Đánh giá về bức tranh lãi suất 6 tháng cuối năm 2017, Ts. Ls. Bùi Quang Tín, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Ngân hàng Tp.HCM, nhận định, với nguồn lực của các ngân hàng thương mại và các tín hiệu của thị trường như thị trường chứng khoán, bất động sản và các chỉ số về kinh tế vĩ mô, sự quan tâm của Chính phủ đối với các doanh nghiệp, lãi suất từ nay đến cuối năm có thể giảm từ 0,5 đến 1% ở các kỳ hạn so với năm 2016.

Áp lực tăng lãi suất

Tuy nhiên, theo ông Tín, cùng với việc kỳ vọng về lạm phát và tỷ giá gia tăng, các ngân hàng phải cân đối nguồn vốn để giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn theo lộ trình, đây sẽ là những thách thức đối với việc giữ ổn định lãi suất trong những tháng cuối năm.

Với thị trường hiện nay, việc ổn định mặt bằng lãi suất những tháng còn lại của năm 2017 sẽ chịu nhiều thách thức hơn năm 2016, do nhiều nguyên nhân như kỳ vọng về lạm phát và tỷ giá gia tăng khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) dự kiến tăng lãi suất ít nhất 3 lần trong năm nay. Nợ xấu chưa được xử lý triệt để tiếp tục là rào cản lớn cho hạ lãi suất, khiến lãi suất huy động có sức ép tăng cao hơn mức tăng của năm ngoái.

Bên cạnh đó, các ngân hàng tiếp tục phải cân đối nguồn vốn để đảm bảo theo lộ trình giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn xuống còn 40% kể từ 1/1/2018. Tính đến 31/12/2016, tỷ lệ này của toàn hệ thống chỉ đạt khoảng 35%, và vẫn còn một số ngân hàng vượt quá quy định này của NHNN.

Trả lời câu hỏi việc FED tăng lãi suất tác động thế nào đến lãi suất và tỷ giá của Việt Nam, ông Cấn Văn Lực, chuyên gia Tài chính ngân hàng, nhận định FED còn tăng thêm một lần nữa vào tháng 9. Khi FED tăng lãi suất sẽ có những tác động lớn như xu thế tăng lãi suất của toàn thế giới cao hơn, đặc biệt là lãi suất có gắn với đồng USD.

Tiếp đó, tỷ giá hai lần trước không bị biến động nhiều, thậm chí là USD bị mất giá. Nguyên nhân chính là vì FED tăng lãi suất đã được DN tính toán vào kế hoạch kinh doanh của mình, cũng như động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa được thực thi mạnh mẽ, vì thế thay vì tăng giá lại giảm.

Chính sách tiền tệ có thể cần phải tiếp tục được nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng

Tỷ giá có thể mất giá 1-2%

“Nhưng trong thời gian tới, khả năng đồng USD sẽ tăng giá trở lại, vì thời gian qua có vẻ giảm đến ngưỡng của nó rồi. Như vậy, có áp lực đến cả lãi suất USD, VND và tỷ giá đồng của Việt Nam”, ông Lực cho biết.

Đồng thời, ông Lực cũng đánh giá, chính sách tỷ giá của chúng ta thời gian qua cũng hoàn toàn đúng và trúng. Tuy nhiên, theo ông Lực dự báo năm nay, tỷ giá của Việt Nam có thể mất giá từ 1-2%. Đây là ngưỡng có thể chấp nhận được, nhất là khi đồng USD tăng giá.

Cùng với đó, theo Ts. Tín, để ổn định mặt bằng lãi suất cho vay, hệ thống ngân hàng cần tiếp tục đẩy mạnh việc xử lý nợ xấu và tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng.

Thêm vào đó, cần giữ chênh lệch lãi suất USD và VND ở mức hợp lý. Với kỳ vọng lạm phát trung bình ở mức 4%, kỳ vọng tỷ giá tăng khoảng từ 1 đến 2%. Hiện tại, lãi suất huy động phổ biến (trên 12 tháng) xung quanh mức 7% vẫn đảm bảo có lợi cho VND. Trong khi đó, chênh lệch lãi suất cho vay USD và VND khoảng 5,2%, lợi ích nghiêng về vay bằng VND.

Liên quan đến áp lực từ tỷ giá, ông Tín dự báo trong năm 2017, tỷ giá chịu áp lực lớn nhất từ phía cầu ngoại tệ do sức ép nhập siêu gia tăng (dự báo cán cân thương mại có thể thâm hụt ở mức tương đương 3,5% tổng kim ngạch xuất khẩu).

Về dài hạn, với lộ trình tăng lãi suất thêm nhiều lần của FED trong các năm tiếp theo với mục tiêu nâng lên mức 3% vào cuối năm 2019, tỷ giá có thể sẽ chịu áp lực lớn hơn. Đặc biệt là xu hướng mất giá mạnh của đồng Nhân dân tệ sẽ tác động lớn đến kinh tế Việt Nam do thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc đang có xu hướng tăng, từ mức 23,7 tỷ USD trong năm 2013 lên mức 28 tỷ USD trong năm 2016. Nếu so với GDP, thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc là 14%, cao hơn nhiều mức 2% thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc.

Tuy nhiên, áp lực với tỷ giá có thể được giảm nhờ nguồn cung ngoại tệ và yếu tố quốc tế. Cụ thể là nguồn cung ngoại tệ dồi dào đến từ nguồn vốn FII (mua bán sáp nhập) và FDI tăng mạnh. Chỉ số Bloomberg Dollar Index nhiều phiên giảm liên tiếp, giảm áp lực đáng kể lên tỷ giá VND/USD.

Về tỷ giá USD/VND, dù theo xu hướng đi lên nhưng vẫn tăng chậm và trong tầm kiểm soát của NHNN. So với đầu năm, tỷ giá trung tâm chỉ mới tăng gần 1%, trong khi tỷ giá mua bán tại các NHTM và trên thị trường tự do thậm chí còn giảm so với đầu năm nay.

“Điều này chứng tỏ lãi suất đã vượt qua “sóng gió” trong giai đoạn đầu năm, thường là giai đoạn căng thẳng về nguồn vốn kinh doanh và thanh khoản của các ngân hàng cũng chịu nhiều áp lực, kỳ vọng lãi suất trong thời gian tới tiếp tục ổn định hoặc thậm chí giảm thêm là không phải không có cơ sở, nhất là khi nguồn vốn huy động trong quý III và quý IV của các ngân hàng thường tăng trưởng nhanh hơn so với giai đoạn đầu năm”, ông Tín phân tích.

Thy Lê