Chưa có một thống kê đầy đủ, nhưng Hà Nội hiện có hàng chục tòa chung cư cao tầng nằm trong các ngõ nhỏ. Người dân thì ngộp thở, tình trạng kẹt xe xảy ra thường xuyên… Điều này đã đi ngược với nguyên lý quy hoạch đô thị, nên mọi gánh nặng cuối cùng lại dồn lên cơ sở hạ tầng đã vô cùng mong manh. 

Dấu hiệu chưa giảm nhiệt

Ngõ 84 đường Ngọc Khánh vốn là một ngõ rộng và bình yên. Nhưng từ khi có 2 khối chung cư 6 tầng xây dựng tại khúc quanh giữa ngõ thì lưu lượng giao thông tăng đột biến. Khi những chiếc xe ôtô cá nhân đỗ hàng dài trước cửa chung cư, hai luồng xe cùng ra vào ngõ đã gây nên ách tắc. 

Chưa hết, khu nhà 6 tầng song lại không xây dựng hầm đỗ ôtô, nên cư dân khu chung cư tuy ở bên ngoài nhưng lại mang xe vào sâu trong ngõ 84, đỗ choán cửa nhà của nhiều gia đình. Sau nhiều lần nhắc nhở, cư dân ở sâu trong ngõ 84 phản ứng lại bằng cách dán những tờ giấy cảnh cáo lên kính xe.

Nhìn rộng ra trên địa bàn thành phố, đáng tiếc là câu chuyện cao ốc trong ngõ hẹp với những hệ lụy tiềm tàng sẽ nảy sinh trong tương lai lại không có dấu hiệu giảm nhiệt. 

Ví như tình trạng ở Ngõ 34 Hoàng Cầu - phía sau tòa cao ốc ở mặt tiền đường Hoàng Cầu vốn đã kín bưng diện tích cho thuê - là một tổ hợp văn phòng thương mại và dịch vụ đang tiếp tục được thi công. Lui vào sâu hơn nữa, còn có một tòa văn phòng thương mại quy mô nhỏ hơn cũng đã hoạt động từ lâu…

Hai tòa chung cư Capital Garden ngõ 102 đường Trường Chinh là điển hình cho việc một ngõ nhưng có tới hai tòa cao ốc: một đã đưa vào khai thác, một đang trong giai đoạn hoàn thiện để đón hàng trăm cư dân mới trong nay mai.

Phố Khương Trung chỉ nhỏ như ngõ, lại dài và đông đúc. Nhưng hai tòa chung cư tương lai với hàng nghìn dân, hàng trăm xe ôtô cá nhân và một số lượng khổng lồ xe máy sẽ đổ thêm vào con đường vốn dĩ đã quá chật hẹp, đông đúc này.

Hay tại ngay phố nhỏ Nguyễn Công Hoan, tòa chung cư Platinum cao hơn 30 tầng sừng sững mọc lên. Vào giờ cao điểm, con phố nhỏ này oằn lưng “cõng” rất nhiều xe cộ từ các cơ quan, trường học và cư dân nên tình trạng kẹt xe cũng xảy ra liên tục. 

Hà Nội còn rất nhiều những khu đất xen kẹt đang được chủ nhân của chúng tìm cách để chồng lên đó các tòa nhà cao tầng. Đây được coi là khu đất vàng, vì quỹ đất trong nội đô hầu như đã không còn. 

Đô thị sẽ bị bức tử bởi chung cư cao tầng
 

Quy hoạch chạy theo dự án

Nhiều người đã nhìn thấy bài học nhãn tiền về sự đông đúc, chật hẹp. Nếu cứ tiếp tục cấy thêm những tòa cao ốc vào trong ngõ hẹp, đường hẹp, mật độ dân cư đông đúc thì sẽ đến một ngày lấy đường đâu để đi - dù rằng số tiền Nhà nước và thành phố đổ ra để phát triển hệ thống giao thông luôn chiếm tỷ lệ cao trong tổng chi ngân sách. 

Ts. KTs, Trần Ngọc Chính - Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển Đô thị Việt Nam, cho rằng việc xây các tòa chung cư trong ngõ nhỏ dẫn đến ách tắc giao thông, cấp, thoát nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây là hệ quả của các dự án cũ, mới cộng nhau lại, không liên thông, cốt ở mỗi nơi một kiểu.

Theo quy hoạch 4 quận trung tâm nội thành đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thành phố có chủ trương giải tỏa 1,2 triệu dân tại khu vực này, chỉ còn giữ lại 80 vạn dân. 

Ts.KTs. Nguyễn Hồng Thục - Viện Nghiên cứu Định cư Liên hợp quốc tại Việt Nam, cho biết đến năm 2030, Hà Nội và Tp.HCM mỗi thành phố sẽ đạt con số hơn 10 triệu dân. Với việc cấp phép xây dựng các chung cư cao tầng trong nội đô tràn lan, dân số sẽ không giảm mà còn tăng thêm.

Việc phê duyệt cho phép xây dựng nhà cao tầng trong ngõ hẹp là điều mà chính quyền đô thị cần cân nhắc hết sức kỹ lưỡng. Trong quy hoạch đô thị, những người làm chính sách, quy hoạch cần quy định nội đô, các vành 1, 2, 3 cao bao nhiêu tầng, những khu đô thị mới điểm nhấn tâm thì xây cao như thế nào. Thiết kế đô thị và quy hoạch phải đi song song với nhau mới quản lý chiều cao của đô thị được.

Bàn về vấn đề quy hoạch trong nội đô, Ts.KTs. Nguyễn Hồng Thục cho rằng giao thông tốt đến đâu cũng không thể đồng bộ được với quy hoạch manh mún nhỏ lẻ. Thế nên, bà Thục khuyến cáo các nhà lãnh đạo đừng “cấy” thêm những nhà cao tầng vào trong nội đô.

Thực tế là cứ mở đường đến đâu lại cấp phép xây dựng đô thị ở hai bên đường đến đó. Đơn cử như khu Đại Thanh, Giảng Võ, Lương Yên và các khu chung cư cao tầng trong ngõ hẹp… bám các trục đường giao thông cũ. Hạ tầng tại các khu vực này không thể đấu nối được với hệ thống cấp, thoát nước, hạ tầng viễn thông, dây điện ngầm chung của thành phố, nên vừa mưa đã ngập lụt. 

Câu chuyện chung cư trong ngõ hẹp, chung cư trong nội đô sẽ là câu chuyện muôn thuở khiến chất lượng cuộc sống của người dân giảm sút, hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, điện… bị quá tải. Nếu thành phố cứ tiếp tục xây dựng những nhà cao tầng vào trong nội đô, không có cải thiện gì về cuộc sống đô thị thì môi trường và cả đô thị sẽ bị bức tử. 
 

Minh Trang