Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 254/2025/QH15 và Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Hành lang pháp lý mới được đánh giá là đồng bộ, minh bạch và linh hoạt hơn. Điểm nhấn bao gồm việc giảm mạnh nghĩa vụ tài chính cho người dân khi chuyển đổi đất ở và các ưu đãi "chưa từng có" cho lĩnh vực công nghệ cao.

Đây là chính sách có tác động xã hội sâu rộng nhất. Một thay đổi đáng chú ý nhất là thay vì phải nộp 100% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp như quy định cũ, công thức tính tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân chuyển từ đất nông nghiệp (vườn, ao...) sang đất ở đã được điều chỉnh giảm đáng kể theo các mức lũy tiến.

Cụ thể, người dân chỉ phải nộp 30% chênh lệch đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở. Nộp 50% chênh lệch đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức. Nộp 100% chênh lệch đối với diện tích vượt quá 1 lần hạn mức.

Để đảm bảo công bằng, các trường hợp đã có quyết định chuyển mục đích từ 01/8/2024 đến trước 01/01/2026 được quyền đề nghị tính lại theo quy định mới. Nếu đã nộp tiền, người dân sẽ được hoàn trả hoặc bù trừ phần chênh lệch (hạn chót nộp hồ sơ trước 01/01/2027).

Chính sách mới cũng ưu đãi đặc biệt cho Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Theo đó, để thể chế hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, chính sách đất đai mới dành sự ưu tiên vượt trội cho hạ tầng công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

Cụ thể, miễn tiền thuê đất trọn đời áp dụng cho Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, các Khu công nghệ số tập trung.

Miễn toàn bộ thời hạn thuê áp dụng cho đất xây dựng phòng thí nghiệm, cơ sở ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp KH&CN; cơ sở thực nghiệm; trung tâm R&D công nghệ số; dự án sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm trọng điểm.

Quốc hội 'chốt' kéo dài thời gian miễn thuế đất nông nghiệp đến 2030

Nghịch lý thuế đất: Nhà ở nhỏ lẻ đóng đều, nhiều quỹ đất lớn không mang lại nguồn thu cho ngân sách

Đối với khu công nghệ cao miễn từ 15-19 năm sau thời gian xây dựng cơ bản; miễn trọn đời với danh mục ngành nghề đặc biệt ưu đãi.

Chủ đầu tư hạ tầng Khu công nghệ số tập trung không được tính tiền thuê đất đã miễn vào giá cho thuê hạ tầng, giúp giảm chi phí đầu vào, tăng sức hút với các nhà đầu tư thứ cấp.

Đối với các dự án xã hội hóa (giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường...), chính sách mới chuyển từ cơ chế "cứng" sang phân cấp linh hoạt. Theo đó, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định mức miễn/giảm tiền thuê đất phù hợp với thực tế địa phương. Mức ưu đãi có thể lên tới miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê.

Ngoài ra, quy định mới mở rộng cho cả dự án xã hội hóa không thuộc địa bàn ưu đãi đầu tư, miễn là đáp ứng danh mục loại hình do Thủ tướng ban hành.

Để chính sách đi vào cuộc sống nhanh chóng, quy định mới đã bãi bỏ các thủ tục rườm rà. Cụ thể, các trường hợp được miễn tiền thuê đất trọn đời sẽ không phải làm thủ tục xác định giá đất và không cần nộp hồ sơ đề nghị miễn.

Tuy nhiên, Nhà nước yêu cầu các đơn vị thụ hưởng phải sử dụng đất đúng mục đích. Mọi trường hợp vi phạm sẽ bị thu hồi toàn bộ số tiền đã được miễn, giảm kèm theo tiền chậm nộp.

Thanh Hoa