Từ giờ đến cuối năm 2016, chương trình cổ phần hoá DNNN được cho là rất lớn. Vậy nhưng, tính hết 9 tháng đầu 2016, chỉ có 49 DNNN được phê duyệt phương án cổ phần hóa. Tổng giá trị thực tế của 49 DN này là 31.938 tỷ đồng, trong đó giá trị thực tế phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp (DN) là 23.289 tỷ đồng.

“Mỏi cổ” chờ bán vốn

Trên thực tế, việc cổ phần hoá DNNN vẫn chưa thoát khỏi tình trạng ì ạch như lâu nay. Theo ông Đặng Quyết Tiến, Phó Cục trưởng Cục Tài chính DN (Bộ Tài chính), việc cổ phần hoá của nhiều DN chưa triển khai tốt còn do lãnh đạo tính toán sao cho vẫn ở lại DN hoặc ít nhiều có lợi ích ở đó nên việc cổ phần hoá chậm.

Theo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), đến nay, ước tính chỉ có khoảng 15% vốn nhà nước ở các DNNN được bán. Tính đến hết năm 2015, còn 843 DN có 100% sở hữu nhà nước. Các DN này có tổng tài sản 3.105 ngàn tỷ đồng, có vốn chủ sở hữu 1.233 ngàn tỷ đồng, tổng doanh thu 1.709 ngàn tỷ đồng.

Trao đổi với Thời báo Kinh Doanh, Ts. Phạm Viết Muôn, nguyên Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển DNNN của Chính phủ, cho rằng việc thoái vốn nhà nước thực tế còn phụ thuộc rất nhiều vấn đề, nhất là khi thị trường chưa đáp ứng như mong mỏi dù mình muốn bán.

“Điều này xem như chuyện đem mấy con gà ra chợ để bán, tan chợ rồi nhưng chẳng mấy người mua, hoặc không phù hợp với ý của mình thì lại đem về thả để nuôi tiếp, hôm sau lại mang ra. Chưa bán thì vẫn còn đấy, một năm không bán cũng vẫn còn đó!” – ông Muôn chia sẻ.

Lộ trình bán vốn nhà nước tại các DN lớn vẫn chưa thoát khỏi tình trạng ì ạch

Nhưng, theo lưu ý của Ts. Phạm Viết Muôn, việc chần chừ bán vốn có thể làm giảm đi sự hào hứng của các nhà đầu tư. Nhất là thời điểm giới đầu tư đã chuẩn bị sẵn hết tiền nong để mua cổ phần nhưng các DN lớn tự nhiên không bán nữa.

Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo phải sớm bán vốn Tổng công ty Rượu – Bia – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), Tổng công ty Rượu – Bia – Nước giải khát Hà Nội (Habeco), công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) và đối với 9 DN khác có phần vốn sở hữu của SCIC.

Riêng Vinamilk, phải tiến hành thoái vốn trong năm 2016, 9 DN còn lại có phần vốn của SCIC phải lên kế hoạch thực hiện trong năm nay và năm sau. Theo ông Đặng Quyết Tiến, nếu không bán được vốn nhà nước tại DN lớn này thì phải giải trình. Việc bán vốn cụ thể ra sao sẽ do SCIC trình phương án còn Bộ Tài chính là cơ quan giám sát.

Với Vinamilk, SCIC sẽ thực hiện thoái vốn đợt 1 tại DN này với mức thoái vốn 9%, con số này đủ lớn để hấp dẫn nhà đầu tư và nếu bán theo lô thì cũng đảm bảo hiệu quả về giá.

Sốt ruột chờ SCIC

Giới chuyên gia cho rằng việc bán vốn Vinamilk nhạy cảm (quy mô Nhà nước nắm giữ lớn, thị giá cổ phiếu cao) nên việc bán phải thực hiện đúng quy trình. Với Vinamilk, SCIC sẽ phải nghiên cứu việc bán vốn có thể không chỉ thực hiện ở Việt Nam mà còn cần mời chào nhà đầu tư quốc tế, bởi thị trường trong nước khó mà hấp thụ hết phần vốn nếu Nhà nước thoái hết tại Vinamilk.

Được biết tổng giá trị vốn hóa của SCIC tại 10 DN hiện khoảng 100.000 tỷ đồng. Trong đó, giá trị vốn hóa của riêng Vinamilk chiếm tới 90% (khoảng 90.000 tỷ đồng). SCIC đang nắm 44,7% cổ phần Vinamilk.

Cách đây hơn 10 ngày, SCIC đã lựa chọn nhà thầu tư vấn bán 9% vốn điều lệ của Vinamilk do SCIC đại diện chủ sở hữu. Đó là liên danh tư vấn gồm Morgan Stanley, công ty CP Chứng Khoán Sài Gòn – SSI, VinaCapital.

SCIC cho biết việc lựa chọn Liên danh tư vấn bao gồm các tổ chức tài chính có uy tín trong và ngoài nước sẽ đảm bảo việc thực hiện bán phần vốn nhà nước tại Vinamilk một cách công khai, minh bạch, hiệu quả và chống lợi ích nhóm theo đúng chỉ đạo của Thường trực Chính phủ.

Dự kiến đến tháng 11/2016, DN này sẽ có mức giá sàn với cổ phiếu của Vinamilk trước khi đưa ra bán với kỳ vọng thu về mức giá cao nhất có thể cho Nhà nước.

Nếu cách làm suôn sẻ, SCIC sẽ tiếp tục bán cổ phần tại 10 DN khác vốn được coi là “gà đẻ trứng vàng”: công ty CP FPT, công ty CP Viễn thông FPT (FPT Telecom), Tổng công ty CP Bảo hiểm Bảo Minh, Tổng công ty Tái bảo hiểm quốc gia (Vinare), công ty CP Cơ khí và Khoáng sản Hà Giang, công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong, công ty Hạ tầng và Bất động sản Việt Nam, công ty CP Nhựa Bình Minh, Công ty CP Xuất nhập khẩu Sa Giang.

Trong khi đó, như băn khoăn của ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI), việc bán lẻ 9% đợt 1 và chia thành nhiều đợt tiếp theo sẽ khó thu hút nhà đầu tư chiến lược vì với tỷ lệ nhỏ họ không tham gia điều hành, quản trị được DN.

Theo ông Hải, bán cách này chỉ thu hút các quỹ đầu tư tài chính, lướt sóng. Vì vậy, nên bán trọn lô toàn bộ 45% cổ phần bằng cách chọn tư vấn quốc tế vào định giá cổ phiếu Vinamilk sau đó tiến hành bán đấu giá, giá trị Nhà nước thu về có thể cao hơn giá hiện tại trên thị trường hiện nay khá nhiều.

Còn ở góc nhìn của Ts. Phạm Viết Muôn, với Vinamilk, khi đã bán tiếp cổ phần nhà nước là bán công khai, minh bạch, có đấu giá thì ai cũng có thể tiếp cận, ai cũng có thể bỏ thầu và ai cũng có cơ hội trúng. Ý kiến của các chuyên gia thì nhiều, nhưng khi bán cổ phần thì phải theo đúng quy định của pháp luật.

Lẽ đương nhiên, khi bán vốn thì điều mong muốn là có được những nhà đầu tư lớn, có kinh nghiệm quản lý, có thị trường, điều kiện tài chính. Hơn nữa, phải tuỳ theo cách thức của Chính phủ quyết định và theo nhà thầu tư vấn để bán cổ phần.

Thế Vinh