Trong bảng giá mới nhất, chỉ sau khi ban hành Nghị định 116/2017/NĐ-CP ít ngày, Trường Hải (Thaco) bất ngờ đồng loạt tăng giá bán các sản phẩm Mazda trong tháng 11/2017, với mức tăng từ 10 đến 20 triệu đồng (tùy phiên bản). 

Trong đó, cả ba mẫu Mazda6, Mazda CX-5 và BT-50 đều đồng loạt tăng 20 triệu đồng. Các phiên bản của mẫu Mazda 3 được điều chỉnh tăng 10 triệu đồng. Chỉ duy nhất mẫu Mazda 2 được giữ nguyên giá, tiếp tục duy trì mức giá từ 515 triệu đồng đến 562 triệu đồng (tùy phiên bản).

“Hạ nhiệt” cuộc chiến giảm giá?

Với việc tăng giá các mẫu xe Mazda, Thaco là doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh ô tô trong nước đầu tiên điều chỉnh tăng giá bán ô tô, sau nhiều tháng chạy đua giảm giá. Đây là tín hiệu cho thấy dường như các DN sản xuất, kinh doanh ô tô đã tìm ra cách “giảm nhiệt” cuộc chiến hạ giá xe giữa các hãng.

Quyết định tăng giá được đại diện Thaco lý giải là dựa trên diễn biến kinh doanh của thị trường cũng như chính sách từ công ty, nhằm đảm bảo lợi nhuận của các mẫu xe thuộc hãng. Tuy nhiên, đó là cách giải thích khá mơ hồ.

Động thái “ngược dòng” thị trường của Thaco gây bất ngờ tuy nhiên lại đi đúng xu thế. Cuộc đua giảm giá về danh nghĩa là kích cầu mua xe, nhưng thực ra các hãng xe đang “chạy” thời điểm 1/1/2018 – khi thuế nhập khẩu xe từ ASEAN về 0%. Hiện đã đến thời điểm các hãng cần định vị lại giá xe, chuẩn bị cho giai đoạn mới.

Cuộc đua giảm giá có dấu hiệu giảm tốc cũng có thể là do tác động của Nghị định 116/2017/NĐ-CP. Với những điều kiện kinh doanh khá chặt, Nghị định này sẽ sàng lọc các DN nhỏ có tiềm lực yếu, khiến các DN tham gia thị trường NK ô tô sẽ giảm mạnh.

Khi các DN nhỏ bị thanh lọc bởi hàng rào thủ tục, điều kiện… cạnh tranh thị trường sẽ giảm, nhờ đó giúp nhóm DN còn lại có khả năng kinh doanh tốt hơn. Tuy nhiên, cũng không loại trừ khả năng thị trường có thể sẽ rơi vào tay vài DN lớn, hoặc một “liên minh” các DN lớn.

Trong thực tế và trong tương lai gần, thị trường ô tô sản xuất trong nước cơ bản đã hình thành thế “chân vạc”, với ba DN lớn, gồm Thaco, Thành Công, và sắp sửa là VinFast.

Khi Nghị định 116/2017/NĐ-CP tiếp tục ngăn các DN khác tham gia thị trường, về cơ bản, cạnh tranh chỉ diễn ra giữa ba DN lớn này. Vấn đề đặt ra là ba DN này có “chịu” cạnh tranh với nhau hay không, hay thị trường xe nội sẽ hình thành một “liên minh” điều tiết giá xe ở mức cao?

Nếu khả năng này thành hiện thực, Nghị định 116/2017/NĐ-CP có thể vô tình trở thành cơ chế “chống lưng” cho các DN ô tô lớn thao túng thị trường. 

Với việc tăng giá các mẫu xe Mazda, Thaco là doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh ô tô trong nước đầu tiên điều chỉnh tăng giá bán ô tô, sau nhiều tháng chạy đua giảm giá.

Giá xe khó giảm thêm?

Cụ thể, Nghị định 116/2017/NĐ-CP với các quy định “siết” điều kiện NK, buộc các nhà NK, lắp ráp phải chịu trách nhiệm nhiều hơn, giúp người tiêu dùng không bị “bỏ rơi” khi có sự cố. 

Tuy nhiên, theo VAMA, quy định mỗi lô xe NK phải lấy mẫu cho Cục Đăng kiểm thử nghiệm, kiểm tra trong 1-2 tháng không chỉ ảnh hưởng đến kế hoạch giao xe cho khách hàng, mà còn gây phát sinh chi phí (bến bãi, lãi ngân hàng…) khiến giá xe khó giảm dù thuế NK ô tô ASEAN về 0%.

Các “rào cản” pháp lý gia tăng giúp chất lượng xe tăng lên, đảm bảo quyền lợi cho khách hàng. Nhưng cũng khiến cạnh tranh trên thị trường giảm, đồng thời các chi phí NK tăng lên do hàng rào thủ tục, về nguyên tắc cũng là điều kiện khiến giá xe sẽ phải định vị ở mức cao.

Bên cạnh đó, theo giới chuyên gia, các đợt “dội bom” giảm giá ô tô kể từ đầu năm 2017 là do các DN chạy đua để giành giật thị trường bằng cách tự cắt giảm chi phí và lợi nhuận. Vì vậy, sang năm 2018, giá xe được dự đoán sẽ khó có khả năng giảm tiếp.

Không chỉ ngăn đà giảm, cơ chế “siết” xe NK cũng đang khiến các DN NK, lắp ráp ô tô trong nước gặp vô vàn trở ngại. Theo phản ánh, Toyota Việt Nam (TMV) với các mẫu xe NK “ăn khách” như Fortuner, Yaris hay Wigo.

Tương tự, Ford với mẫu bán tải Ranger chủ lực hay Chevrolet với các mẫu Chevrolet Colorado, Chevrolet Trax hay các dòng SUV 7 chỗ Trailblazer được NK từ Thái Lan, cũng được dự báo phải chịu chung số phận nằm chờ trước khi được về đại lý.

Được cho là hưởng lợi từ Nghị định 116 nhưng chính các DN sản xuất, lắp ráp ô tô cũng đang gặp khó. Đơn cử, DN sản xuất, lắp ráp ô tô phải có “… đường thử xe có chiều dài tối thiểu 800m…”, với tối thiểu 400m đường thẳng trước ngày 17/4/2019. Đây được cho là bài toán “đánh đố” các DN, đặc biệt với các nhà máy tại các đô thị.
 

Hiến Nguyễn