Bằng việc tung ra "vũ khí" AI hỗ trợ 24/7 và thiết lập hàng nghìn điểm hỗ trợ lưu động tại các chợ, trung tâm thương mại, ngành Thuế Hà Nội đã hóa giải rào cản công nghệ cho những hộ kinh doanh nhỏ lẻ nhất. Cuộc chuyển đổi này không chỉ giúp ngân sách thu đúng, thu đủ mà còn là bệ phóng để kinh tế cá thể hội nhập sâu vào nền kinh tế số bền vững.

Những con số "biết nói" sau nửa năm chuyển đổi

Số liệu từ Thuế Hà Nội cho biết, sau 6 tháng triển khai, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Cụ thể, 17.753 trong tổng số 19.585 hộ thuộc diện bắt buộc đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, đạt tỷ lệ 90,65%. Đặc biệt, đối với nhóm hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, có tới 60% đã sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Đáng chú ý, doanh thu kê khai của nhóm hộ trên 1 tỷ đồng đã tăng tới 75% so với trước khi chuyển đổi. Điều này cho thấy tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh đã được nâng lên rõ rệt. Không dừng lại ở đó, xu hướng chuyên nghiệp hóa đang lan tỏa mạnh mẽ khi từ đầu năm đến nay, Hà Nội có 1.151 hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước.

Về thu ngân sách, tổng thu do cơ quan thuế quản lý 6 tháng đầu năm ước đạt 387.185 tỷ đồng, bằng 63,1% dự toán. Riêng thu từ khu vực sản xuất, kinh doanh đạt 183.375 tỷ đồng, tăng 32,8%. Đánh giá về kết quả này, ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội khẳng định: “Kết quả đạt được không chỉ thể hiện sự thay đổi trong phương thức quản lý thuế, mà còn là bước chuyển quan trọng trong xây dựng mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu. Thông qua hệ thống dữ liệu này, thành phố có thêm cơ sở để đánh giá thực chất ‘sức khỏe’ của nền kinh tế, nhận diện tiềm năng phát triển của từng địa bàn để có chính sách điều hành phù hợp.”

Để có được sự đồng thuận và kết quả khả quan, ngành Thuế Hà Nội đã triển khai một chiến dịch hỗ trợ quy mô chưa từng có. Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế Hà Nội, cho biết cơ quan thuế xác định phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hỗ trợ hộ kinh doanh.

Trong 6 tháng đầu năm, 778 nhóm hỗ trợ trực tiếp và 2.200 điểm hỗ trợ lưu động tại các chợ, trung tâm thương mại đã được thiết lập, hỗ trợ cho khoảng 230.000 lượt hộ kinh doanh.

Hà Nội cũng triển khai dồn dập các chiến dịch trọng điểm như: “60 ngày cao điểm chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai”, “45 ngày làm sạch dữ liệu” và “55 ngày đồng hành cùng hộ kinh doanh”. Hơn 1.300 buổi tập huấn đã được tổ chức với sự tham gia của 300.000 lượt hộ kinh doanh và cán bộ địa phương.

Một điểm sáng độc đáo của Hà Nội là ứng dụng công nghệ mạnh mẽ. Hiện 97% hộ kinh doanh đã tham gia các nhóm Zalo hỗ trợ và chuẩn bị đưa vào vận hành hệ thống AI – “cán bộ thuế 24/7”. Theo ông Minh: “Hệ thống AI không chỉ dừng ở hỏi đáp mà còn dẫn dắt hành trình tuân thủ của hộ kinh doanh, từ xác định nghĩa vụ, gợi ý kê khai đến nhắc nộp tờ khai và cảnh báo rủi ro. Chúng tôi giúp họ xác định đây không phải là tăng gánh nặng chi phí mà là đang giúp họ quản trị lành mạnh và bền vững hơn.”

Gỡ nút thắt tâm lý và rào cản công nghệ

Việc chuyển từ cơ chế không cần sổ sách sang tự kê khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm là một thách thức lớn, đặc biệt với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ hoặc người lớn tuổi.

