Bằng việc lạm dụng chức quyền và lợi dụng kẽ hở của pháp luật, một số cá nhân, tổ chức đã có hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của các tổ chức tín dụng với giá trị lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng.

Liên tiếp các vụ đại án

Dư luận vẫn chưa quên vụ đại án xảy ra tại ngân hàng ACB vào năm 2012. Thời điểm đó, thị trường tài chính chấn động bởi vụ án Bầu Kiên và những người liên quan đến ACB.

Mặc dù những kẻ làm sai đã phải trả giá, nhưng không khỏi xót xa khi cả một dàn lãnh đạo cao cấp là những người từng trải với nhiều thành tích được vinh danh lần lượt bị bắt, gồm: Chủ tịch, Tổng Giám đốc cho đến thành viên HĐQT và điều hành,….

Thậm chí, nhiều đại gia có liên quan có thể bị xem xét trong thời gian tới khi hồ sơ vụ Bầu Kiên được trả lại để làm sáng tỏ hơn khiến ACB chao đảo, thị trường tài chính thêm một phen “rung lắc”.

Những tưởng đây sẽ là bài học lớn cho ngành ngân hàng cũng như công tác lãnh đạo của các cơ quan quản lý. Thế nhưng, những năm sau đó, hàng loạt vụ đại án nghìn tỷ liên tiếp được đưa ra ánh sáng.

Cuối tháng 7/2014, thông tin làm chấn động giới ngân hàng trong nước chính là việc ông Phạm Công Danh – nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng Giám đốc công ty TNHH Tập đoàn Thiên Thanh, bị khởi tố và bắt tạm giam để điều tra cùng một số thành viên trong ban lãnh đạo Tập đoàn Thiên Thanh với các tội danh cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng; Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, thất thoát hơn 9.000 tỷ đồng của Ngân hàng Xây Dựng.

Có thể nói, trong số các ngân hàng Việt Nam có lãnh đạo dính vào vòng lao lý, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) là một trong những ngân hàng lớn nhất và có nhiều vụ án tham nhũng nhất. Những vụ án tham nhũng ở Agribank có quy mô và tổ chức rất lớn, gây thiệt hại tới hàng nghìn tỷ đồng.

Tiêu chuẩn lãnh đạo ngân hàng ngày càng siết chặt

Đầu tiên, phải kể đến vụ đại án gây thất thoát 966 tỷ do Dương Thanh Cường và đồng phạm gây ra tại Agribank chi nhánh số 6, Tp.HCM. Vụ án thứ hai có số tiền thất thoát tăng gần gấp ba lần, lên tới 2.500 tỷ đồng.

Gần đây nhất, vụ đại án kinh tế xảy ra tại Ngân hàng TMCP Đại Dương (Oceanbank) sẽ được đưa ra xử sơ thẩm vào ngày 27/2 với những con số thống kê “khủng” nhất từ trước đến nay, cả về số người liên quan đến vụ án lẫn số tiền thất thoát.

Theo đó, gần 600 đương sự liên quan đến vụ án được triệu tập, 48 bị cáo có mặt. Đặc biệt, hầu hết các bị cáo đều là lãnh đạo tại hội sở ngân hàng và lãnh đạo các chi nhánh, phòng giao dịch của Oceanbank trên toàn hệ thống, lãnh đạo công ty BSC.

Ngoài ra, còn có rất nhiều lãnh đạo ngân hàng cũng đang phải trả giá cho những sai phạm của mình như: lãnh đạo Ngân hàng TMCP Nhà Đồng bằng sông Cửu Long (MHB), Tổng Giám đốc GPBank, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Đông Á (DongA Bank) và cựu chủ tịch TrustBank cũng vừa bị bắt giam.

“Siết” tiêu chuẩn lãnh đạo ngân hàng

Theo các chuyên gia tài chính – ngân hàng, để xảy ra những vụ đại án kinh tế trên, ngoài công tác quản lý còn nhiều lỗ hổng khiến các đối tượng lợi dụng trục lợi, một nguyên nhân quan trọng nữa là do công tác bổ nhiệm lãnh đạo ngân hàng còn lỏng lẻo.

Vừa qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố dự thảo “siết” lại tiêu chuẩn bổ nhiệm lãnh đạo ngân hàng. Theo NHNN, các quy định hiện hành về tiêu chuẩn, điều kiện đối với các chức danh Chủ tịch HĐQT, Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc… của các ngân hàng tại Luật các tổ chức tín dụng được xây dựng từ năm 2010, đến thời điểm hiện tại, không còn phù hợp với quy mô phát triển của hệ thống.

NHNN nhận định, những bất cập trên đã tạo ra kẽ hở tiềm ẩn làm phát sinh các rủi ro từ các lỗ hổng trong quản lý, điều hành tổ chức tín dụng. Chính vì thế, thời gian qua, hệ thống ngân hàng đã xảy ra nhiều sai phạm của người giữ chức danh quản lý, điều hành tại các các ngân hàng, trong đó có những sai phạm gây thiệt hại tới hàng nghìn tỷ đồng, làm mất lòng tin của người dân vào hệ thống ngân hàng. Thực tế trên còn ảnh hưởng tới tốc độ, quy mô tăng trưởng của các tổ chức tín dụng, ảnh hưởng đến thị trường tài chính.

Dự thảo này được kỳ vọng sẽ khắc phục những yếu kém còn tồn tại. Qua đó, NHNN cho rằng cần phải sửa đổi, bổ sung điều 50 Luật các tổ chức tín dụng về tiêu chuẩn, điều kiện đối với các chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên, thành viên ban kiểm soát, Tổng Giám đốc của các tổ chức tín dụng theo hướng chặt chẽ hơn.

Theo đó quy định, các cá nhân vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật về hoạt động ngân hàng bị cấm vĩnh viễn không được là người quản lý, điều hành tổ chức tín dụng. Thành viên Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên phải có kiến thức về quản trị rủi ro. Tổng Giám đốc phải có năng lực phù hợp với quy mô và mức độ phức tạp trong hoạt động của tổ chức tín dụng tham gia điều hành…

Các chuyên gia cho rằng, việc “siết” tiêu chuẩn người được lựa chọn vào vị trí quản lý theo hướng chặt chẽ hơn sẽ tránh được các sai phạm của cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn, cố ý làm trái quy định, đe dọa nghiêm trọng đến sự an toàn, lành mạnh, ổn định của ngân hàng. Qua đó, tạo tâm lý tin tưởng của người dân vào hệ thống ngân hàng.

Huyền Anh