Theo số liệu cập nhật mới nhất của BHXH Việt Nam, tới tháng 11/2016, số nợ BHXH, BHTN và BHYT đã lên tới hơn 14.000 tỷ đồng, tăng khoảng 5.000 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2015.

Số nợ đã lên tới hơn 14 tỷ đồng

Trong đó, nợ BHXH là 9.550 tỷ đồng, chiếm 67,07% tổng số nợ (số tiền nợ BHXH từ 3 tháng trở lên là 6.869 tỷ đồng, chiếm 72% số tiền nợ BHXH, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động (NLĐ); nợ BHTN là 516 tỷ đồng, chiếm 3,62% tổng số tiền nợ; nợ BHYT là 4.170 tỷ đồng, chiếm 29,31% tổng số tiền nợ.

Ông Nguyễn Trí Đại - Trưởng ban Thu (BHXH Việt Nam), cho biết nhiều DN hoạt động SX-KD có lãi vẫn cố tình nợ đọng tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của NLĐ, thậm chí có tình trạng DN đã thu tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của NLĐ (trừ vào tiền lương), nhưng chiếm dụng để sử dụng vào mục đích khác, chứ không nộp vào quỹ BHXH, BHYT, BHTN.

Tình trạng nợ đọng BHXH, BHYT, BHTN đã gây hậu quả nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến Quỹ BHXH, BHYT, BHTN, mà còn xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật và mục tiêu chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước.

Đề cập một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn đóng và chậm đóng BHXH, ông Nguyễn Trí Đại cho biết, chủ yếu do ý thức chấp hành pháp luật về BHXH của một số chủ sử dụng lao động (SDLĐ) chưa nghiêm, khi thường trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng vào quỹ BHXH của NLĐ.

“Các chủ SDLĐ vẫn chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm, chưa quan tâm đến quyền lợi BHXH đối với NLĐ. Còn NLĐ không dám đấu tranh đòi quyền lợi hợp pháp của mình vì sợ mất việc làm, trong khi tổ chức công đoàn cơ sở ở DN chưa mạnh dạn đấu tranh bảo vệ quyền lợi BHXH cho NLĐ”, ông Đại cho biết.

3 tháng cuối năm, sẽ đưa dư nợ BHXH, BHYT, BHTN còn 3,5%

Bên cạnh đó, theo ông Nguyễn Trí Đại, nguyên nhân khác là do công tác phối hợp giữa cơ quan BHXH và các cơ quản lý nhà nước về BHXH, BHYT trong thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quy định của pháp luật về BHXH, BHYT tại DN còn hạn chế, không thường xuyên; công tác tuyên truyền chưa hiệu quả, chưa làm cho NLĐ thấy được ý nghĩa nhân văn của chính sách BHXH, BHYT, chưa thấy được quyền và trách nhiệm phải tham gia.

Về phía BHXH, ông Nguyễn Trí Đại cho rằng: Ngoài các nguyên nhân do điều kiện kinh tế khó khăn, ý thức chấp hành pháp luật của chủ SDLĐ, số nợ BHXH tăng còn do nguyên nhân từ cơ quan BHXH các cấp.

“Một số giám đốc BHXH tỉnh chưa quyết liệt trong công tác đôn đốc thu, thu hồi nợ, chưa quyết liệt chỉ đạo việc đôn đốc thu nợ. BHXH tỉnh chưa chủ động báo cáo và đề xuất UBND các cấp chỉ đạo, xử lý các đơn vị có hành vi vi phạm pháp luật BHXH, BHYT, BHTN”, ông Đại nói. Trước tình hình trên, ông Phạm Lương Sơn - Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, cho biết quyết tâm của BHXH Việt Nam đó là 3 tháng cuối năm sẽ đưa dư nợ bảo hiểm về 3,5%.

Quyết tâm đưa dư nợ trở về 3,5%

“Chúng tôi đặt mục tiêu, còn 3 tháng cuối năm, sẽ đưa dư nợ BHXH, BHYT, BHTN còn 3,5%, bằng với dư nợ 2015, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm”.

Cũng theo ông Sơn, BHXH đang phối hợp Bộ LĐ-TB&XH tổ chức thanh tra thu, hoàn thiện các văn bản quy định triển khai công tác thanh tra thu này. “Chúng tôi đã triển khai thí điểm ở 3 địa phương, có tác động tốt. Các DN bị kiểm tra sau khi có kết luận thanh tra thu, hầu như đã nộp lại nợ đọng BHXH, BHYT thuộc trách nhiệm của mình”, ông Sơn nói.

Đồng thời, để hạn chế tình trạng trốn đóng, chậm đóng BHXH, ông Đại cũng khẳng định, thời gian tới, BHXH sẽ thực hiện 5 nhóm giải pháp chính, như: Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, vận động, giáo dục với nhiều hình thức để nâng cao nhận thức của cấp ủy đảng, chính quyền, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể, chủ SDLĐ và NLĐ về ý nghĩa, tầm quan trọng của chính sách BHXH.

Đồng thời, tiếp tục phối hợp giám sát liên ngành giữa 5 cơ quan, gồm: UBTW Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng LĐLĐ Việt Nam, Bộ LĐ-TB&XH, Thanh tra Chính phủ và BHXH Việt Nam liên quan đến thực hiện pháp luật về BHXH tại các địa phương.

Chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố thường xuyên trao đổi thông tin với cơ quan thuế; KH&ĐT; ban quản lý các KCN, CCN - TTCN về đăng ký DN, hoạt động SX-KD, nộp thuế. Cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý BHXH.

Và đặc biệt, “Cơ quan BHXH tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và thông tin, báo cáo kịp thời tình hình vi phạm pháp luật về BHXH của các đơn vị trên địa bàn để có hướng chỉ đạo giải quyết, xử lý kịp thời. Đồng thời, công khai thông tin về các đơn vị trốn đóng, nợ tiền đóng BHXH số lượng lớn, kéo dài trên các phương tiện thông tin đại chúng như đài phát thanh, truyền hình, báo địa phương và gửi trực tiếp đến tổ chức công đoàn hoặc đại diện NLĐ”, BHXH Việt Nam cho biết.

Thy Lê