Theo các chuyên gia, sự hạ nhiệt của nhu cầu vàng là dấu hiệu cho thấy tâm lý thị trường đang chuyển từ việc chạy theo đám đông sang việc cân nhắc kỹ lưỡng về giá trị và mức độ rủi ro.

 Giá vàng SJC chỉ chênh hơn 5 triệu so với vàng thế giới

Thị trường vàng trong nước vào phiên chiều ngày 10/8 ghi nhận sự tương đồng giá bán vàng miếng SJC tại các doanh nghiệp. Cụ thể, tại SJC, DOJI và Bảo Tín Mạnh Hải niêm yết quanh ngưỡng 141,1 triệu đồng/lượng mua vào và 144,1 triệu đồng/lượng bán ra. So với mức đỉnh 190 triệu đồng thiết lập hồi cuối tháng 1, giá vàng miếng hiện tại đã giảm gần 50 triệu đồng mỗi lượng, đánh dấu một trong những đợt điều chỉnh sâu nhất trong nhiều năm qua.

Trong khi đó, giao dịch vàng nhẫn lại có sự phân hoá giữa các doanh nghiệp. Giá mua vàng nhẫn cao nhất là 141 triệu đồng/lượng tại Bảo Tín Minh Châu, trong khi thấp nhất là 140 triệu đồng/lượng tại PNJ, chênh 1 triệu đồng/lượng. Ở chiều bán ra, Bảo Tín Minh Châu cao nhất với 145 triệu đồng/lượng, còn SJC thấp nhất ở 143,6 triệu đồng/lượng, chênh 1,4 triệu đồng/lượng.  

Điểm đáng chú ý nhất là sự co hẹp thần tốc của chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới. Nếu như hồi tháng 3, giá vàng miếng SJC từng cao hơn giá vàng thế giới tới 32,1 triệu đồng/lượng, thì đến ngày 9/8, khoảng cách này chỉ còn khoảng 5,2 triệu đồng/lượng. 

Có thể thấy, sau khi mức chênh lệch đạt mức cao nhất trong nhiều năm đã dần được thu hẹp, nhưng vẫn luôn duy trì  ở mức từ 15-20 triệu đồng/lượng. Điển hình, ngày 25/6 giá vàng thế giới giảm mạnh xuống dưới 4.000 USD/ounce, quy đổi theo tỷ giá Vietcombank niêm yết, giá vàng thế giới tương đương hơn 126 triệu đồng/lượng.  Trong khi đó, giá vàng trong nước chỉ giảm nhẹ, khiến chênh lệch giữa giá vàng SJC và giá vàng thế giới nới rộng lên khoảng 20 triệu đồng/lượng.

Trong kết luận thanh tra vừa được công bố ngày 8/8, Thanh tra Chính phủ không những chỉ ra các tồn tại, vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng của một số doanh nghiệp mà còn dành phần lớn dung lượng phân tích nguyên nhân khiến giá vàng trong nước có thời điểm chênh lệch ở mức cao so với giá vàng thế giới trong giai đoạn 2023-2025.

Theo cơ quan thanh tra, lý do đến từ cả diễn biến của thị trường quốc tế lẫn những hạn chế về nguồn cung và một số bất cập trong cơ chế quản lý thị trường vàng.

Một trong những nội dung đáng chú ý được Thanh tra Chính phủ đề cập là nguồn cung vàng trong nước. Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ nhằm tăng nguồn cung.

Cơ quan thanh tra nhận định đây là một trong những nguyên nhân khiến giá vàng trong nước diễn biến phức tạp và có thời điểm chênh lệch ở mức cao so với giá vàng thế giới. Việc này đồng thời chưa khuyến khích phát triển thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ trong nước.

Thời điểm hiện nay, việc mức chênh lệch giảm tới 27 triệu đồng chỉ trong vài tháng cho thấy thị trường đang dần tiến tới trạng thái ổn định và sát với giá trị thực tế của thế giới hơn. 

