Mỗi năm, cứ gần đến ngày Thế giới không khói thuốc (31/5), vấn đề tác hại cũng như con số tử vong do thuốc lá lại được nhắc tới nhiều lần. Trong khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó có 69 chất gây ung thư.

Thuốc lá là nguyên nhân quan trọng gây ra các bệnh ung thư như: ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, ung thư da, các bệnh tim mạch (xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, đột quỵ, nhồi máu cơ tim,...) và các bệnh về hô hấp.

Theo thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, một nghiên cứu được tiến hành tại Bệnh viện K cho thấy những người hút thuốc trong vòng 6 tháng có khả năng bị ung thư phổi cao gấp 6,5 lần so với người không hút. Họ cũng tử vong sớm hơn người không hút đến 20 năm.

Đặc biệt, những đứa trẻ trong gia đình có người hút thuốc có nguy cơ lên cơn hen hàng ngày tăng gấp hai lần, số lần phải nhập viện để điều trị cơn hen cũng nhiều hơn so với những đứa trẻ mà các thành viên trong gia đình không hút thuốc.

Phân tích về tác hại của việc hít phải khói thuốc lá thụ động, vị đại diện WHO chỉ rõ, trẻ nhỏ thường xuyên hít phải khói thuốc sẽ làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh như hen suyễn, bệnh đường hô hấp dưới, viêm phế quản, viêm tai giữa; giảm sự phát triển chức năng phổi; tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh, các bệnh bạch cầu và các bệnh dị ứng như viêm mũi, viêm da và dị ứng thực phẩm...

Về phía Bộ Y tế, ông Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, Giám đốc Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá, cho biết tại Việt Nam có 33 triệu người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc tại nhà và hơn 5 triệu người trưởng thành không hút thuốc thường xuyên hít phải khói thuốc tại nơi làm việc.

Tỉ lệ hút thuốc lá thụ động, tỷ lệ bị phơi nhiễm với khói thuốc lá tại nhà tại Việt Nam là 67% và tại nơi làm việc là 49%. Đặc biệt, tỉ lệ phơi nhiễm với khói thuốc lá ở nhà của phụ nữ lên tới gần 70% và của trẻ em là gần 50%. "Đây là vấn đề đáng lo ngại bởi hút thuốc lá thụ động gây tác hại cho sức khỏe không kém người đang hút thuốc”, ông Lương Ngọc Khuê nói.

Ngoài ra, theo bà Phạm Thị Hoàng Anh, Giám đốc HealthBridge Canada , trung bình mỗi năm, một người hút thuốc ở Việt Nam phải chi gần 700.000 đồng. Với 15,6 triệu người hút, mỗi năm có khoảng hơn 8.400 tỉ đồng tiêu tốn cho mặt hàng này.

Qua kết quả một cuộc khảo sát gần đây cho thấy, chi tiêu cho thuốc lá ở nước ta cao gấp 3,6 lần phí tổn học hành, gấp 2,5 lần mức chi cho quần áo và gần gấp đôi mức chi cho khám chữa bệnh. Bện cạnh đó, bệnh tật do thuốc lá gây ra làm tăng gánh nặng kinh tế cho mỗi gia đình và làm mất đi lực lượng lao động.

Theo thống kê, tính riêng trong năm 2016, người Việt Nam đã bỏ ra tới 31 nghìn tỉ đồng cho tiêu dùng thuốc lá. Ngoài tổn thất do chi mua thuốc hút, tổng chi phí điều trị và tổn thất do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm cho 5 nhóm bệnh (ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa- hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ) do hút thuốc gây ra là hơn 23 nghìn tỉ đồng một năm. Các tổn thất Việt Nam chưa tính được do sử dụng thuốc lá bao gồm chi phí điều trị các bệnh khác do thuốc lá gây ra.

Giảm thiểu sử dụng thuốc lá ở mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam, chưa bao giờ là điều dễ dàng, cần có các biện pháp tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân, bên cạnh đó là các biện pháp quản lý của cơ quan chức năng liên quan đến chính sách nhập khẩu, thuế, quảng cáo, kinh doanh...

Tuy nhiên, trong khi chờ các điều đó phát huy hiệu quả, con số 40.000 người tử vong mỗi năm do các bệnh liên quan tới thuốc lá đã là một con số biết nói, nêu lên bản chất và tác hại kinh hoàng do khói thuốc gây ra, khiến mỗi người trong chúng ta không được phép thờ ơ.

Vũ Hồng