Thời gian qua, mỗi phản ánh, khó khăn của doanh nghiệp (DN) khi thực hiện thủ tục hành chính đều được báo chí truyền tải tới bạn đọc, trong đó không ít phản ánh đã được người đứng đầu Chính phủ, bộ ngành, địa phương đứng ra giải quyết và sửa đổi.

Xử lý kiến nghị do báo chí phản ánh

Cuối năm 2018, doanh nhân Tạ Quyết Thắng, Tổng Giám đốc công ty TNHH Sơn Trường, phản ánh trên báo chí về 10 “đoạn trường” khi DN của ông đi qua các cửa ải thủ tục hành chính.

Ngay lập tức, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Bình kiểm tra, xử lý các phản ánh của công ty TNHH Sơn Trường về việc chậm trễ, gây phiền hà trong thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai, xây dựng, khoáng sản tại địa phương. Đồng thời, chấn chỉnh, xem xét, kỷ luật cán bộ, công chức, cơ quan, đơn vị có vi phạm nếu có.

Đây chỉ là một sự việc điển hình được đề cập trong rất nhiều câu chuyện thông qua những phản ánh trên báo chí. Người đứng đầu Chính phủ đã ban hành những văn bản yêu cầu kiểm tra kịp thời, giải quyết khó khăn vướng mắc cho cộng đồng DN, như chi phí bôi trơn, thủ tục hành chính phiền hà, ma trận điều kiện kinh doanh, cán bộ công chức vòi vĩnh, sách nhiễu…

Mỗi một lần công bố Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thông tin trên báo chí về địa phương đứng đầu, xếp cuối, đâu là điểm trì trệ của bộ máy hành chính chắc có lẽ luôn là “chiếc gương” khiến lãnh đạo tỉnh phải soi xét, xem lại chính mình.

Năm 2018, Hà Nội lần đầu tiên bất ngờ vươn lên top 10 nhóm tỉnh, thành phố được đánh giá cao nhất về chất lượng điều hành trong Báo cáo PCI 2018. Ông Nguyễn Doãn Toản, Phó Chủ tịch UBND Tp. Hà Nội, cho biết PCI từ kênh thông tin tham khảo hữu ích đã trở thành chỉ số được giao nhiệm vụ, mục tiêu rõ ràng, cải thiện chỉ số này đã trở thành một trong những nhiệm vụ hàng đầu của thành phố.

Trong đó, báo chí thực sự là kênh thông tin quan trọng giúp lãnh đạo Tp. Hà Nội nắm bắt thực tế đời sống hàng ngày để kiểm tra và kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo đưa ra hướng xử lý phù hợp, tạo sự ổn định, đồng thuận trong xã hội, góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại, xây dựng hình ảnh Thủ đô năng động, đổi mới và phát triển.

Ở góc độ DN, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đan Tp.HCM, cho rằng cộng đồng DN Việt Nam nói chung và các DN dệt may nói riêng thường xuyên theo dõi thông tin trên báo chí mỗi ngày. Các thông tin báo chí đăng tải giúp DN, doanh nhân hiểu thêm về thị trường, bước chuyển biến của môi trường kinh doanh.

“Đặc biệt, trong quá trình kinh doanh nếu DN gặp phải những khó khăn vướng mắc khi thực hiện chính sách, người đầu tiên DN tìm tới là báo chí”, ông Hồng chia sẻ.

Thời gian qua, nhờ phản ánh từ báo chí, các điều kiện kinh doanh không cần thiết, giấy phép con trong ngành dệt may đã được cắt bỏ rất nhiều, giúp cho DN tiết kiệm được chi phí sản xuất nhờ đó mở rộng hoạt động kinh doanh.

Ví dụ như các bất cập về thời gian thủ tục thông quan của hoạt động xuất nhập khẩu, hay quy định về mức giới hạn và việc kiểm tra hàm lượng formanldehyde trên các sản phẩm dệt may, sau khi báo chí phản ánh, cơ quan quản lý đã xử lý và bãi bỏ.

Tuy nhiên, ông Hồng cũng mong muốn, hiện nay nút thắt lớn nhất của ngành dệt may là khâu dệt nhuộm, một phần nguyên nhân là do nhiều địa phương có tư tưởng kỳ thị, tìm cách hạn chế, không cấp phép đầu tư các dự án này.

