Trong phiên trả lời chất vấn sáng 6/11, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cùng Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Lê Minh Hưng đã trả lời các đại biểu về các vấn đề liên quan đến nợ xấu “tàu 67” như: Lợi dụng chính sách đánh bắt xa bờ để trục lợi; nhiều tàu dừng hoạt động, không duy tu dẫn tới nợ xấu và phương án xử lý nợ xấu “tàu 67”.

55 tàu đang nằm bờ

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết Nghị định số 67/2014/ NĐ-CP (Nghị định 67) ban hành năm 2014 trong bối cảnh cần hỗ trợ, đầu tư, khuyến khích ngư dân vươn khơi xa vừa phát triển kinh tế vừa duy trì an ninh biển.

Đến nay, đã phát triển được 1.030 phương tiện công suất lớn trên 800 mã lực, trong đó có 358 chiếc tàu sắt là loại hình đóng mới. Hiện nay còn 55 “tàu 67” nằm bờ không ra khơi được, chiếm 5,2% tổng số tàu đóng mới, trong đó tàu vỏ thép là 36 chiếc (chiếm 3,5%). Nguyên nhân là do đánh bắt không hiệu quả; có 2 chủ tàu qua đời. Ngoài ra, có một số chủ tàu muốn chuyển đổi.

Trước đó, trong báo cáo gửi các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ NN&PTNN cho biết hiện nay, tình trạng nợ quá hạn, nợ xấu (chủ yếu là các tàu vỏ thép) đang tồn tại. Có 62% tàu cá xa bờ tham gia chính sách bảo hiểm và 56% ngư dân đi khai thác trên biển được hưởng chính sách bảo hiểm.

Mặt khác, có 115 tàu cá vỏ thép không thực hiện công tác đăng kiểm khi tàu hết hạn đăng kiểm (chiếm 32% tàu vỏ thép). Có trên 60% tàu cá vỏ thép không thực hiện công tác duy tu bảo dưỡng tàu cá theo quy trình duy tu bảo dưỡng dẫn đến nhiều trường hợp tàu cá bị gỉ sét, xuống cấp ảnh hưởng đến tuổi thọ hoạt động của tàu.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, trước tình hình đó, cần xác định tiềm năng ngư trường không đủ, duy trì lãi suất ngân hàng trong 11 năm cũng không phù hợp, có tâm lý chủ tàu ỷ lại vào lãi suất ngân hàng.

Do vậy, Chính phủ đã ban hành Nghị định 17, theo đó chủ tàu có năng lực, có kinh nghiệm và đủ tiềm lực thì tự đóng tàu, đóng xong tàu thì Nhà nước hỗ trợ tối đa 35%, với trị giá từ 6-8 tỷ đồng tùy loại công suất.

“Từ năm 2018, chúng ta chuyển hẳn sang dạng mới, đến nay có 40 chiếc làm theo kiểu này, trong đó có hơn 30 chiếc đã đóng xong, đi vào hoạt động hiệu quả”, Bộ trưởng cho hay.

Nợ xấu lên tới 33%

Trả lời “chia lửa” câu hỏi với Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng tỏ ra lo lắng khi nợ xấu cho vay đóng tàu theo Nghị định 67 đã ở mức báo động.

Nghị định 67 triển khai từ năm 2014 trong bối cảnh tình hình biển Đông diễn biến phức tạp đã được nhiều ngân hàng ủng hộ. Tổng dư nợ cho vay theo Nghị định 67 là 11.511 tỷ đồng, nhờ đó đã có 1.030 tàu đóng mới đi vào hoạt động, trong đó: tàu cá vỏ thép là 358 chiếc (34,7%), tàu vật liệu mới là 98 chiếc (9,5%), tàu vỏ gỗ là 574 chiếc (55,7%).

Theo Thống đốc Lê Minh Hưng, đến thời điểm hiện tại, dư nợ cho vay “tàu 67” còn gần 10.500 tỷ đồng, song đáng lo là nợ xấu đã lên tới 33%.

Thực tế, từ cuối năm 2018, khi nợ xấu cho vay “tàu 67” ngày càng tăng, NHNN đã chủ động báo cáo Thủ tướng Chính phủ và bàn bạc với các địa phương để tìm giải pháp tháo gỡ. Mới đây nhất, ngày 30/10/2019, sau khi làm việc với các địa phương, bộ ngành, NHNN đã báo cáo Thủ tướng và đề nghị các giải pháp căn cơ để triển khai Nghị định 67 một cách bền vững.

Theo đó, NHNN chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho người vay (thực tế hầu hết các khoản nợ cho vay “tàu 67” đã được các ngân hàng cơ cấu nợ), ưu tiên thu hồi nợ gốc. Dù vậy, nợ xấu vẫn tiếp tục phát sinh mạnh.

Vì vậy, NHNN đề nghị Bộ NN&PTNT rà soát phát triển tàu cá gắn với phát triển nguồn lợi thủy sản, tổ chức lại hoạt động khai thác trên biển theo hướng bền vững hơn.

Thống đốc cũng cho biết NHNN đã kiến nghị Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh tập trung phối hợp với ngành ngân hàng rà soát lại các trường hợp nợ xấu liên quan đến “tàu 67”. Theo đó, với các trường hợp khó trả nợ do hoàn cảnh bất khả kháng, ngân hàng và Chính phủ tiếp tục hỗ trợ. Tuy nhiên, với các trường hợp cố tình chây ì, UBND các tỉnh cần tích cực phối hợp với ngành ngân hàng để đẩy mạnh thu hồi nợ.

Ngoài ra, NHNN cũng đang phối hợp tích cực với Bộ NN&PTNT xây dựng cơ chế chuyển đổi chủ “tàu 67”, hướng dẫn các chính sách bổ sung về hỗ trợ lãi suất với chủ tàu mới. Hiện nay, nhiều ngân hàng muốn thanh lý “tàu 67” để thu hồi nợ nhưng chưa có quy định nên không thể tiến hành.

Việc xử lý nợ xấu liên quan đến “tàu 67” thời gian tới còn nhiều khó khăn, vì vậy, Thống đốc đề nghị các bộ ngành, nhất là UBND các tỉnh hỗ trợ ngành ngân hàng hơn nữa để triển khai.

Chia sẻ về biện pháp, Bộ trưởng NN&PTNN cũng ghi nhận phát hiện của đại biểu, nhất là công tác trục lợi chính sách mà cụ thể là Nghị định 67 và cho biết sẽ yêu cầu các tỉnh rà soát lại.

“Còn đối với các giải pháp về quản lý, cần phải quản chặt thiết bị định vị. Nếu phát hiện sai phạm thì không cấp phép cho các tàu ra khơi nữa. Bên cạnh đó, nếu phát hiện chi cục thủy sản nào móc nối với ngư dân để rút tiền ngân sách hỗ trợ thì phải xử lý nghiêm khắc”, Bộ trưởng nói.

Hoàng Hà