Ngay khi xung đột tại Trung Đông có dấu hiệu leo thang, dòng tiền toàn cầu lập tức phản ứng. Chỉ số DXY – đo lường sức mạnh đồng bạc xanh – đã tăng 1,6% (từ ngày 2-8/3) , tiệm cận mốc 99,2 điểm. Tại thị trường trong nước, giá USD chính thức cũng nhích lên 0,3% trong 4 phiên gần nhất, giao dịch quanh vùng 25.974 - 26.304 đồng/USD.

Tại sao USD lại mạnh lên nhanh đến vậy? Trong báo cáo mới nhất, Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) chỉ ra một điểm tựa quan trọng là Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng. Khi xung đột đẩy giá dầu khí leo thang, cán cân năng lượng của Mỹ sẽ cải thiện vượt trội so với các nước nhập khẩu ròng. Điều này biến đồng USD thành tài sản hấp dẫn kép: vừa là hầm trú ẩn tâm lý, vừa được hỗ trợ bởi nền tảng vĩ mô vững chắc.

Tuy nhiên, mối lo ngại thực sự của giới phân tích không chỉ nằm ở con số tỷ giá hôm nay, mà là hiệu ứng domino mang tên "lạm phát nhập khẩu". Chuyên gia từ VCBS nhận định, Việt Nam có thể chịu "tác động kép" đó là vừa áp lực tỷ giá tăng, vừa rủi ro lạm phát nhập khẩu nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài khi giá hàng hoá thế giới tăng. Nếu xung đột kéo dài, chi phí đẩy sẽ ngấm vào nền kinh tế, tạo áp lực lớn lên CPI trong các quý tới.

Đồng quan điểm, Công ty Chứng khoán VNDirect cho rằng biến số quan trọng nhất nằm ở phản ứng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu giá dầu tăng đẩy lạm phát Mỹ vượt mục tiêu 2%, Fed có thể trì hoãn lộ trình giảm lãi suất, thậm chí tái thắt chặt.

VNDirect ước tính, nếu giá dầu bình quân năm 2026 vọt lên 90-100 USD/thùng, lạm phát Việt Nam có thể chạm mức 4,5%. Khi đó, dư địa nới lỏng tiền tệ sẽ bị thu hẹp, mặt bằng lãi suất khó giảm sâu, gây áp lực lên chi phí vốn của ngân hàng và nhóm doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao như bất động sản.

Dù ngắn hạn đầy thách thức, các chuyên gia cho rằng "cửa sáng" vẫn còn nếu nhìn vào dài hạn. Nhóm phân tích của Công ty Chứng khoán MB (MBS) dự báo áp lực tỷ giá sẽ hạ nhiệt khi xu hướng suy yếu của USD rõ nét hơn, với chỉ số DXY có thể lùi về ngưỡng 95 điểm từ giữa năm 2026. Sự phục hồi của các đồng tiền chủ chốt (Yên Nhật, Euro) và sự thu hẹp chênh lệch lãi suất sẽ giúp VND ổn định trở lại.

Ngân hàng Nhà nước chỉ can thiệp thị trường vàng khi ảnh hưởng tới tỷ giá và chính sách tiền tệ

Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn nắm giữ những "tấm khiên" vững chắc: dòng vốn FDI giải ngân ổn định, thặng dư thương mại duy trì và vị thế là mắt xích thiết yếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ các hiệp định FTA. VCBS nhấn mạnh, nếu kiểm soát tốt lạm phát chi phí đẩy và điều hành tỷ giá linh hoạt, Việt Nam hoàn toàn có thể biến thách thức thành cơ hội thu hút dòng vốn đang tìm nơi trú ẩn an toàn.

Trong bối cảnh biến động, nhà đầu tư nên hành động thế nào? Ông Bùi Văn Huy, Phó chủ tịch FIDT khuyến nghị nên coi USD là công cụ quản trị rủi ro hơn là kênh đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao. Việc nắm giữ một phần USD giúp bảo toàn sức mua và tạo lớp đệm thanh khoản, nhưng về dài hạn, USD không sinh lời lớn và vẫn chịu tác động của lạm phát.

Ở một góc nhìn khác, bà JLo Trần, CEO Học viện Đào tạo VBI -VBI Academy chỉ ra sự dịch chuyển thú vị trên thị trường tài sản số. Khi rủi ro gia tăng, dòng tiền có xu hướng chuyển sang stablecoin (USDT) như một dạng "tiền mặt kỹ thuật số" để trú ẩn. Với vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu vượt 310 tỷ USD, đây đang trở thành một chỉ báo đáng chú ý về tâm lý thận trọng của dòng vốn quốc tế.

Theo các chuyên gia, biến động tỷ giá trước mắt là phép thử cho khả năng điều hành vĩ mô. Sự kết hợp giữa ổn định chính trị và chính sách tài khóa khôn khéo sẽ là chìa khóa để Việt Nam duy trì vị thế điểm sáng tăng trưởng trong bức tranh kinh tế toàn cầu nhiều mảng xám.

Huyền Anh