Cao Bằng có nhiều nông sản, đặc sản mang đậm dấu ấn vùng miền như thạch đen Thạch An, miến dongPhjaĐén, miến Nguyên Bình, gạo nếp Hương Xuân Trường, nếp Ong Trùng Khánh hay lạp sườn…Tuynhiên, để những sản phẩm này vượt khỏi thị trường truyền thống, tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn, người sản xuất vẫn phải đối mặt với những hạn chế về vốn, kỹ năng kinh doanh, công nghệ chế biến và năng lực tổ chức tiêu thụ.

Từ đặc sản bản địa đến thị trường "số"

Trong bối cảnh đó, nhiều phụ nữ Cao Bằng đã mạnh dạn thay đổi cách làm,từ  sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ sang chủ động tìm kiếm thị trường, quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Công nghệ số đang trở thành công cụ quan trọng giúp họ vượt qua rào cản địa lý, đưa đặc sản vùng cao đến gần hơn với người tiêu dùng.

Điển hình là HTX Tâm Hòa (Cao Bằng), sau gần 15 năm hoạt động đến nay HTX đã cung cấp nhiều sản phẩm đặc sản của địa phương ra thị trường. Đáng chú ý, rất nhiều sản phẩm đã vào hệ thống siêu thị và được đưa đến nhiều tỉnh, thành thông qua các kênh bán hàng trực tuyến, chương trình kết nối, bao tiêu qua các kênh siêu thị, thương mại điện tử,...

Bà Nguyễn Thanh Tâm, đại diện HTX Tâm Hòa, cho biết HTX hiện cung cấp nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương như thịt trâu khô gác bếp, miến dong Phja Đén, miến xé khô, thạch đen, bánh khảo, mộc nhĩ, măng nứa, nấm hương, bánh gai và gạo nếp Pì Pất,... Song song với phát triển sản xuất, HTX chú trọng liên kết với người dân, đặc biệt là các hộ dân tộc thiểu số và hộ kinh doanh nhỏ lẻ, để thu mua, bao tiêu một số sản phẩm như miến Phja Đén, các dòng miến Cao Bằng và bánh khảo. Qua đó, HTX góp phần mở rộng đầu ra cho nông sản, tạo việc làm và duy trì sinh kế cho người dân địa phương.

Không dừng lại ở thị trường trong nước, bà Hoàng Thị Xuyến, Giám đốc Công ty TNHH XNK Minh Anh Việt GLOBAL đã chủ động tìm kiếm cơ hội xuất khẩu, đưa đặc sản thạch đen, miến Cao Bằng lên các sàn thương mại điện tử, tiếp cận người tiêu dùng quốc tế.

Chia sẻ cùng VnBusiness, bà Xuyến cho biết trăn trở trước thực tế nhiều nông sản có chất lượng tốt nhưng đầu ra chưa tương xứng với tiềm năng, bà đã dành thời gian tham gia các khóa học về bán hàng trực tuyến, thương mại điện tử và xuất khẩu để từng bước mở rộng hoạt động kinh doanh.

Đến nay, một số sản phẩm thu mua từ các HTX đã được công ty bán trên các sàn thương mại điện tử. Bên cạnh các đơn hàng trực tuyến, doanh nghiệp tiếp tục xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và xúc tiến các thủ tục nhằm mở rộng hệ thống phân phối tại châu Âu, Trung Đông.

“Sau khi xuất hiện trên Amazon, sản phẩm miến và thạch đen của công ty đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người tiêu dùng. Không chỉ có các đơn hàng online, hiện doanh nghiệp chúng tôi đang xuất khẩu trực tiếp tại thị trường Hoa Kỳ. Chúng tôi vẫn đang nỗ lực xúc tiến thêm các thủ tục để mở rộng hệ thống phân phối trực tiếp tại thị trường các nước châu Âu, Trung Đông,…”, bà Xuyến chia sẻ.

Việc chủ động học hỏi, ứng dụng thương mại điện tử và xúc tiến xuất khẩu cho thấy tư duy kinh doanh của nữ doanh nhân địa phương đang chuyển biến theo hướng hiện đại hơn. Thay vì chỉ tập trung vào khâu tiêu thụ trước mắt, doanh nghiệp từng bước quan tâm đến xây dựng thương hiệu, tiếp cận khách hàng quốc tế và mở rộng hệ thống phân phối.