Chia sẻ tại chương trình “Từ thuế khoán sang kê khai, Hà Nội tiên phong đồng hành cùng hộ kinh doanh”, được tổ chức gần đây, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nhận định: “Khó khăn lớn nhất là tiếp cận công nghệ. Tuy nhiên, việc Hà Nội khuyến khích hộ kinh doanh tự kê khai doanh thu là bước chuyển rất tích cực. Ngành Thuế đã chuẩn bị sổ tay hướng dẫn chi tiết, đơn giản để bà con dễ tiếp cận. Sức mạnh tổng hợp từ các đơn vị dịch vụ kế toán, ngân hàng và sự vào cuộc của cấp ủy chính quyền địa phương tại Hà Nội là điểm mới mà các địa phương khác nên học tập”.

Thực tế tại cơ sở đã minh chứng cho sự thay đổi này. Anh Lê Văn Tuấn, chủ cửa hàng đồ gia dụng tại Cầu Giấy, từng lo ngại việc tăng doanh thu năm 2026 sẽ bị truy thu thuế các năm trước. Tuy nhiên, sau khi được giải thích về Nghị định 68/2026/NĐ-CP (quy định không dùng doanh thu 2026 để điều chỉnh nghĩa vụ thuế các năm áp dụng thuế khoán), anh chia sẻ: “Nghe cán bộ thuế giải thích thì tôi yên tâm hơn nhiều. Nếu mình làm đúng từ bây giờ thì không phải lo”.

Tương tự, anh Phạm Văn Hưng, chủ cửa hàng tạp hóa tại Tây Hồ, người có doanh thu trên 3 tỷ đồng, cũng cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi các thủ tục về bảng kê hàng tồn kho được đơn giản hóa: “Cơ quan thuế hướng dẫn hàng có hóa đơn đầy đủ thì không cần lập lại bảng kê. Quy định này giúp giảm đáng kể khối lượng thủ tục cho chúng tôi”.

Tại các khu vực ngoại thành như Quốc Oai, sự hỗ trợ còn mang tính chất “cầm tay chỉ việc” sâu sát hơn. Ông Lê Hữu Đông, Phó Trưởng Thuế cơ sở 22, chia sẻ về các điểm hỗ trợ lưu động: “Chúng tôi trực tiếp đến từng hộ, từ những bước cơ bản như ghi nhận doanh thu, làm quen hóa đơn điện tử đến kê khai. Khó khăn lớn nhất là thói quen, nên phải hướng dẫn nhiều lần để người dân có thể tự làm”.

Nghiên cứu áp thuế khoán cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng

Hơn 2,5 triệu hộ kinh doanh không phải nộp thuế, Cục Thuế chỉ đạo khẩn

Nhờ sự kiên trì đó, những hộ kinh doanh trẻ như anh Dương Văn Quý (Quốc Oai) cảm thấy việc kê khai giúp quản lý rõ ràng hơn, hay những hộ lớn tuổi như ông Nguyễn Trọng Lăng (Quốc Oai) dù ban đầu lo lắng nhưng nay đã dần thích nghi với công nghệ.

Ông Nguyễn Tiến Minh khẳng định, việc minh bạch hóa doanh thu thông qua hóa đơn điện tử và thanh toán số là bước “tập dượt” quan trọng để hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị, tạo nền tảng vững chắc để chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp: “Minh bạch hóa không chỉ là yêu cầu quản lý, mà còn là cơ hội để hộ kinh doanh phát triển bền vững, chuyên nghiệp và hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế số”.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND TP. Hà Nội, sự đồng hành tận tụy của ngành Thuế và sự cầu thị của người dân, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu không để bất kỳ hộ kinh doanh nào bị bỏ lại phía sau trên hành trình chuyển đổi số. Đây chính là nền tảng để kinh tế tư nhân Thủ đô tiếp tục là trụ cột vững chắc, đóng góp vào sự phồn vinh của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Thanh Hoa