Kết quả của Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC nhằm chuẩn bị nội dung cho Hội nghị Cấp cao APEC vào tháng 11/2017

Chiều 9/10 Bộ Tài chính họp báo chuyên đề thông tin về Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC, ông Vũ Đức Thăng, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Tài chính) cho biết, trong năm 2017, BEPS là một trong những “Sáng kiến hợp tác tài chính của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2017”, được lựa chọn là một trong những chủ đề của Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC năm 2017 do Việt Nam chủ trì dự kiến vào tháng 10/2017.

Mỗi năm thất thu thuế 100 tỷ USD

Thống kê của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), các giao dịch thương mại nội bộ của các tập đoàn đa quốc gia hiện chiếm trên 30% giá trị thương mại toàn cầu nên rủi ro trốn, tránh thuế rất cao. 

Kết quả điều tra của OECD cho thấy, thất thu ngân sách nhà nước (NSNN) từ thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) vào khoảng 4% đến 10% số thu ngân sách từ thuế TNDN toàn cầu, tức là từ 100 đến 240 tỷ USD mỗi năm. Nguyên nhân của thực trạng này là do xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS).

Những năm gần đây, đa số các quốc gia trên thế giới đã có những thay đổi về chính sách thuế nhằm thích ứng với quá trình toàn cầu hóa và những thách thức từ sự phát triển của nền kinh tế số. Xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận là một thách thức lớn đối với chính phủ các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển. Nhiều nước đã xây dựng các chuẩn mực mới để bảo vệ cơ sở tính thuế và nguồn thu ngân sách, đồng thời cũng tăng cường các hoạt động hợp tác quốc tế thực hiện các giải pháp chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận.

Tuy nhiên, tình trạng BEPS vẫn không ngừng gia tăng ở các nước trên thế giới. Theo đánh giá của các chuyên gia ngành thuế, mỗi năm, các nước phát triển, bao gồm cả Việt Nam đang bị thất thu 100 tỷ USD do hoạt động tránh thuế của các tập đoàn đa quốc gia hay một số DN nước ngoài có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử và có thu nhập phát sinh tại Việt Nam nhưng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Tại Việt Nam, những năm qua, việc đẩy mạnh hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới mang lại cho Việt Nam các lợi ích như ưu đãi thuế quan, xóa bỏ các rào cản phi thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu. 

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi để thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) như miễn giảm tiền thuê đất, điều chỉnh giảm thuế thu nhập DN từ 32% (1997) còn 20% (2016). Các yếu tố này đã góp phần giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất sản xuất, xuất khẩu, nâng cao sức cạnh tranh của các nhà đầu tư, đồng thời thu hút mạnh mẽ vốn FDI vào Việt Nam.

Tuy nhiên, thời gian qua nhiều doanh nghiệp FDI đã lợi dụng những ưu đãi này để “lách” trốn, tránh thuế, khiến mỗi năm Việt Nam thất thu hàng tỷ USD.

Cùng hành động chống gian lận thuế

Ông Thăng cho biết, tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC tới đây, BEPS là vấn đề được nhiều nền kinh tế thành viên APEC đặc biệt quan tâm và được các tổ chức quốc tế, đặc biệt là OECD và WB hỗ trợ mạnh mẽ. 

Thông tin với báo chí, ông Thăng cho biết, trong khuôn khổ chuẩn bị Hội nghị Bộ trưởng tài chính APEC 2017 trước đó đã có nhiều hội thảo về BEPS diễn ra. Trong đó, các vấn đề được quan tâm tập trung thảo luận là các tiêu chuẩn tối thiểu ngăn chặn BEPS tại APEC. 

“Các tiêu chuẩn này sẽ giúp các nền kinh tế đang phát triển học tập kinh nghiệm triển khai công cụ chính sách và hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp từ các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia, các nhà quản lý thuế của các nền kinh tế phát triển có kinh nghiệm triển khai”, ông Thăng khẳng định.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, tất cả các thành viên APEC đều nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề Xói mòn cơ sở tính thuế và Chuyển lợi nhuận và các ảnh hưởng đối với sự công bằng và hiệu quả của hệ thống thuế quốc tế và các chính phủ trên thế giới.

Đối với Diễn đàn hợp tác thực hiện BEPS, có 76% các nền kinh tế thành viên tham gia. Việc tham gia Diễn đàn được cho là tạo ra các cơ hội cho các thành viên không phải là thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế - OECD và các nước G20 (nhóm các nền kinh tế lớn) được tham gia vào các nỗ lực quốc tế trong việc chống lại các hành vi trốn thuế qua biên giới.

Một Hiệp định đa phương đã được xây dựng nhằm tạo thuận lợi cho việc sửa đổi hệ thống các Hiệp định thuế song phương hiện hành để thực thi các biện pháp thuế liên quan trong khuôn khổ sáng kiến BEPS.

Huyền Anh