“Có DN “nói đùa” với tôi, họ xem chi phí kinh doanh tăng là điều quen thuộc, còn giảm là điều xa lạ. Điều đó cho thấy, các loại chi phí kinh doanh đang “bủa vây” cộng đồng DN tới mức nào”, ông Đậu Anh Tuấn - Trưởng Ban Pháp chế - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đã chia sẻ tại hội thảo “Cắt giảm chi phí DN - Thực trạng và đề xuất” diễn ra chiều 24/8.

Doanh nghiệp mất sức cạnh tranh

“Điểm danh” các loại phí, ông Tuấn chỉ ra rằng DN hiện nay đang mất rất nhiều chi phí cho những việc như: chi phí vay vốn từ 7 - 9%/năm trong khi các nước chỉ 2 - 4%/năm, tiền thuê đất tăng, BHXH, quỹ công đoàn, chi phí vận tải, logictics, nhiều dịch vụ công mà DN phải bỏ tiền ra mua… Do đó DN Việt Nam đang mất dần sự cạnh tranh so với các nước trong khu vực.

Thậm chí, về chi phí vận tải, không chỉ Nhà nước thu mà các hãng tàu cũng thu. Thống kê lên tới 70 loại phí, nhiều loại vô lý như phí vệ sinh… Các hãng tàu “đoàn kết” với nhau trong tăng phí dẫn tới DN bị o ép, phải ngậm ngùi nộp.

Hay về phí BOT, hiện nay rất lớn. Ông Tuấn dẫn chứng, cách đây 2 tuần, đại diện một DN dệt may nói tại hội thảo do VCCI tổ chức: “1 container hàng may 4 fit đóng 4 triệu vào năm 2010 nhưng năm 2011 đã lên 11 triệu đồng. DN chủ yếu làm gia công, lãi đã thấp, nay phí lại tăng thì lợi nhuận còn đâu”.

“Ngoài ra, trước áp lực thu ngân sách, nhiều địa phương đã tăng tiền thuê đất. Một DN cho biết, tiền thuê đất tăng tới 14 lần thì DN nào chịu nổi”, ông Tuấn dẫn chứng.

Ts. Nguyễn Thị Tuệ Anh - Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cho biết hiện tại, chưa đong đếm được chi phí của DN, bởi có nhiều chi phí không chính thức và không đáng có.

Theo bà Anh, DN mới ra nhập thị trường đã phải chịu 10 loại phí. Đọc thủ tục đến đâu, chi phí ra đến đó, nhiều khó khăn không lượng hoá, định lượng được. Nếu như DN đưa những chi phí này đem vào sản xuất hay đầu tư vào tài sản vô hình sẽ tạo ra được lợi nhuận, lợi suất cao hơn rất nhiều cho nền kinh tế.

Ông Đặng Quang Vinh, Ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, CIEM, nhấn mạnh chi phí không chính thức rất lớn, có thể phát sinh ở nhiều công đoạn kinh doanh và trong tất cả các quá trình thực thi quy định pháp luật.

Những chi phí chính thức và phi chính thức đang “ăn mòn” lợi nhuận doanh nghiệp

Cùng với đó, các chi phí bất hợp lý chưa được đề cập đầy đủ trong các giải pháp cải cách hiện hành. Nhiều quy định gây chi phí bất hợp lý nhưng chưa được sửa đổi.

Bên cạnh đó, việc tổ chức thực thi pháp luật kinh doanh và các giải pháp cải cách hiện hành có hiệu quả thấp, dẫn đến tình trạng phát sinh chi phí về phía DN và gây lãng phí nguồn lực của Nhà nước.

Không chịu được nữa!

Nhận định DN đã không còn đủ sức để chịu đựng gánh nặng thuế phí, ông Lê Duy Bình, Tổng Giám đốc Công ty tư vấn Economica, phân tích: có các loại chi phí chính đang đè nặng DN như chi phí tuân thủ pháp luật từ chi phí đầu tư thiết bị như bình chữa cháy, đến mức phí BHXH phải đóng hay chi phí nhà nước quy định nhưng DN thu như phí cảng biển, BOT…

Đề xuất các giải pháp nhằm cắt giảm chi phí cho DN, ông Đặng Quang Vinh cho biết, cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh; đồng thời, nâng cao chất lượng hệ thống thể chế, pháp luật kinh doanh nhằm đảm bảo các yếu tố như: tính đồng bộ, tính minh bạch, tính ổn định, tính cần thiết, tính hợp lý và tính hiệu quả.

Ông Đậu Anh Tuấn cũng đưa ra các đề xuất giải pháp như: Cần rà soát từ thực tiễn, so sánh mức chi phí của DN với các nước trong khu vực; đồng thời, cải cách thủ tục hành chính cho DN; cần kết hợp giữa cơ quan thuế và BHXH. Hiện nay, DN đang mất nhiều thời gian cho những báo cáo cho hai cơ quan này.

Liên quan tới phí BOT đang gây bức xúc dư luận những ngày qua, đại diện CIEM chỉ ra ví dụ của DN XNK để thấy phí BOT ngày càng tăng. Cụ thể, nhiều DN XK phàn nàn, phí vận chuyển hàng hoá từ Tp.HCM ra Hải Phòng bằng phí chuyển hàng từ Tp.HCM đi Nhật Bản.

Do vậy, CIEM kiến nghị nhiều giải pháp cụ thể giảm chi phí vận tải, nhất là chi phí BOT cho DN như kiến nghị Ban chỉ đạo nhà nước về PPP tăng cường giám sát các dự án BOT giao thông; Sửa nghị định 15/2015 theo hướng bắt buộc đấu thầu xây dựng dự án BOT, chỉ chấp nhận vốn vay 70% vốn sở hữu phải có nguồn gốc rõ ràng. Cơ quan quản lý không cho nhà đầu tư thu phí trước để tạo nguồn vốn cho các giai đoạn tiếp theo. Các quỹ dài hạn như quỹ BHXH để cho vay đầu tư vào dự án BOT với mức lãi suất thấp hơn lãi suất thương mại.

Đặc biệt, theo CIEM, cơ quan quản lý cần giảm sát thu phí bằng việc lắp đặt hệ thống đếm xe tự động, công khai doanh thu để cơ quan quản lý nhà nước và người dân giám sát rõ ràng.

Thy Lê