Ts. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) nhận định, trong quý II và các quý tiếp theo, nếu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) điều hành chính sách tiền tệ thận trọng như quý I, tỷ lệ lạm phát cả năm có thể dưới 5%.

Tỷ giá biến động sát với thế giới

Nhóm nghiên cứu VEPR đánh giá, trong quý I, tỷ giá diễn biến tương đối sát so với biến động trên thị trường thế giới. Cả tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá giao ngày tại các ngân hàng thương mại (NHTM) và tỷ giá tự do đều biến động trong hai tháng đầu năm, trước khi ổn định trở lại vào nửa cuối tháng Ba.

VEPR đánh giá, tỷ giá chịu ảnh hưởng bởi các sự kiện lớn tại Mỹ như việc ông Donald Trump chính thức nhậm chức và quyết định tăng lãi suất của Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Biên độ dao động của tỷ giá bình quân liên ngân hàng và tỷ giá bán ra tại Vietcombank ở mức 0,6%.

Trong khi đó, việc NHNN áp dụng cơ chế xác định tỷ giá mới, dựa trên 8 đồng tiền tham chiếu, khiến tỷ giá trung tâm không quá phụ thuộc vào diễn biến đồng USD, dẫn tới xu hướng biến động ngược chiều giữa tỷ giá trung tâm và tỷ giá trên thị trường.

Đánh giá thị trường, nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ giá có xu hướng tăng từ năm 2016 nhưng chỉ dao động với biên độ 0,3%. Do đó, kết thúc quý I/2017, tỷ giá trung tâm do NHNN công bố ở mức 22.154 VND/USD, tăng 0,53% so với thời điểm cuối quý IV/2016.

“NHNN đang giữ thế chủ động trong việc kiểm soát thị trường ngoại hối nhằm đạt được mục tiêu ổn định tỷ giá trong nửa cuối tháng Ba. Cả tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá bán ra tại Vietcombank và trên thị trường tự do đều xoay quanh mức 22.770 – 22.790 VND/USD, thấp hơn so với mức trần tỷ giá”, VEPR đánh giá.

Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn khuyến cáo rằng tỷ giá năm nay rất khó lường và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Xu hướng khó dự báo của các đồng tiền chủ chốt như USD, EUR, CNY… cũng là trở ngại cho các quyết định điều hành của NHNN.

Bên cạnh đó, tình trạng nhập siêu tăng mạnh trở lại là rủi ro rất lớn. Theo dự báo của các chuyên gia kinh tế, cán cân thanh toán tổng thể trong năm 2017 được dự báo khó đạt mức thặng dư cao như năm 2016.

Vì vậy, trong cả năm nay, tỷ giá VND/USD sẽ có biến động mạnh hơn trong các quý tới với tỷ lệ mất giá của VND so với USD sẽ xoay quanh mức 3%.

Trong quý I, NHNN tiếp tục điều hành tiền tệ theo hướng thận trọng. Dẫn nguồn của NHNN, nhóm nghiên cứu VEPR cho biết, tổng phương tiện thanh toán trong ba tháng đầu năm 2017 tăng 3,52% so với cuối năm 2016, giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. “Điều này phần nào làm lạm phát cơ bản trong quý I giảm nhẹ so với năm 2016”, báo cáo nêu.

Trong khi đó, tín dụng quý I đạt mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, với mức tăng 4% so với cuối năm 2016. Mức tăng này cho thấy sự hấp thụ vốn của các doanh nghiệp có dấu hiệu tăng.

Tín dụng quý I đạt mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây, với mức tăng 4% so với cuối năm 2016.

Tăng trưởng huy động ở mức thấp

VEPR cho rằng tăng trưởng huy động chỉ ở mức thấp đã tạo ra chênh lệch giữa huy động và tín dụng. Điều này có thể là nguyên nhân gây ra sự xáo động trên thị trường liên ngân hàng.

Theo báo cáo của NHNN, tính đến ngày 20/3/2017, tăng trưởng tín dụng chỉ đạt 2,43% (cùng kỳ năm 2016: 2,26%; quý I/2016: 4,2%). Hiện tại, lãi suất liên ngân hàng tăng trở lại mức trung bình của nửa đầu năm, dao động quanh ngưỡng 2 – 5%. Trước đó, lãi suất huy động trong quý I biến động nhẹ, chủ yếu đối với các huy động trung và dài hạn tại các NHTM nhỏ.

Theo Thông tư 06/2016/TT-NHNN, tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn đã giảm xuống còn 50% kể từ đầu năm 2017. Điều này gây ra áp lực thay đổi cơ cấu nguồn vốn huy động, đặc biệt đối với các NHTM nhỏ.

Tuy vậy, nhóm nghiên cứu cho rằng hiện tượng này chỉ xảy ta tại những ngân hàng nhỏ với gói huy động trung và dài hạn. Trong khi đó, nguồn huy động ngắn hạn duy trì ổn định. Hiện tại, lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng phổ biến ở mức 4,8 – 5,4%.

Nhóm nghiên cứu nhìn nhận, với mức tăng trưởng thấp trong quý I, mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,7% cho cả năm 2017 sẽ không đạt được. Trước mắt, dự báo kinh tế quý II tăng trưởng ở mức 5,7% và cả năm đạt khoảng 6,1%. Đây là mức thấp hơn 0,3 điểm phần trăm so với dự báo VEPR đưa ra trong quý trước.

Tuy nhiên, theo VEPR, trong các quý tiếp theo, nếu NHNN điều hành chính sách tiền tệ thận trọng như quý I, lạm phát cả năm có thể thấp hơn 5%. “Vẫn còn nhiều khả năng lạm phát sẽ cao hơn mức dự báo do hiệu ứng điều chỉnh giá dịch vụ công trên toàn quốc và sự bất định của mức giá thế giới”, nhóm nghiên cứu đánh giá.

Nhận định về vấn đề này, chuyên gia kinh tế Trương Đình Tuyển cho hay, trong tương lai, nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất, đồng USD sẽ tăng mạnh lên và tạo ra sức ép về tỷ giá khá lớn cho Việt Nam cũng như sức ép lên lạm phát.

Huyền Anh