Cục Công nghiệp đánh giá, Việt Nam là nước phong phú về tài nguyên khoáng sản nhưng đa số có trữ lượng tài nguyên nhỏ so với quy mô của thế giới. Chỉ có một số ít loại khoáng sản có quy mô tài nguyên tương đối lớn như dầu khí, than khoáng, bôxít, titan…

Trong nhiều năm qua, hầu hết các loại tài nguyên khoáng sản của Việt Nam đã được huy động vào khai thác, sử dụng. Tuy nhiên, đa số khoáng sản kim loại ở Việt Nam như vàng, bạc, đồng, chì, kẽm, thiếc ... đều có trữ lượng không lớn, phân tán, nhỏ lẻ, khó thực hiện việc khai thác và chế biến ở quy mô công nghiệp.

Có loại khoáng sản có trữ lượng lớn, có khả năng khai thác và chế biến ở quy mô công nghiệp nhưng đã cấp phép khai thác và chế biến như Nikken (mỏ Niken Bản Phúc), Wonfram (mỏ Núi Pháo). Các khoáng sản còn lại đa số trữ lượng của từ mỏ đều nhỏ, phân tán, khó có khả năng khai thác và chế biến ở quy mô công nghiệp.

Với công suất khai thác và chế biến hiện nay, các loại khoáng sản này chỉ đủ khả năng khai thác trong vài chục năm tới nếu không phát hiện thêm các mỏ mới trừ quặng bô xít và titan.

Tuy nhiên, ngành khai thác và chế biến titan trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn, hầu hết doanh nghiệp titan đều hoạt động cầm chừng hoặc dừng hoạt động. Mức độ chế biến titan của Việt Nam hết sức hạn chế do chưa có doanh nghiệp có đủ điều kiện tài chính và công nghệ để đầu tư các nhà máy sản xuất hiện đại, quy mô công nghiệp.

Các doanh nghiệp nước ngoài sở hữu công nghệ chế biến titan đều có chủ trương không chuyển giao công nghệ nên các doanh nghiệp trong nước khó khăn trong việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ.

Trong khi đó, Việt Nam có trữ lượng rất lớn về khoáng sản bô xít song mới chỉ dừng ở mức độ sản xuất thí điểm tại 2 dự án do TKV làm chủ đầu tư. Mặc dù vậy, bước đầu triển khai phát triển ngành công nghiệp bô-xit-alumi-nhôm tại Việt Nam với 2 dự án thí điểm, quy mô công suất vừa phải đã cho thấy những định hướng trong Quy hoạch phù hợp với tình hình thực tế.

"Với tiềm năng quặng bô xít lớn, kết quả hết sức khả quan trong việc thực hiện thí điểm 2 Dự án cho thấy chủ trương phát triển ngành bô xít, alumin là phù hợp, có nhiều triển vọng", Cục Công nghiệp khẳng định.

Theo đại diện Bộ Công Thương, việc thực hiện 2 dự án khai thác bôxít và sản xuất alumin đã bước đầu hình thành ngành công nghiệp bôxít Việt Nam, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào các dự án sản xuất alumin với quy mô lớn, thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, sản xuất vật liệu xây dựng, hóa chất, xây dựng, giao thông vận tải, chế tạo cơ khí, thiết bị.

Thêm vào đó, kết quả nghiên cứu của một số tổ chức trên thế giới cho thấy nhu cầu alumi trên thế giới tiếp tục tăng cao, do vậy, có thể nói, thời điểm hiện nay là cơ hội tốt nhất cho ngành công nghiệp bô-xít-alumina của Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng alumina toàn cầu.

Vì vậy, Cục Công nghiệp kiến nghị, sớm hoàn thành việc đánh giá hiệu quả 2 dự án bô xít, kiến nghị cấp có thẩm quyền trước mắt cho phép TKV mở rộng 2 dự án thí điểm để tận dụng hạ tầng sẵn có.

Đặc biệt, Bộ Công Thương cũng kiến nghị, Chính phủ cho phép từ nay đến 2025, trên 3 tỉnh có tiềm năng lớn về khoáng sản bôxít (Đắk Nông, Lâm Đồng, Bình Phước) mỗi tỉnh đầu tư mới 01 nhà máy khai thác và chế biến bô xít với công suất từ 1,5-2 triệu tấn alumin/năm.

Lê Thúy