Trước áp lực tỷ giá quay trở lại, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách để ổn định thị trường.

Tỷ giá USD "nổi sóng"

Ngày 4/3/2026, thị trường ngoại tệ trong nước chứng kiến những biến động mạnh mẽ. NHNN công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.052 đồng/USD, tăng 6 đồng so với phiên trước đó. Với biên độ +/-5%, tỷ giá trần áp dụng cho các ngân hàng thương mại (NHTM) đã được nới lên mức 26.304 đồng/USD.

Ngay lập tức, các nhà băng đã điều chỉnh giá bán ra chạm ngưỡng kịch trần cho phép. Cụ thể, Vietcombank tăng 6 đồng ở chiều mua chuyển khoản lên 26.004 đồng và bán ra tại mức trần 26.304 đồng/USD. Tương tự, ACB cũng điều chỉnh tăng 10-15 đồng, niêm yết giá giao dịch ở mức 26.020 – 26.304 đồng/USD.

Diễn biến nóng nhất là ở thị trường tự do. Chỉ trong vòng 2 ngày qua, giá mỗi USD "chợ đen" bất ngờ tăng dựng đứng từ 80 – 100 đồng. Hiện tại, giá mua vào phổ biến quanh mức 26.800 – 26.830 đồng/USD và giá bán ra đã vọt lên 26.850 – 26.880 đồng/USD, nới rộng khoảng cách với thị trường chính thức.

Đà tăng của tỷ giá trong nước không tách rời khỏi bối cảnh quốc tế đầy biến động. Trên thị trường thế giới, chỉ số DXY (đo lường sức mạnh đồng USD) đã bật tăng 1,5% so với tuần trước, hiện dao động quanh mốc 99 điểm.

Nguyên nhân chính kích hoạt đà tăng này là sự bùng phát xung đột tại Trung Đông vào cuối tuần qua. Nhu cầu tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn tăng vọt, khiến dòng tiền chảy mạnh về đồng bạc xanh. Bên cạnh đó, thị trường cũng đang điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Mỹ. Việc cắt giảm lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ không diễn ra sớm như dự báo khi các rủi ro lạm phát quay trở lại.

Ông Heng Koon How, Trưởng bộ phận Chiến lược thị trường tại Ngân hàng UOB Singapore, nhận định: "Giá USD tăng khi lực mua phòng thủ quay trở lại. Những biến động về giá dầu do xung đột quân sự có thể tác động tiêu cực đến rủi ro lạm phát toàn cầu, buộc các nhà đầu tư phải thận trọng".

Theo UOB, mặc dù xu hướng dài hạn của USD vẫn nghiêng về giảm, nhưng trong ngắn hạn, đồng tiền này được hỗ trợ mạnh mẽ bởi tâm lý lo ngại rủi ro. Một chỉ báo quan trọng cần theo dõi sát sao là giá xăng tại Mỹ, đặc biệt nếu mức giá này vượt ngưỡng 4 USD/gallon và tiến về vùng 5 USD/gallon trước kỳ bầu cử tháng 11.

Không chỉ chịu tác động từ bên ngoài, tỷ giá USD/VND còn đối diện với những thách thức từ nội tại nền kinh tế trong năm 2026.

Trong báo cáo phân tích mới nhất, Công ty Chứng khoán MBS chỉ ra rằng, dù Việt Nam ghi nhận thặng dư thương mại hơn 20 tỷ USD trong năm 2025, nhưng con số này chủ yếu đến từ khối FDI. Ngược lại, khối doanh nghiệp trong nước lại ghi nhận thâm hụt thương mại lên tới gần 30 tỷ USD. Điều này cho thấy nhu cầu ngoại tệ để nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chu kỳ mở rộng sản xuất là rất lớn.

Ngân hàng Nhà nước chỉ can thiệp thị trường vàng khi ảnh hưởng tới tỷ giá và chính sách tiền tệ

Thêm vào đó, MBS dự báo giá vàng quốc tế có thể tiếp tục chinh phục ngưỡng 5.000 USD/ounce do bất ổn địa chính trị. Nhu cầu nhập khẩu vàng tăng cao để đáp ứng thị trường trong nước cũng sẽ tạo thêm áp lực không nhỏ lên tỷ giá.

Dự báo cả năm 2026, các chuyên gia cho rằng tỷ giá sẽ có mức tăng khoảng 2,5% - 3%, tuy nhiên sự ổn định sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến giá dầu và lộ trình lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn.

NHNN phát đi thông điệp khẩn

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 4/3/2026, vấn đề tỷ giá nóng lên đã được Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà giải đáp cụ thể.

Lãnh đạo NHNN thừa nhận, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu có thời điểm tăng vọt 8-13%, tạo áp lực lạm phát toàn cầu. Điều này khiến các ngân hàng trung ương lớn, bao gồm cả Fed, trở nên thận trọng hơn, thậm chí có tín hiệu tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, từ đó gây sức ép lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước.

"Do tình hình Trung Đông căng thẳng nên mấy ngày gần đây, tỷ giá có nhích lên. Tính đến trưa 4/3, tỷ giá liên ngân hàng quanh mức 26.220 VND/USD," Phó Thống đốc thông tin.

Tuy nhiên, đại diện NHNN khẳng định tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Tính đến ngày 26/2/2026, tín dụng tăng trưởng tích cực 1,4% so với cuối năm 2025 (đạt 18,86 triệu tỷ đồng), thanh khoản thị trường tiền tệ ổn định và các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế đều được đáp ứng đầy đủ.

Về định hướng điều hành thời gian tới, NHNN cam kết sẽ tiếp tục bám sát diễn biến thị trường để điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt.

"Chúng tôi sẽ phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ nhằm ổn định thị trường ngoại hối, đảm bảo thông suốt hoạt động thanh toán quốc tế. Mục tiêu xuyên suốt là kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô nhưng vẫn hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững," Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh.

Bối cảnh năm 2026 với nhiều biến số khó lường từ bàn cờ địa chính trị thế giới đòi hỏi sự linh hoạt cao độ trong điều hành. Theo các chuyên gia, việc tỷ giá "dậy sóng" ngắn hạn là phản ứng dễ hiểu của thị trường, song với các công cụ điều tiết và nguồn lực dự trữ ngoại hối, nhà điều hành cho thấy sự tự tin trong việc giữ vững ổn định vĩ mô trước những "cơn gió ngược" từ bên ngoài.

Thanh Hoa