Cùng tăng với VN-Index phiên 22/4, chỉ số VN30 vượt lại mốc 2.000 điểm - cột mốc từng được xem là “vùng đỉnh tâm lý” của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, khi dòng tiền tập trung vào một số mã, đặc biệt bộ đôi “họ Vin” là VIC – VHM.

Rủi ro khi VN30 vượt 2.000 điểm

Tuy nhiên, lịch sử luôn cho thấy những mốc tâm lý càng lớn thì rủi ro càng cao, đặc biệt khi đà tăng không đi kèm với sự cải thiện tương ứng của thanh khoản và độ lan tỏa.

Việc VN30 vượt 2.000 điểm không đồng nghĩa thị trường đã bước sang một mặt bằng giá hoàn toàn mới. Ngược lại, đây có thể là vùng khiến áp lực chốt lời tăng mạnh, bởi phần lớn cổ phiếu trụ đã quay trở lại vùng giá trước khi điều chỉnh. Nếu dòng tiền không đủ khỏe để hấp thụ lượng cung này, mốc 2.000 điểm rất dễ trở thành một cú vượt giả, kéo theo nhịp điều chỉnh ngắn hạn của toàn bộ thị trường.

Điểm đầu tiên cần nhìn nhận là VN30 đang tăng chủ yếu nhờ một số ít cổ phiếu vốn hóa cực lớn. Trong nhiều phiên gần đây, nhóm bất động sản, ngân hàng và một vài mã đầu ngành đóng góp gần như toàn bộ số điểm tăng của chỉ số. Điều đó khiến bức tranh thị trường trở nên méo mó: chỉ số xanh mạnh nhưng phần lớn cổ phiếu còn lại tăng rất ít, thậm chí đi ngang hoặc giảm.

Khi chỉ số được kéo lên bởi vài mã trụ, cảm giác “thị trường rất khỏe” dễ xuất hiện. Nhưng trên thực tế, đây lại là trạng thái tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Chỉ cần một hoặc hai cổ phiếu lớn bị chốt lời, toàn bộ chỉ số có thể quay đầu rất nhanh. Những giai đoạn trước đây của thị trường Việt Nam đều từng xuất hiện mô hình tương tự: cổ phiếu trụ tăng mạnh trong thời gian ngắn - chỉ số lập đỉnh mới, sau đó suy yếu khi dòng tiền không lan sang các nhóm khác.

Một dấu hiệu đáng chú ý là thanh khoản chưa theo kịp đà tăng của VN30. Giá trị khớp lệnh trên sàn nhìn chung vẫn thấp hơn giai đoạn hưng phấn trước đó. Điều này cho thấy dòng tiền mới chưa thực sự nhập cuộc, trong khi lực mua chủ yếu đến từ nhà đầu tư đang nắm giữ tiền mặt muốn quay lại thị trường sau nhịp điều chỉnh tháng 3.

Trên thị trường chứng khoán, một nhịp tăng bền vững thường cần 2 yếu tố: giá tăng và thanh khoản tăng đồng thời. Nếu chỉ số đi lên nhưng thanh khoản suy giảm, điều đó thường phản ánh lực mua đuổi đang yếu dần. Nói cách khác, bên mua không còn sẵn sàng trả giá cao hơn để sở hữu cổ phiếu.

Ngoài ra, việc VN30 tăng quá nhanh trong thời gian ngắn cũng làm định giá của nhóm cổ phiếu dẫn dắt trở nên đắt hơn. Sau nhịp hồi mạnh, nhiều mã đã quay về vùng P/E cao hơn mức trung bình lịch sử, trong khi triển vọng lợi nhuận quý II chưa thực sự rõ ràng. Nhà đầu tư vì thế đang mua cổ phiếu dựa nhiều vào kỳ vọng hơn là vào kết quả kinh doanh.

Đây là yếu tố nguy hiểm nhất ở vùng đỉnh tâm lý. Khi kỳ vọng bị đẩy lên quá cao, thị trường chỉ cần một thông tin không như mong đợi, chẳng hạn lợi nhuận doanh nghiệp tăng thấp hơn dự báo, lãi suất nhích lên hoặc biến động quốc tế bất lợi cũng đủ để tạo ra nhịp bán tháo.

VN-Index leo đỉnh, tiền vẫn “nằm im”: Thị trường thiếu một cú hích

Thực tế, trong phiên 20/4, chỉ số VN30 đã chính thức vượt mốc tâm lý 2.000 điểm, khi dòng tiền đảo chiều tìm đến nhóm cổ phiếu trụ. Riêng nhóm VN30, giá trị giao dịch đạt trên 12.600 tỷ đồng.

Sau đó, VN-Index ghi nhận phiên giảm điểm do dòng tiền rút ra khỏi nhóm cổ phiếu trụ, khiến chỉ số nhóm này về dưới mốc 2.000, gây ảnh hưởng đến điểm số toàn thị trường.

Thời điểm đó, theo nhận định từ các chuyên gia SHS, khi VN30 vượt đỉnh, các trader đang nghiêng về chiến lược phòng ngừa rủi ro, đặc biệt khi chỉ số cơ sở tiến vào vùng kháng cự mạnh.

Dòng tiền sẽ chuyển hướng?