Tuy nhiên, để duy trì thị trường xuất khẩu, việc quảng bá sản phẩm cần đi cùng bảo đảm chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tính ổn định của nguồn cung và khả năng đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. Đây cũng là lý do việc tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực chế biến và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân, HTX có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình nâng tầm nông sản Cao Bằng.

HTX, động lực phát huy vai trò liên kết chuỗi

Một trong những yếu tố góp phần mở rộng đầu ra cho nông sản Cao Bằng là sự đồng hành của các HTX, tổ hợp tác, Hội phụ nữ và chính quyền địa phương đã hỗ trợ kiến thức, kỹ năng, nguồn lực, từng bước phát huy vai trò liên kết các hộ sản xuất nhỏ lẻ, tạo đầu mối tổ chức sản xuất và kết nối thị trường.

Thông qua việc tập hợp thành viên, chuyển giao kỹ thuật, thống nhất quy trình sản xuất và phối hợp tiêu thụ, những mô hình này góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện khả năng đáp ứng đơn hàng và giảm sự phụ thuộc vào các kênh tiêu thụ tự phát.

Khi tham gia chuỗi liên kết, người nông dân có thêm cơ hội tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật sản xuất và các yêu cầu về chất lượng. Trong khi đó, doanh nghiệp và các đơn vị phân phối có điều kiện kết nối với nguồn cung tập trung, thuận lợi hơn trong việc kiểm soát chất lượng và duy trì hoạt động tiêu thụ. Đây là nền tảng quan trọng để nông sản địa phương chuyển từ bán sản phẩm thô sang phát triển các sản phẩm có thương hiệu, nguồn gốc rõ ràng và giá trị gia tăng cao hơn.

Đối với phụ nữ, tham gia quản lý HTX, tổ hợp tác hoặc tổ chức các hoạt động kinh doanh trong chuỗi liên kết còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực quản trị, chủ động quyết định phương án sản xuất và cải thiện thu nhập. Vai trò của phụ nữ vì thế không chỉ nằm ở trực tiếp lao động, chế biến nông sản mà còn được mở rộng sang tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và xây dựng thương hiệu.

Công nghệ số - giải pháp hiệu quả

Theo bà Đoàn Thị Lê An, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng, trong giai đoạn mới, các cấp Hội tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tập trung hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, nâng cao năng lực số, phát huy vai trò trong xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội văn minh. Đồng thời, Hội chú trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em, tạo điều kiện để phụ nữ các dân tộc phát huy tiềm năng, đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của địa phương.

Hành trình vươn xa của nông sản HTX: Chỉ ngon là chưa đủ!

HTX đánh thức giá trị nông sản, mở hướng giảm nghèo từ du lịch

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, khởi nghiệp của phụ nữ không chỉ cần sự năng động của từng cá nhân mà còn đòi hỏi hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp. Đối với phụ nữ vùng cao, những hạn chế về vốn, kỹ năng quản trị, công nghệ, logistics và khả năng tiếp cận thông tin thị trường vẫn là những rào cản cần được tháo gỡ.

Vì vậy, bên cạnh các lớp tập huấn khởi nghiệp và kỹ năng số, cần tăng cường hỗ trợ phụ nữ tiếp cận nguồn vốn, nâng cao năng lực quản lý kinh doanh, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Các HTX, tổ hợp tác cũng cần được hỗ trợ ứng dụng công nghệ trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm; đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp, siêu thị, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối phù hợp.

Về lâu dài, phát huy vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế cần gắn với xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững, khai thác lợi thế bản địa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ. Khi người phụ nữ được trang bị kiến thức, kỹ năng và có cơ hội tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, những giá trị từ nông sản địa phương sẽ có điều kiện chuyển hóa thành thu nhập ổn định, việc làm và sinh kế cho cộng đồng.

Từ những mô hình khởi nghiệp của phụ nữ Cao Bằng cho thấy, ứng dụng công nghệ số là giải pháp hiệu quả, là một hướng đi mới giúp nông sản địa phương mở rộng thị trường, từng bước nâng cao giá trị và khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế – xã hội.

Hồng Hương