Tại buổi làm việc với Thành ủy Hà Nội hôm 8/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, phát huy mạnh hơn vai trò của khu vực doanh nghiệp, dịch vụ, thương mại, du lịch và tiêu dùng; tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Hà Nội phải đi đầu trong xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức, dữ liệu và sáng tạo; mạnh dạn thí điểm hỗ trợ tài chính cho những doanh nghiệp công nghệ cao của Thủ đô…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị toàn hệ thống chính trị Thủ đô làm việc với tinh thần khẩn trương hơn nữa, trách nhiệm, quyết tâm cao nhất. Hà Nội phải tăng trưởng nhanh hơn, nhưng chất lượng phát triển phải tốt hơn; phải hiện đại hơn, nhưng phải giữ được chiều sâu văn hóa, bản sắc của Thủ đô; phải giàu mạnh hơn nhưng mọi người dân Thủ đô đều được thụ hưởng thành quả phát triển; phải tiên phong tạo ra những mô hình mới, cách làm mới, động lực mới có sức lan tỏa cho cả nước.

Cùng với những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đẩy mạnh thực hiện 10 nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị. Cộng hưởng với Luật Thủ đô 2024 và Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, những đột phá về thể chế được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển, đưa Thủ đô bứt tốc trong kỷ nguyên tăng trưởng mới.

Từ khẩu hiệu điều hành đến động lực phát triển

Trong bối cảnh nhiều địa phương cạnh tranh bằng ưu đãi đất đai và thuế, Hà Nội đang lựa chọn một hướng đi khác: cạnh tranh bằng chất lượng điều hành. Khi thời gian xử lý thủ tục, tính minh bạch và khả năng đồng hành với doanh nghiệp trở thành yếu tố quyết định dòng vốn, "kỷ cương" không còn là yêu cầu nội bộ của bộ máy mà trở thành lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế.

Cuối tháng 6, UBND TP Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số và đổi mới sáng tạo. Trước đó và song song với CMC, Thành phố cũng mở rộng hợp tác với Viettel, VNPT, MobiFone, FPT nhằm xây dựng hạ tầng số, phát triển các nền tảng dùng chung và hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ mới.

Nếu chỉ nhìn ở góc độ các biên bản hợp tác, đây là những hoạt động khá quen thuộc. Nhưng dưới góc nhìn phát triển, điều đáng chú ý hơn là Hà Nội đang chuyển mạnh từ tư duy "quản lý doanh nghiệp" sang "kiến tạo môi trường phát triển cho doanh nghiệp".

Sự thay đổi này tiếp tục được thể hiện khi Thành phố đang xem xét đề xuất phát triển Tổ hợp Công nghệ cao, Đổi mới sáng tạo và Trung tâm dữ liệu với sự tham gia của liên doanh Hưng Yên Group và JLand Group (Malaysia). Không chỉ ưu tiên các lĩnh vực như AI, trung tâm dữ liệu, bán dẫn, điện toán hiệu năng cao (HPC), robot hay công nghệ xanh, Hà Nội còn cam kết áp dụng cơ chế "luồng xanh" trong giải quyết thủ tục đầu tư đối với các dự án đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Có thể thấy, hai chữ "kỷ cương" không đồng nghĩa với việc gia tăng thủ tục hành chính mà là xây dựng nền hành chính minh bạch, chuyên nghiệp và lấy hiệu quả thực thi làm thước đo. Khi bộ máy vận hành hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin để đầu tư dài hạn.

Đối với nhà đầu tư, chi phí lớn nhất nhiều khi không nằm ở thuế hay tiền thuê đất mà ở sự chậm trễ và thiếu ổn định của chính sách. Mỗi thủ tục được rút ngắn, mỗi quy trình được chuẩn hóa đều góp phần giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả đầu tư và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và kinh tế số của cả nước. Bởi trong kỷ nguyên cạnh tranh mới, dòng vốn chất lượng cao không chỉ tìm đến nơi có hạ tầng tốt, mà còn ưu tiên những địa phương có thể chế minh bạch, bộ máy hành động hiệu quả và môi trường đầu tư đủ khả năng nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo.

Doanh nghiệp chuyển mình: Từ tăng về số lượng đến nâng chất lượng tăng trưởng

Nếu như những động thái cải cách của chính quyền đang tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư thì bức tranh doanh nghiệp trong những tháng đầu năm 2026 lại phản ánh rõ hơn quá trình tái cơ cấu của nền kinh tế Thủ đô.

Trong 5 tháng đầu năm, Hà Nội có khoảng 16.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký hơn 243,2 nghìn tỷ đồng, tăng 34,4% về số lượng doanh nghiệp và gấp đôi về quy mô vốn so với cùng kỳ năm trước. Chỉ riêng tháng 5, có hơn 3.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, cho thấy sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Hà Nội vẫn tiếp tục được duy trì bất chấp những biến động từ kinh tế thế giới.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy là một quá trình "thanh lọc" diễn ra mạnh mẽ. Cùng kỳ, gần 19.400 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động, khoảng 4.800 doanh nghiệp giải thể, trong khi hơn 6.700 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước.