Điều đáng nói là khi giá vàng cao chót vót và chênh lệch lớn, người dân lại đổ xô xếp hàng mua, còn khi giá giảm sâu và thị trường ổn định, nhu cầu lại có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt.

Tâm lý thay đổi và sự lên ngôi của các kênh đầu tư khác

Giải mã hiện tượng "hết mặn mà" với vàng, các chuyên gia cho rằng tâm lý thị trường đã chuyển dịch từ kỳ vọng lợi nhuận sang phòng thủ rủi ro.

Ông Trần Duy Phương, chuyên gia ngành vàng phân tích, phần lớn nhà đầu tư đã mua vàng từ cuối năm ngoái hoặc đầu năm nay khi giá đang trên đà lập đỉnh. Khi giá liên tục sụt giảm từ tháng 2, triển vọng sinh lời ngắn hạn không còn hấp dẫn, khiến những người mới có ý định tham gia thị trường trở nên thận trọng hơn.

Bên cạnh đó, sự phục hồi của lãi suất tiết kiệm tại các ngân hàng đã tạo ra một lựa chọn thay thế an toàn và ổn định hơn. Trong bối cảnh giá vàng biến động khó lường, việc gửi tiền lấy lãi định kỳ trở thành ưu tiên của dòng tiền nhàn rỗi.

Thị trường hiện nay cũng không còn cảnh khan hiếm hàng hay giới hạn số lượng mua. Khách hàng như chị Minh Trang tại Hà Nội chia sẻ chỉ mất khoảng 10 phút là có thể hoàn tất việc mua vàng nhẫn sau khi chuyển khoản, thay vì phải chờ đợi nhiều ngày như trước đây.

Cũng giống như vàng nhẫn, nhiều doanh nghiệp cho biết vàng miếng không còn giới hạn số lượng như giai đoạn sốt giá, khách hàng mua bao nhiêu cũng có.

Đứng trước bối cảnh mới, ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia Khoa Tài chính, Trường Đại học Nguyễn Trãi nhận định, vàng vẫn là một tài sản có sức hấp dẫn lớn trong dài hạn khi kinh tế toàn cầu còn nhiều yếu tố khó lường. Tuy nhiên, ông khuyến nghị nhà đầu tư không nên "bỏ tất cả trứng vào một giỏ".

Thay vì chen chân mua bằng mọi giá, người dân nên cân nhắc đa dạng hóa tài sản và quản trị kỳ vọng lợi nhuận. Vàng nên được coi là một phần của danh mục tích lũy dài hạn hơn là một công cụ lướt sóng ngắn hạn, đặc biệt khi chênh lệch mua - bán vẫn được duy trì ở mức 3 - 4 triệu đồng/lượng.

Giá vàng thế giới giảm, vàng trong nước thu hẹp chênh lệch mua - bán

Dự báo về xu hướng sắp tới, các chuyên gia cho rằng giá vàng thế giới có thể lùi về vùng 3.900 USD/ounce, kéo theo giá vàng miếng SJC trong nước có khả năng điều chỉnh về quanh ngưỡng 130 - 135 triệu đồng/lượng. Khi giá vàng lùi về vùng đáy ổn định, lực cầu từ những nhà đầu tư dài hạn có thể sẽ xuất hiện trở lại. 

Để ổn định thị trường trong dài hạn, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước xem xét việc cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện. Giải pháp này nhằm tăng nguồn cung, đáp ứng nhu cầu thực tế và giảm thiểu rủi ro từ các nguồn vàng lậu. Đặc biệt, đề xuất thành lập Sàn giao dịch vàng đang được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường giao dịch công khai, minh bạch, giúp Nhà nước có công cụ cần thiết để bình ổn thị trường. 

Theo các chuyên gia, trong tương lai, vàng có thể vẫn là một phần trong danh mục đầu tư nhưng chắc chắn sẽ không còn là một cuộc đua mà người dân phải chen chân bằng mọi giá.

Huyền Anh