Trong 3 tháng cuối năm 2019, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành nhiều quy định mới theo hướng siết chặt hoạt động tín dụng như: giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn; có thể cho đóng cửa nhà băng nếu vốn thực góp thấp hơn vốn pháp định; lên lộ trình siết dần cho vay tiền mặt tại công ty tài chính; dự kiến hạ “room” ngoại tại Fintech thanh toán xuống 49%; giảm giá mua ngoại tệ, nâng cao dự trữ ngoại hối quốc gia; giảm một loạt các lãi suất điều hành.

Lợi nhuận sẽ giảm?

Tại Tọa đàm kinh tế 2019 được tổ chức mới đây, các chuyên gia đánh giá năm 2019 sắp khép lại, đánh dấu thêm một năm điều hành chính sách thành công của NHNN khi góp phần kiểm soát lạm phát trong mục tiêu, giữ được tỷ giá ổn định, tín dụng ở mức vừa phải, lãi suất điều chỉnh linh hoạt với tình hình kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tích cực cho tăng trưởng kinh tế và liên tiếp nâng dự trữ ngoại hối quốc gia lên kỷ lục mới.

Dù chưa có con số chính thức về tăng trưởng tín dụng của toàn ngành trong năm 2019, song nhìn vào kết quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại trong 9 tháng đầu năm có thể thấy “bức tranh màu hồng” về lợi nhuận. Thậm chí, dù còn 3 tháng kinh doanh cuối năm, nhưng một số ngân hàng đã vượt mục tiêu lợi nhuận cả năm.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại sang năm 2020, lợi nhuận của các ngân hàng có thể sụt giảm do hàng loạt quy định mới về chính sách tiền tệ có hiệu lực.

Theo đánh giá của Khối phân tích CTCP Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), các quy định này sẽ có tác động nhiều chiều đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Chẳng hạn, quy định về việc giảm lãi suất tiền gửi đối với một số kỳ hạn ngắn và lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên (hiệu lực từ tháng 11/2019) có thể có tác động trước mắt rất khác nhau phụ thuộc vào chính sách cụ thể của từng ngân hàng khi tuân thủ các quy định này.

Ví dụ, theo tính toán của Vietcombank, với việc giảm lãi vay 0,5%, lợi nhuận của ngân hàng sẽ giảm 260 tỷ đồng so với việc không giảm lãi suất.

Trong khi đó, việc giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn về vốn và huy động, do đó dự kiến sẽ hạn chế khả năng mở rộng biên lãi ròng (NIM) của các ngân hàng. Tác động của các quy định này sẽ mạnh hơn đối với các ngân hàng có bộ đệm vốn mỏng như VietinBank, hay tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn cao như VIB.

Trong khi đó, quy định về việc chuyển số dư tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại về NHNN vào cuối mỗi ngày nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến chi phí huy động của các ngân hàng quốc doanh - nơi có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước cao.

Bước đi cần thiết

Dù khẳng định một số quy định mới của NHNN sẽ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các ngân hàng trong năm 2020, song các chuyên gia cũng cho rằng đây là bước đi đúng đắn và cần thiết của nhà điều hành nhằm từng bước kiểm soát được rủi ro thanh khoản, đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng, nắn dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh ưu tiên.

Chẳng hạn, với quy định có thể cho đóng cửa nhà băng nếu vốn thực góp thấp hơn vốn pháp định tại Thông tư 22, NHNN sẽ kịp thời có những biện pháp xử lý các ngân hàng yếu kém, đảm bảo quyền lợi cho khách hàng và không làm ảnh hưởng đến an toàn của hệ thống ngân hàng.

Tương tự, lộ trình siết dần cho vay tiền mặt tại công ty tài chính sẽ làm giảm tình trạng nợ xấu, tín dụng đen bùng phát như thời gian qua. Trong khi đó, việc hạ “room” ngoại tại Fintech thanh toán xuống 49% là nhằm tạo thuận lợi thu hút vốn đầu tư nước ngoài nhưng vẫn bảo đảm được vai trò chủ động của các doanh nghiệp trong nước, tránh sự thao túng của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này, bảo đảm an ninh, an toàn cho hoạt động, chủ quyền quốc gia trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Ngoài ra, trong năm 2019, NHNN giảm giá mua ngoại tệ từ 23.200 VND xuống 23.175 VND/USD. Dù bước giảm không lớn nhưng đã tạo xu hướng điều chỉnh trên thị trường, trong một năm hiếm hoi mà tỷ giá USD/VND cho đến nay lại giảm trong khi đầu năm nhiều dự báo sẽ tăng 2-3%.

Xu hướng này cũng gắn với các đợt mua ròng ngoại tệ lượng lớn, mà theo một số tính toán từ các tổ chức đầu tư, NHNN đã nâng nguồn lực dự trữ ngoại hối quốc gia lên mức kỷ lục trên 75 tỷ USD. Vấn đề là mua lượng lớn ngoại tệ đồng nghĩa với tiền đồng cung ứng cũng rất lớn, nhưng nhà điều hành vẫn điều tiết hợp lý và góp phần kiểm soát lạm phát trong giới hạn mục tiêu.

Bên cạnh đó, mức độ hấp dẫn của các ngân hàng Việt sẽ còn tăng lên khi từ đầu năm 2020, Thông tư 41 với những đòi hỏi khắt khe về an toàn vốn theo chuẩn Basel 2 chính thức có hiệu lực thi hành. Điều này sẽ giúp các ngân hàng Việt “chuẩn hóa” hoạt động theo chuẩn mực quốc tế cũng như cải thiện hơn nữa khả năng sinh lời.

Thanh Hoa