Thời điểm này, hầu hết ngân hàng đều khẳng định thanh khoản dư thừa nhưng vẫn tỏ ra khá thận trọng khi đánh giá thanh khoản cuối năm. “Thanh khoản của hệ thống ngân hàng nhìn chung khá dồi dào thời điểm hiện tại nhưng đến cuối năm, thanh khoản chắc chắn bị giảm nhiều”, lãnh đạo một ngân hàng cho biết.

Thanh khoản dồi dào

Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (NFSC) vừa công bố Báo cáo Tình hình kinh tế và thị trường tài chính tháng 8/2017 và 8 tháng đầu năm 2017 cho biết, huy động vốn 8 tháng đầu năm 2017 tăng trưởng khá, ước tăng 9,1% so với cuối năm 2016 (cùng kỳ năm 2016 tăng 11,4%). Trong đó, tiền gửi khách hàng ước tăng khoảng 8,7% so với cuối năm 2016, phát hành giấy tờ có giá ước tăng 18,6%.

Báo cáo của NFSC cho hay, trong tháng Tám, huy động trái phiếu Chính phủ (TPCP) diễn biến kém thuận lợi và tỷ lệ trúng thầu đạt mức thấp nhất kể từ đầu năm. Lực cầu giảm mạnh khiến thị trường TPCP ảm đạm với tỷ lệ trúng thầu đạt mức thấp nhất trong năm. Tính đến ngày 22/7/2017, tỷ lệ trúng thầu TPCP đạt 32,6%, chỉ bằng một nửa tỷ lệ trúng thầu thấp nhất trước đó vào tháng 1/2017 (đạt 60,6%).

Theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, nguyên nhân chính là do Chính phủ nâng mục tiêu tăng trưởng tín dụng khiến các ngân hàng có xu hướng giữ lại nguồn để cho vay thay vì đầu tư vào TPCP.

Tuy nhiên, NFSC nhận định, trong tháng 8/2017, nhìn chung thanh khoản thời gian qua ở các ngân hàng dồi dào do có lượng lớn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tăng mạnh tại các ngân hàng.

Theo đó, tiền gửi của KBNN tại ngân hàng bắt đầu tăng mạnh từ tháng 5/2017, ở mức 143.000 tỷ đồng, tăng 50,2% so với đầu năm. Tính đến cuối tháng 8/2017, tiền gửi của KBNN là khoảng 160.000 tỷ đồng, tăng 68% so với đầu năm.

Theo đánh giá của các chuyên gia, việc KBNN gửi tiền vào hệ thống ngân hàng giúp các ngân hàng có thêm nguồn lực để ổn định thanh khoản, qua đó gián tiếp làm giảm áp lực lên lãi suất.

Tính đến ngày 22/8/2017, lãi suất liên ngân hàng với các kỳ hạn ở mức tương đối thấp, lãi suất O/N ở mức 1%, lãi suất 1 tuần là 1%, lãi suất 1 tháng là 1,6% và chỉ tăng nhẹ so với cuối tháng 7/2017 từ 0,2 – 0,3 điểm phần trăm.

Trên thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước hút ròng 4.494 tỷ đồng. Lũy kế từ đầu năm đến nay hút ròng 32.362 tỷ đồng.

Lãi suất ở thị trường 1 tương đối ổn định, hiện nay lãi suất bình quân kỳ hạn 1 tháng ở mức 4,7%, 6 tháng là 5,68%, 12 tháng 6,8% và 12 – 36 tháng ở mức 7,04%. Lãi suất cho vay tại năm lĩnh vực ưu tiên ở mức 6,5%, cá biệt có ngân hàng ở mức 6%. Đối với khu vực sản xuất – kinh doanh thông thường, lãi suất phổ biến ở mức 9,3 – 11% kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Vẫn lo thanh khoản ngân hàng cuối năm

Tín dụng tăng mạnh

Nhận định về thanh khoản cuối năm, theo hầu hết chuyên gia, thanh khoản hiện tại tốt nhưng không có nghĩa sẽ đáp ứng đủ vốn cho nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế – Ts. Lê Xuân Nghĩa cho rằng theo quy luật, quý III và IV là thời điểm doanh nghiệp cần lượng vốn lớn để phục vụ kinh doanh – sản xuất. Do đó, doanh nghiệp, các hộ kinh doanh sẽ rút lượng tiền lớn khỏi tổ chức tín dụng để đầu tư nhằm thu lợi nhuận. Điều này khiến các ngân hàng luôn phải sẵn sàng những giải pháp cho câu chuyện thanh khoản. Nếu không có sự chuẩn bị ngay từ bây giờ, các ngân hàng sẽ rơi vào thế bị động.

Không chỉ các ngân hàng lo lắng về vấn đề thanh khoản cuối năm, ngay cả các công ty tài chính cũng chung mối quan tâm này. Ông Nguyễn Thành Phúc, Giám đốc Trung tâm nguồn vốn kiêm Giám đốc

Trung tâm Huy động vốn FE Credit, cho biết: “Năm nào cũng vậy, đến cuối năm, các công ty tài chính rất khó khăn trong việc huy động vốn bởi doanh nghiệp cần tiền để chi tiêu. Theo đó, chính các công ty tài chính phải cạnh tranh với ngân hàng trong việc tìm cách huy động vốn từ doanh nghiệp”.

Ngoài ra, các chuyên gia cảnh báo, hiện Chính phủ đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Vì vậy, rất có thể tốc độ giải ngân vốn đầu tư công sẽ tăng trở lại, KBNN sẽ phải rút tiền từ các ngân hàng và chuyển vốn về các địa phương. Điều này sẽ gây áp lực về thanh khoản trên thị trường tiền tệ do khoản tiền gửi của KBNN đã được các ngân hàng cho vay trên thị trường và ảnh hưởng trực tiếp đến lãi suất cho vay, cũng như huy động trong những tháng cuối năm.

Thực tế, việc huy động vốn cuối năm chỉ trông chờ vào dân là vô cùng khó khăn, bởi vì với mức lãi suất huy động hiện nay chưa thực sự hấp dẫn để người dân “đổ vốn” vào ngân hàng. “Nếu muốn huy động vốn trong dân phải tăng lãi suất, như vậy đồng nghĩa với việc lãi suất cho vay phải tăng theo. Điều này sẽ kéo theo nhiều hệ lụy như doanh nghiệp sẽ khó tiếp cận được vốn vay ngân hàng và mục tiêu tăng trưởng tín dụng lên 21% của Chính phủ sẽ khó đạt được”, đại diện một ngân hàng thương mại nói.

Huyền Anh