Có thể thấy, trong bối cảnh hiện nay, sự suy yếu của các cổ phiếu trụ không chỉ khiến VN-Index giảm điểm, mà còn tạo ra cảm giác tiêu cực mạnh hơn thực tế. Bởi lẽ chỉ số VN-Index phụ thuộc lớn vào một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn. Chỉ cần vài mã trong rổ VN30 giảm mạnh, chỉ số có thể mất hàng chục điểm dù số lượng cổ phiếu tăng giá trên sàn không hề ít.

Những phiên gần đây cho thấy hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” hoặc ngược lại xuất hiện khá thường xuyên. Có những phiên VN-Index giảm sâu nhưng số lượng cổ phiếu tăng và giảm gần như cân bằng. Điều này phản ánh thị trường không rơi vào trạng thái bán tháo trên diện rộng, mà chủ yếu chịu áp lực từ nhóm vốn hóa lớn.

Thêm vào đó, tâm lý nhà đầu tư đang trở nên dè dặt hơn trước các yếu tố bên ngoài. Diễn biến lãi suất toàn cầu, biến động tỷ giá, xu hướng rút vốn của khối ngoại và những bất ổn kinh tế quốc tế khiến dòng tiền đầu cơ vào nhóm trụ giảm đáng kể. Nhà đầu tư trong nước không còn sẵn sàng mua đuổi ở vùng giá cao, đặc biệt với những mã đã tăng kéo dài.

Trường hợp nhóm trụ không còn giữ được vai trò kéo chỉ số, VN-Index thường bước vào giai đoạn tích lũy hoặc điều chỉnh. Đây là diễn biến không quá bất ngờ, bởi sau mỗi chu kỳ tăng nóng, thị trường luôn cần thời gian để hấp thụ lượng hàng chốt lời và tái tạo mặt bằng giá mới. Vấn đề quan trọng hơn là dòng tiền sẽ đi đâu trong giai đoạn này.

Theo giới phân tích, trong bối cảnh thanh khoản toàn thị trường vẫn ở vùng thấp và dòng tiền hiện khá tập trung ở nhóm cổ phiếu “họ Vin”, với mức tập trung đang ở mức cao nhất ở cổ phiếu VIC và VHM đưa 2 cổ phiếu này lập đỉnh mới, khả năng xác suất xảy ra rung lắc rất cao.

“Mức tăng chủ yếu tập trung ở nhóm Bluechips, VN30 nên trong kịch bản thị trường có rung lắc hoặc nhịp điều chỉnh, dòng tiền khả năng sẽ dịch chuyển sang nhóm cổ phiếu vừa và nhỏ, đặc biệt là nhóm Midcap”, MSB nhận định.

Nhóm phân tích MBS dự báo việc thanh khoản không tăng hoặc độ rộng thị trường cho thấy mức tăng ở cổ phiếu không theo kịp mức tăng ở chỉ số có thể là hạn chế đối với triển vọng phục hồi của thị trường. Bên cạnh đó, phía trước là vùng đỉnh cũ (1.860 – 1.900 điểm), đòi hỏi có sự đồng thuận giữa các Bluechips kèm thanh khoản cao.

Mặt khác, nhiều doanh nghiệp vốn hóa vừa vẫn đang giao dịch ở mức P/E thấp hơn trung bình thị trường, trong khi triển vọng tăng trưởng lợi nhuận lại khá tích cực. Điều này tạo nên sức hấp dẫn đối với dòng tiền đầu cơ lẫn dòng tiền đầu tư.

“Nhà đầu tư nên ưu tiên mua hoặc cơ cấu danh mục trong các nhịp điều chỉnh về vùng hỗ trợ 1.770 - 1.780 điểm, tránh đua giá ở những phiên tăng mạnh. Tập trung ở nhóm Midcap hoặc các nhóm cổ phiếu đang thu hút được dòng tiền”, MBS khuyến nghị.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển sang Midcap không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có thể mua bằng mọi giá. Đặc điểm của nhóm cổ phiếu này là biến động mạnh hơn, thanh khoản không đồng đều và dễ bị tác động bởi tâm lý ngắn hạn. Nếu dòng tiền vào nhanh, giá cổ phiếu có thể tăng rất mạnh trong thời gian ngắn, nhưng cũng dễ điều chỉnh sâu khi áp lực chốt lời xuất hiện.

Do đó, chiến lược phù hợp trong giai đoạn hiện nay là ưu tiên những cổ phiếu Midcap có nền tảng cơ bản tốt, lợi nhuận tăng trưởng rõ ràng và chưa tăng quá nóng. Nhà đầu tư cần tránh chạy theo các mã tăng trần liên tiếp chỉ vì hiệu ứng đám đông, bởi rủi ro điều chỉnh rất lớn khi dòng tiền đầu cơ rút ra.

Ngoài ra, nhà đầu tư nên quan sát kỹ diễn biến thanh khoản. Nếu VN-Index điều chỉnh nhưng thanh khoản toàn thị trường không suy giảm quá mạnh, đồng thời nhóm Midcap tiếp tục duy trì giao dịch tích cực, khả năng hình thành một chu kỳ tăng mới ở nhóm vốn hóa vừa là khá cao.

Hải Giang