Câu chuyện người Việt Nam gửi hơn 3 tỷ USD sang Mỹ để mua nhà đất có nhiều ý kiến cho rằng cần xem xét lại mức lãi suất đang áp dụng cho USD bằng 0%. Do vậy, NHNN cần nghiên cứu để có chính sách thu hút tốt nguồn lực, làm sao để đảo ngược dòng tiền chảy vào Việt Nam, thu hút thêm USD làm nguồn lực phát triển kinh tế đất nước.

Nguyên nhân đến từ lãi suất?

Trong một cuộc đối thoại với DN, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã từng đặt câu hỏi, liệu việc để lãi suất huy động USD ở mức 0% có phải là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lượng tiền gửi ra nước ngoài lớn hay không, ngành ngân hàng nên xem xét để có chính sách thu hút nguồn lực trong dân.

“Hiện nay lãi suất USD bằng 0%. Do vậy, NHNN cần nghiên cứu để có chính sách thu hút tốt nguồn lực, làm sao để đảo ngược dòng tiền chảy ngược vào Việt Nam, thu hút thêm USD làm nguồn lực phát triển kinh tế đất nước”, Thủ tướng nói.

Từ đầu năm 2016, với định hướng giảm bớt tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế nhằm hạn chế những bất ổn do thị trường ngoại hối gây ra, NHNN đã giảm dần trần lãi suất huy động USD (1% với cá nhân; 3% với tổ chức) về chỉ còn 0%.

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Đặng Huy Đông cho rằng cần phải soi kỹ lại con số 3 tỷ USD kia nằm trong nguồn kiều hối mà kiều bào đưa vào, song sau đó lại “chảy ra” nước ngoài hay không.

Trước đó, câu chuyện về áp dụng lãi suất USD bằng 0% cũng đã có nhiều ý kiến trái chiều. Tuy nhiên, lý giải cho mức áp dụng này, NHNN cho rằng thời gian qua, có những biến động nhưng thị trường tiền tệ, ngoại hối trong nước về cơ bản ổn định. Tuy nhiên, một bộ phận tổ chức, cá nhân có biểu hiện găm giữ ngoại tệ.

NHNN nên tiếp tục áp dụng lãi suất USD 0%

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho hay: “NHNN quyết định tiếp tục giảm mức trần xuống 0% áp dụng đối với tổ chức và 0,25%/năm áp dụng đối với cá nhân. Giải pháp này phù hợp với phương châm điều hành, đồng thời góp phần nâng cao sức hấp dẫn của VND, hạn chế tình trạng đô la hóa”.

Thời điểm đó, nhiều chuyên gia kinh tế, ngân hàng cũng đánh giá quyết định điều chỉnh giảm lãi suất USD là rất mới và khá táo bạo của NHNN và có thể đạt được nhiều mục tiêu.

Quả thực, sau gần 3 năm áp dụng, đến nay thị trường tiền tệ được duy trì ổn, tình trạng đô la hoá đã giảm mạnh.

Tiếp tục duy trì lãi suất 0%

Hầu hết các chuyên gia đều khẳng định, lãi suất huy động USD hiện nay không có tác động nhiều đến “dòng chảy” ngoại tệ, bởi lãi USD thấp, người dân sẽ tăng cường chuyển đổi sang VND. Như vậy, ngoại tệ vẫn nằm trong cơ cấu của các ngân hàng.

Đại diện VietinBank cho biết, hiện nay, tình hình cân đối về đồng USD trong hệ thống các NHTM nói chung và ngay tại VietinBank nói riêng đang ở trạng thái thanh khoản rất tốt.

“Hiện có một lượng vốn chuyển đổi sang tiền đồng và như vậy sẽ tăng nguồn cung ngoại tệ, hỗ trợ ổn định tỷ giá cũng như ổn định mặt bằng lãi suất tiền đồng”, vị này cho hay.

Ts. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, cho rằng câu chuyện hơn 3 tỷ USD ra nước ngoài không phải vì lãi suất tiền gửi USD 0%, mà nhiều người tin tưởng tài sản của họ đưa ra nước ngoài được an toàn hơn, bảo vệ hơn, và đặc biệt là bất động sản ở Mỹ rất ổn định. Trong khi đó bất động sản ở Việt Nam gặp nhiều giới hạn, thị trường bất động sản không ổn định. Đó có thể là lý do khiến họ đầu tư vào bất động sản ở nước ngoài.

Ts. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính, Học viện Tài chính, cũng cho rằng câu chuyện “chảy máu ngoại tệ” ra nước ngoài không liên quan mật thiết với chính sách áp trần lãi suất tiền gửi USD ở mức 0% của NHNN.

“Những người rất nhiều tiền cũng sẽ có nhu cầu đa dạng hóa tài sản ở nhiều nơi khác nhau và động cơ này không phụ thuộc vào việc lãi suất USD tăng thêm vài điểm phần trăm”, ông Độ lý giải nguyên nhân.

Các chuyên gia kiến nghị NHNN nên tiếp tục duy trì lãi suất bằng 0% cho đến khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất trong thời gian tới. Khi đó, NHNN nên xem xét việc tăng lãi suất tiền gửi USD để giữ ngoại tệ, tránh “chảy máu ngoại tệ”.

Huyền Anh