Tại buổi làm việc với NHNN, bà Ceyla Pazabassiouglu – Giám đốc cấp cao về Tài chính và Thị trường toàn cầu của WB cùng các thành viên đoàn công tác đã đề xuất bốn trụ cột chính nhằm hỗ trợ xử lý nợ xấu đối với Việt Nam gồm: hiện đại hóa khu vực tài chính; củng cố quy định và giám sát ngân hàng; tái cơ cấu và xử lý các ngân hàng và tài sản dưới chuẩn; củng cố giám sát an toàn vĩ mô.

Bất lực nhìn nợ xấu

Thời gian qua, toàn ngành ngân hàng đã nỗ lực xử lý nợ xấu nhưng tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu của hệ thống ngân hàng thương mại vẫn còn ở mức cao. Trong đó, đa số nợ xấu của ngân hàng đều có tài sản đảm bảo (TSĐB), chủ yếu là bất động sản song các ngân hàng không thể làm gì với khối tài sản này do vướng chính sách.

Ông Nghiêm Xuân Thành – Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank, cho biết có doanh nghiệp vay ngân hàng này 1.000 tỷ đồng để kinh doanh khách sạn và thế chấp bằng chính khách sạn đó. Khi phát sinh nợ khó đòi, phải mất 18 tháng sau khi khởi kiện ra tòa mới có phiên hòa giải đầu tiên.

Tuy bị buộc phải bàn giao khách sạn cho Viecombank nhưng đến nay, doanh nghiệp này vẫn chây ỳ và cho thuê lại khách sạn để thu lời 70 – 100 tỷ đồng/năm từ TSĐB của Viecombank.

Trên thực tế, hiện nay hầu hết ngân hàng đang bị doanh nghiệp chiếm dụng TSĐB để kinh doanh thu lời. Với những khách hàng không hợp tác như trường hợp trên, không những ngân hàng không thực hiện được quyền chủ nợ là thu giữ tài sản phát mại do thời gian xử lý một khoản nợ qua các cơ quan pháp luật quá lâu, tới khi xử lý được, tài sản cũng đã xuống cấp nghiêm trọng, thu hồi không đủ nợ nên phải trích lập dự phòng lớn, mà còn ảnh hưởng đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và bảo toàn vốn của các ngân hàng.

Đơn cử như tại Agribank có trường hợp khi đưa TSĐB ra đấu giá từ tháng 2/2011 với giá khởi điểm khoảng 73,4 tỷ đồng, nhưng vì có sự tranh chấp nên sau 16 lần trì hoãn, tháng 10/2016 mới đấu giá thành công, song giá trị của TSĐB mà ngân hàng thu nợ được đã giảm xuống còn 12 tỷ đồng.

Vì vậy, TSĐB rõ ràng là nút thắt quan trọng cần tháo gỡ. Theo các chuyên gia tài chính-ngân hàng, việc ban hành Nghị quyết nợ xấu là cần thiết, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, nhằm giải phóng gần 160.000 tỷ đồng đang bị “chôn” trong khối TSĐB.

Tuy nhiên, về lâu dài, các chuyên gia cho rằng quản lý nợ xấu là vấn đề phức tạp với nhiều bên liên quan nên cần phải có giải pháp triển khai toàn diện một cách chặt chẽ.

Tại buổi làm việc với NHNN, các chuyên gia WB đã giới thiệu những nội dung liên quan đến lĩnh vực nợ xấu và tái cơ cấu ngân hàng. Công tác quản lý và giải quyết nợ xấu của ngân hàng được chia ra thành các giai đoạn: cảnh báo nợ xấu; xác định nợ xấu và trích lập dự phòng để xử lý nợ xấu; phân loại, sắp xếp ưu tiên xử lý nợ xấu, can thiệp có mục đích của cơ quan quản lý.

WB làm việc với NHNN về giải pháp xử lý nợ xấu

Bốn trụ cột xử lý nợ xấu

“Nếu nợ xấu không được xử lý đầy đủ, nền kinh tế sẽ bị đình trệ, suy giảm tín dụng, các ngân hàng thương mại hoạt động không hiệu quả, có thể dẫn tới mất khả năng thanh khoản và đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống ngân hàng. Vì vậy, cần thiết phải có sự hợp tác giữa khu vực công trong việc đẩy mạnh quản lý và xử lý nợ xấu”, bà Ceyla Pazabassiouglu cho hay.

Nhận xét về việc xử lý nợ xấu tại Việt Nam, đoàn công tác của WB cho rằng vấn đề giải quyết nợ xấu tại Việt Nam đòi hỏi phải triển khai toàn diện trong thời gian dài.

Do đó, đoàn công tác WB đề xuất 4 trụ cột chính nhằm hỗ trợ xử lý nợ xấu đối với Việt Nam là: hiện đại hóa khu vực tài chính; củng cố quy định và giám sát ngân hàng; tái cơ cấu và xử lý các ngân hàng và tài sản dưới chuẩn; củng cố giám sát an toàn vĩ mô.

Theo đại diện WB, các trụ cột này đều cần thiết và hỗ trợ lẫn nhau nhằm góp phần đem lại giải pháp toàn diện về xử lý nợ xấu. Việt Nam cần phải xây dựng chính sách, Chính phủ, Quốc hội cần vào cuộc mạnh mẽ để bảo đảm cho sự thành công của kế hoạch xử lý nợ xấu và tái cơ cấu tổ chức tín dụng.

Đoàn công tác của WB cho biết, để giúp Việt Nam xử lý nợ xấu, WB đã thiết kế chương trình hợp tác kỹ thuật 4 năm cho Việt Nam và đang tiến hành thảo luận với các nhà tài trợ về nguồn vốn cho chương trình này.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh cho biết, thời gian qua, NHNN đã tích cực triển khai thực hiện các giải pháp xử lý nợ xấu và đã đạt được nhiều kết quả khả quan. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

“Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công tác xử lý nợ xấu và tái cơ cấu ngân hàng. Do đó, NHNN rất cần tư vấn, trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ kỹ thuật của WB cho ngành ngân hàng để hoàn thành mục tiêu thực hiện thành công kế hoạch tái cơ cấu ngân hàng và xử lý nợ xấu giai đoạn năm 2016 – 2020”, Phó Thống đốc nói.

Huyền Anh