Vì vậy, các DN trong ngành dệt may hy vọng báo chí sẽ là kênh thông tin chính thống phản ảnh những khó khăn này giúp ngành dệt may Việt Nam giải được bài toán nguồn nguyên liệu, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Trong khi đó, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa Tp. Hà Nội, chia sẻ DN tư nhân hiện nay đóng góp gần 40% GDP của cả nước, DN tư nhân giữ động lực chủ yếu để tăng đóng góp vào ngân sách, tạo công ăn việc làm.

“Chiến đấu” với điều kiện kinh doanh

Hết quý III/2018, Chính phủ đã rà soát, đánh giá, cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh, trên 3.000 giấy phép con các loại, tuy nhiên các DN tiếp tục mạnh dạn đề xuất các bộ ngành địa phương rà soát, kiểm soát, tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết, để không gây phiền hà cho DN.

Đặc biệt, từ đầu năm 2019, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh đang chững lại. Nguyên nhân chủ yếu là phía Bộ, ngành, địa phương vẫn đang trong quá trình rà soát, cũng như rất ít có cuộc tiếp xúc với cộng đồng DN để hiểu hết khó khăn.

Tương tự, theo thống kê của VCCI, trong năm 2018, với đề xuất của VCCI, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) và các hiệp hội DN cùng sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, sự nỗ lực của các bộ ngành, đã đạt được mục tiêu cắt giảm trên 50% điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính kiểm tra chuyên ngành.

Tuy nhiên, ở đâu đó vẫn còn tình trạng cắt giảm mang tính chất đối phó và chưa thực chất. Vẫn có hiện tượng điều kiện kinh doanh “hóa thân” vào các quy chuẩn kỹ thuật và khổ nạn cấp phép, xin – cho vẫn còn nguyên, thậm chí còn nặng nề hơn.

Thủ tục và chi phí cho kiểm tra chuyên ngành cho xuất nhập khẩu mà người ta thường gọi nôm na là “thủ tục chào hỏi, qua biên giới”, các thủ tục ở tuyến đầu của hội nhập ở nước ta vẫn gấp 2-3 lần so với các nước ASEAN 4 là điều không thể chấp nhận.

Vì vậy, báo chí là kênh rất quan trọng để phản ánh những khó khăn mà DN gặp phải.

Ông Mạc Quốc Anh mong muốn các cơ quan báo chí tạo ra một hệ sinh thái kết nối giữa Chính phủ với DN, giữa các cơ quan quản lý nhà nước với các DN. Đặc biệt, làm sao cho cách tiếp cận giữa các cơ quan báo chí với DN sẽ được giải quyết kịp thời trong thời gian tới.

Theo chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, hiện Chính phủ, nhà hoạch định chính sách thường dùng báo chí như một kênh quan trọng để thu thập thông tin. Vì vậy vai trò của báo chí là không thể thiếu đối với DN, chuyên gia.

Bên cạnh đó, Ts. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng cần có khái niệm đúng về việc Chính phủ hỗ trợ DN, tăng hiệu quả của sự hỗ trợ. Hiện nay, có nhiều tuyến chính sách ưu đãi của Chính phủ: Khuyến khích làm nông nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ các DN làm công nghệ cao, nhất là các DN khởi nghiệp… Tuy nhiên, cách tiếp cận các ưu đãi cần chú trọng việc không phân biệt DN tư nhân, DN nhà nước, DN nước ngoài để tránh những méo mó, tránh việc xin – cho.

“Việc hỗ trợ phải đảm bảo minh bạch, tạo thuận lợi, bảo đảm không gian phát triển của DN. Quan trọng nhất, trong đó là làm sao để tạo ra một môi trường thông tin công khai, minh bạch. Báo chí, DN cũng nên tiếp cận, yêu cầu, đặt ra những vấn đề để Chính phủ kịp thời giải quyết”, ông Thiên mong muốn.

Tại cuộc làm việc với Hội Nhà báo Việt Nam mới đây, nêu rõ khát vọng thịnh vượng, hùng cường dân tộc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị báo chí phải góp phần tạo nên và nuôi dưỡng khát vọng đó. Báo chí nước ta phải vượt qua thách thức mới để góp phần đưa dân tộc ta, đất nước ta tới bến bờ thịnh vượng, phát triển, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.

Thy Lê