Từ câu chuyện mới đây Big C làm khó hàng Việt (sau khi Central Group của Thái Lan hoàn tất thương vụ mua lại) bằng cách đòi tăng mức chiết khấu quá ngưỡng chịu đựng để “đuổi khéo” nhằm dành ưu tiên cho hàng Thái, đã dấy lên một làn sóng lo ngại thực sự. Đó là: Hàng Việt liệu có đủ sức để chống chọi hoặc có còn cơ hội chen chân vào các kênh bán lẻ hiện đại do khối ngoại nắm giữ?

Sức mạnh trong tay người tiêu dùng

Trong bối cảnh khắc nghiệt, áp lực cạnh tranh từ một trường hợp điển hình như vậy, giới chuyên gia ngành bán lẻ đưa ra một luận thuyết, là cuộc chơi mới này sẽ tuỳ thuộc vào cái mà người ta thường gọi là Consumer Ownership (quyết định tiêu dùng hoàn toàn phụ thuộc vào khách hàng).

Điều đó có nghĩa là những năm tới, sự thành bại của hàng Việt sẽ nằm ở khả năng thấu hiểu nhu cầu khách hàng, hiểu người tiêu dùng Việt đang muốn mình đáp ứng cho họ cái gì ?

Ông Sabyasachi Mishra (CEO công ty Quảng cáo J.Walter Thompson tại Việt Nam) lý giải, do kinh tế phát triển, thu nhập hộ gia đình phát triển, nhu cầu tiêu dùng tăng lên, và người tiêu dùng Việt cứ thế mua sắm những sản phẩm mới được đưa vào thị trường.

Ngày nay, người tiêu dùng Việt không mua sắm chỉ vì hàng hoá được cung cấp đến tận tay mình nữa. Người ta bắt đầu đặt câu hỏi tại sao lại chọn lựa thương hiệu này giữa những thương hiệu khác? Cuộc chơi đã thay đổi !

Vì vậy, theo ông Sabyasachi, các doanh nghiệp (DN) Việt cần phải hiểu cách làm thế nào để cung ứng sản phẩm đến tay khách hàng nhanh nhất và dễ dàng nhất; hiểu cách sáng tạo các chủng loại sản phẩm tốt hơn, chất lượng hơn, phù hợp hơn. DN cũng cần hiểu cách sáng tạo giá trị gia tăng ngoài việc bán sản phẩm cho khách hàng.

Lẽ tất nhiên, DN Việt và ngay cả các công ty quảng cáo, tiếp thị cũng sẽ phải nỗ lực hơn trong việc nghiên cứu và thấu hiểu người tiêu dùng Việt. Và thời điểm hiện nay chính là giai đoạn đòi hỏi sự cạnh tranh thực sự.

Trên thực tế, như đánh giá của ông Sabyasachi, Việt Nam vẫn còn là một thị trường rất kém phát triển về thương hiệu. Điều này có thể gây ra những hạn chế cho sự phát triển của nền kinh tế. Bản thân thương hiệu quốc gia Việt Nam cũng cần phải được xây dựng và xúc tiến để thu hút đầu tư.

Còn như nhận định của chuyên gia ngành bán lẻ Nguyễn Phi Vân (Chủ tịch công ty Retail & Franchise Asia), với cơ hội phát triển “tự nhiên” hiếm có như thị trường Việt Nam, việc DN tập trung đầu tư thiết lập hệ thống phân phối nhanh chóng để tranh thủ cơ hội thị trường là điều không thể tránh khỏi.

Cũng vì vậy, theo bà Nguyễn Phi Vân, các vấn đề về xây dựng giá trị cốt lõi và nền tảng cho sự phát triển lâu dài hầu như chưa được quan tâm. Đây chính là lý do vì sao DN Việt hiện chưa đủ năng lực để cạnh tranh khi thị trường hoàn toàn rộng mở.

Việc thay đổi chủ của hệ thống siêu thị cho đối tác ngoại đang là nỗi lo của các nhà cung cấp trong nước.

“Thế cờ” có thay đổi ?

“Thế cờ đã thay đổi. Sức mạnh bây giờ nằm trong tay người tiêu dùng và phụ thuộc vào sức mạnh của thương hiệu. Người tiêu dùng ngày nay có vô số lựa chọn, cả từ nội địa, khu vực và quốc tế ” – bà Vân chia sẻ.

Chính vì thế, điều mà các chuyên gia muốn khuyến nghị đến các DN Việt là cần đặt khách hàng vào vị trí quan trọng nhất. Một nghiên cứu về đào tạo bán lẻ đã chỉ ra rằng 84% là do yếu tố con người. Quan điểm về dịch vụ tốt, nâng niu khách hàng là yếu tố chính để thành công.

Theo giới chuyên gia, áp lực cạnh tranh đòi hỏi DN Việt phải tìm ra một định hướng mới, một chiến lược mới để cạnh tranh, tồn tại và phát triển.

Bối cảnh mới hiện tại chính là động lực đòi hỏi DN Việt phải rà soát lại năng lực nội bộ, phát huy thế mạnh, thay đổi và củng cố nền tảng quản trị, nền tảng hỗ trợ để nắm bắt những cơ hội mới.

Còn nói như ông Đặng Trần Hải Đăng – Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phân tích VietinBankSc, ngành bán lẻ Việt Nam sẽ đối mặt với cả cơ hội và thách thức từ việc hội nhập.

Hội nhập sẽ giúp các DN Việt học hỏi kinh nghiệm về quản lý, về sử dụng vốn và lao động cũng như có cơ hội hợp tác phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhưng hội nhập cũng sẽ đòi hỏi các DN phải trực tiếp cạnh tranh gay gắt và đối mặt với nguy cơ bị thâu tóm bởi các DN ngoại.

Thành thật để nói, tái cơ cấu chính là “trận đánh lớn” mà hàng Việt cần làm trong lúc này trên mặt trận ngành bán lẻ. Các DN Việt chỉ có hai lựa chọn, hoặc dốc hết nguồn lực để chiến thắng trước khối ngoại, hoặc thất bại.

Nhưng nhiều khi, vì nguồn lực hiện tại không đủ mạnh để tồn tại và phát triển trước sức ép của khối ngoại trong bối cảnh mới, nhiều DN Việt đã chấp nhận “buông súng, đầu hàng” trước chiến lược thâu tóm của những tập đoàn bán lẻ nước ngoài. Nếu như vậy, người tiêu dùng liệu có còn hy vọng gì vào cuộc thay đổi “thế cờ” ngành bán lẻ?

Thế Vinh