Số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường phản ánh quá trình sàng lọc tự nhiên khi nền kinh tế chuyển sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và quản trị thay vì mở rộng quy mô đơn thuần.

Những doanh nghiệp từng phát triển dựa trên lợi thế lao động giá rẻ, mở rộng quy mô bằng vốn vay hoặc khai thác các khoảng trống của thị trường đang chịu áp lực lớn trước yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, minh bạch tài chính và cạnh tranh quốc tế. Trong khi đó, những doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ, xây dựng hệ thống quản trị hiện đại, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị lại đang có nhiều cơ hội mở rộng thị phần.

Có thể thấy, quá trình thanh lọc hiện nay không phải là dấu hiệu suy giảm của môi trường kinh doanh mà phản ánh sự chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và chất lượng. Trong một nền hành chính vận hành theo tinh thần kỷ cương và minh bạch, nguồn lực sẽ ngày càng dịch chuyển về những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh thực chất.

HTX bước vào cuộc chuyển đổi lớn: Từ mô hình truyền thống đến chủ thể của kinh tế hiện đại

Với khu vực kinh tế tập thể, kỷ cương không chỉ nằm ở việc hoàn thiện chính sách mà còn thể hiện ở yêu cầu minh bạch tài chính, nâng cao quản trị và sử dụng hiệu quả nguồn lực hỗ trợ. Đây cũng là điều kiện để HTX có thể tiếp cận tín dụng, thu hút doanh nghiệp liên kết và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đến hết năm 2025, Hà Nội có gần 2.900 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực, thu hút hơn 617.000 thành viên. Quan trọng hơn, khu vực kinh tế tập thể đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh từ mô hình sản xuất truyền thống sang quản trị hiện đại và liên kết chuỗi giá trị.

Nhưng điều đáng quan tâm không nằm ở số lượng HTX tăng lên, mà ở sự thay đổi về chất lượng hoạt động. Thực tế cho thấy ngày càng nhiều HTX không còn vận hành theo mô hình sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào hỗ trợ của Nhà nước, mà đang chủ động đầu tư công nghệ, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Nhiều HTX nông nghiệp đã xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm OCOP và đưa hàng hóa lên các sàn thương mại điện tử. Một số HTX mạnh dạn ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng, giám sát chất lượng sản phẩm, kết nối tiêu thụ và phát triển du lịch nông nghiệp, từng bước hình thành mô hình kinh doanh đa giá trị thay vì chỉ dừng ở sản xuất.

Đáng chú ý, hoạt động hỗ trợ của Thành phố cũng đang có sự thay đổi theo hướng kiến tạo thay vì bao cấp. Việc Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX giải ngân hơn 478 tỷ đồng cho 1.371 dự án không chỉ giúp các HTX đầu tư máy móc, công nghệ và mở rộng sản xuất mà còn tạo động lực để nâng cao năng lực quản trị và tính tự chủ.

Dù vậy, thách thức đối với khu vực kinh tế tập thể vẫn còn rất lớn. Như Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhiều lần nhấn mạnh, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ là vốn hay cơ chế, mà là tốc độ đổi mới tư duy quản trị. Không ít HTX vẫn thiếu đội ngũ quản lý chuyên nghiệp, khả năng ứng dụng công nghệ còn hạn chế, quy mô sản xuất nhỏ và sức liên kết với doanh nghiệp chưa cao.

Điều đó cho thấy, "sáng tạo" trong chủ đề công tác năm 2026 không chỉ được hiểu là ứng dụng trí tuệ nhân tạo hay công nghệ số, mà trước hết là đổi mới cách nghĩ, cách làm và mô hình tổ chức sản xuất. Chỉ khi chuyển từ tư duy "được hỗ trợ" sang tư duy "tự tạo giá trị", từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết chuỗi và từ phát triển theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, khu vực HTX mới có thể trở thành một động lực tăng trưởng thực sự của kinh tế Thủ đô.

Nhìn rộng hơn, những chuyển động của doanh nghiệp và HTX trong nửa đầu năm 2026 không chỉ phản ánh hiệu quả điều hành của chính quyền thành phố, mà còn cho thấy Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa các chủ trương lớn của Trung ương về đổi mới mô hình tăng trưởng.

Tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế, cùng những cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô đang tạo ra dư địa mới để Hà Nội tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng hiện đại, xanh và dựa trên tri thức.

Những chuyển động của doanh nghiệp và HTX trong nửa đầu năm 2026 cho thấy Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa các chủ trương lớn về đổi mới mô hình tăng trưởng thông qua cải cách thủ tục, chuyển đổi số và nâng cao năng lực thực thi.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn chất lượng cao, lợi thế của các địa phương sẽ ngày càng nằm ở chất lượng thể chế hơn là ưu đãi đơn thuần. Nếu duy trì được tinh thần "Kỷ cương, trách nhiệm, hành động, sáng tạo và phát triển" bằng những cải cách thực chất, Hà Nội sẽ không chỉ cải thiện môi trường đầu tư mà còn tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp chất lượng cao và khu vực kinh tế tập thể hiện đại.

Đức Anh