thời định hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh ưu tiên. Về phía Bộ Tài chính, cơ quan này sẽ duy trì các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí để giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế.

Đối với nhóm hàng thiết yếu, Bộ Công Thương chịu trách nhiệm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, khí hóa lỏng và than đá, kiên quyết không để xảy ra tình trạng thiếu hụt hay găm hàng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần theo dõi sát cung cầu lương thực, thực phẩm, nhanh chóng khôi phục sản xuất sau thiên tai và điều hòa nguồn hàng hợp lý giữa các vùng miền.

CPI 9 tháng vượt ngưỡng 4,5%, dư địa kiểm soát lạm phát còn bao nhiêu?

Bộ Xây dựng bám sát giá cả vật liệu xây dựng, bất động sản, chỉ đạo địa phương công bố chỉ số giá sát thực tế và ngăn chặn các hành vi đầu cơ thổi giá.

Lĩnh vực giao thông vận tải cũng được yêu cầu tăng cường rà soát kê khai giá cước, buộc doanh nghiệp phải giảm giá cước khi giá nhiên liệu hạ nhiệt và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình trì hoãn. Riêng dịch vụ y tế, Bộ Y tế dự kiến chưa điều chỉnh giá theo mức phụ cấp đặc thù và tiền lương cơ sở 2,53 triệu đồng trong 3 tháng cuối năm để giảm bớt gánh nặng chỉ số giá.

Song song với việc chủ động dự trữ hàng hóa phục vụ mùa mưa bão và dịp lễ Tết, công tác thông tin truyền thông sẽ được đẩy mạnh nhằm minh bạch hóa thị trường, qua đó giữ vững tâm lý người dân và ổn định kỳ vọng lạm phát trên toàn xã hội.

Thanh Hoa