Tổ công tác của hai bên sẽ họp định kỳ hai lần một năm, bắt đầu từ tháng 1/2017 để đẩy nhanh quá trình đàm phán chính thức. Trả lời phỏng vấn BBC tại London, sau cuộc hội đàm với người đồng cấp bên phía Anh - ông Liam Fox, Bộ trưởng Thương mại Australia - ông Steven Ciobo, cho biết hai nước đã thảo luận sơ bộ xung quanh “hình dáng tương lai” của hiệp định thương mại song phương UAFTA và tìm thấy nhiều điểm chung tích cực. Tuy nhiên, đàm phán chính thức chỉ có thể được tiến hành, một khi Anh rời hẳn EU.

Theo quy định hiện hành của khối này, các nước thành viên không được đàm phán riêng lẻ với quốc gia khác ngoại khối, mà phải do đại diện EU ở Brusssels thực hiện.

Đối tác đầu tiên

Kết quả bỏ phiếu Anh quyết định rời khỏi EU ngày 23/6 đồng nghĩa với việc nền kinh tế lớn thứ năm thế giới sẽ phải đàm phán thỏa thuận thương mại mới với các nước khác, cả trong và ngoài EU.

Thiết lập hiệp định song phương với Australia là bước đi quan trọng quá trình đó. Thậm chí, Australia còn được “chấm” làm đối tác thương mại đầu tiên của Anh hậu Brexit. Thủ tướng Anh Theresa May cho biết bà đã nhận được thêm những phản hồi tích cực từ lãnh đạo nhiều quốc gia khác như Ấn Độ, Mexico, Hàn Quốc và Singapore, thể hiện thiện chí sẵn sàng bắt tay sau khi Anh “dọn ra ở riêng”.

Australia đang là đối tác xuất khẩu lớn thứ 21 của Anh

Trong thời gian trước mắt, một tổ công tác chung của hai nước sẽ được thành lập để cùng nhau “lên khung” cho thỏa thuận sau này, tạo tiền đề để các cuộc đàm phán chính thức có thể được tiến hành nhanh chóng, ngay khi Anh hoàn tất thủ tục rời khỏi EU.

Đại diện hai nước sẽ họp hai lần mỗi năm để đánh giá tiến độ và rà soát nội dung hợp tác, mục tiêu là tạo nên một hiệp định thương mại “tham vọng và toàn diện”. Cuộc họp đầu tiên của tổ công tác được ấn định sẽ diễn ra tại Australia vào tháng 1/2017.

Khó khăn khi phải tự thân vận động

Hiện tại, các mặt hàng chủ đạo mà Anh nhập khẩu từ Australia là chì, vàng, đồ uống có cồn, ngọc trai và đá quý. Ở chiều ngược lại, Anh chủ yếu xuất sang Australia các loại thuốc và dược phẩm, dụng cụ khoa học, các phụ kiện quần áo và máy móc thiết bị điện.

Australia đang là đối tác xuất khẩu lớn thứ 21 của Anh, với kim ngạch trong nửa đầu năm 2016 xấp xỉ 1,8 tỷ Bảng. Cả năm 2015, tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của Anh sang Australia là 8,3 tỷ Bảng, tương đương chỉ 1,6% kim ngạch xuất khẩu của Anh ra toàn thế giới, trong khi tỷ lệ xuất sang các nước nội khối EU lên tới 50%.

Mức chênh lệch này cho thấy sự phụ thuộc của Anh vào “hàng xóm láng giềng” trong EU về thương mại lớn như thế nào. Từ đó, đặt ra không ít thách thức mà Anh phải giải quyết khi bắt đầu tự thân vận động mở rộng quan hệ với các đối tác ngoài EU.

Bên lề hội nghị thượng đỉnh G20 ở Trung Quốc, bà Theresa May đã tranh thủ trao đổi với người đồng cấp là Thủ tướng Australia - ông Malcolm Turnbull. Ông Turnbull hết sức ủng hộ hiệp định thương mại tự do song phương giữa hai quốc gia, nhưng cũng thừa nhận là không thể vội được, chỉ vì mối quan hệ chưa dứt khoát của nước Anh với EU.

Về phần mình, bản thân nước Anh cũng còn nhiều “lấn cấn” chưa thể rời EU sớm. Ít nhất là hết năm 2016 này, chính phủ Anh sẽ không đưa ra thông báo chính thức nào về thời điểm kích hoạt Điều 50 của Hiệp ước Lisbon để chính thức bắt đầu quá trình đàm phán Brexit. Điều đó có nghĩa là Australia và Anh cứ túc tắc chuẩn bị, tối thiểu là hai năm nữa.

Một vấn đề khác mà nước Anh đang gặp phải, khi bắt đầu làm quen với việc tự đi đàm phán các hiệp định thương mại thời hậu Brexit, chính là sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia đàm phán có kinh nghiệm, bởi trước nay, công việc này đều do nhân sự của Ủy ban châu Âu đảm nhiệm.

Chính vì thế, New Zealand và Canada đã phải đứng ra giúp đỡ London bằng cách cử chuyên gia của mình đến phối hợp và hỗ trợ cho các quan chức trong Bộ Thương mại Anh.

Hải Châu