Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng đá quý, kim loại quý và sản phẩm năm 2019 là 2,1 tỷ USD (tăng 231,2% so với cùng kỳ năm 2018) và năm 2020 là 2,6 tỷ USD.

Cùng với đó, kim ngạch xuất khẩu tập trung chủ yếu mặt hàng đồ kỹ nghệ và các bộ phận của đồ kỹ nghệ bằng vàng, đã hoặc chưa mạ hoặc dát phủ kim loại quý, có hàm lượng vàng dưới 95%, thuộc mã hàng 7114.19.00.90 (năm 2020 khoảng 2,1 tỷ USD).

Theo các quy định của Nhà nước về kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng, các công ty không được phép xuất khẩu vàng nguyên liệu, chỉ được xuất khẩu vàng mỹ nghệ, vàng trang sức theo Giấy phép đăng ký kinh doanh (vàng, trang sức, mỹ nghệ là các sản phẩm vàng có hàm lượng vàng từ 8 kara trở lên, đã qua gia công chế tác để phục vụ nhu cầu trang trí, mỹ thuật).

Về chính sách thuế xuất khẩu, mặt hàng vàng (kể cả vàng mạ bạch kim) chưa gia công hoặc ở dạng bán thành phẩm, hoặc ở dạng bột có mức thuế suất thuế xuất khẩu là 2%. Mức thuế suất đối với sản phẩm trang sức bằng kim loại quý hoặc kim loại dát phủ kim loại quý; đồ kỹ nghệ vàng bạc bằng kim loại quý hoặc dát kim loại quý… có thuế suất bằng 0%. Riêng những sản phẩm kim loại quý hoặc dát kim loại quý có hàm lượng vàng từ 95% trở lên có thuế suất 2%.

Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định cụ thể về các điều kiện hoặc tiêu chuẩn của vàng mỹ nghệ xuất khẩu. Trong khi đó, thời gian qua, các doanh nghiệp xuất khẩu chủ yếu khai báo mặt hàng xuất khẩu là vàng mỹ nghệ các loại, hàm lượng vàng dưới 95%, mã hàng 7114.19.00.90, thuế xuất khẩu là 0%.

Do căn cứ tính thuế đối với vàng xuất khẩu hiện vẫn theo khai báo của doanh nghiệp nên cơ quan hải quan không đủ cơ sở để kiểm tra, xác minh. Trong khi đó, các công ty thực hiện giám định chất lượng vàng trước khi xuất khẩu đều thể hiện hàm lượng vàng dưới 95%, các chứng từ giám định lại của đối tác nước ngoài đều dưới 95%, vì vậy nảy sinh nguy cơ doanh nghiệp ồ ạt khai báo để hưởng lợi, khiến Nhà nước thất thu thuế.

Để khắc phục những vướng mắc trên, Bộ Tài chính trình Chính phủ thống nhất chung một mức thuế suất thuế xuất khẩu đối với mặt hàng vàng, không phân biệt theo hàm lượng vàng như hiện nay. Theo đó sẽ tăng thuế xuất khẩu các mặt hàng vàng có hàm lượng vàng dưới 95% từ 0% lên 2% và gộp dòng theo tên gọi mặt hàng theo đúng Danh mục thuế hài hòa ASEAN (AHTN) mà Việt Nam đã ký kết, không chia cụ thể theo hàm lượng vàng để đơn giản hóa Biểu thuế.

Thanh Hoa