Ghi nhận phúc đáp từ phía các cơ quan chức năng phía Nam tới Hiệp hội. Tháng 8, HoREA và EVN Tp.HCM đã bàn thảo, tìm cơ chế giải quyết các bất hợp lý nhiều năm qua trong đầu tư hệ thống cấp điện đến đồng hồ nhà, căn hộ của dự án BĐS, nhằm giảm giá thành, giá bán nhà cho người tiêu dùng, trước hết là đối với loại nhà quy mô nhỏ và vừa (1-2 phòng ngủ, giá bán đáp ứng nhu cầu của người có thu nhập trung bình, thu nhập thấp đô thị); đồng thời chia sẻ một phần gánh nặng đầu tư của ngành điện.

“Giảm tải” cho người thu nhập thấp

Về trách nhiệm đầu tư hệ thống cung cấp điện đến điện kế nhà, căn hộ trong các dự án nhà ở thương mại (NƠTM), liên quan tới các dự án có quy mô căn hộ từ 1-2 phòng ngủ, giá bán từ 22 triệu đồng/m2 trở xuống; và các dự án NƠTM cho thuê giá rẻ khoảng 5 triệu đồng/tháng/căn hộ trở xuống, HoREA đề nghị EVN HCMC trực tiếp đầu tư hệ thống cấp điện đến tủ điện tầng như cơ chế áp dụng đối với dự án NƠXH, nhà ở tái định cư.

Trường hợp chủ đầu tư đã bỏ vốn đầu tư xây dựng hệ thống cấp điện dự án NƠTM bình dân và bàn giao cho công ty Điện lực thì đề nghị EVN HCMC hoàn trả lại chi phí này cho chủ đầu tư để có điều kiện giảm giá bán, giá cho thuê cho người tiêu dùng.

Đáng chú ý, Hiệp hội cho rằng loại NƠTM vừa túi tiền (dưới 22 triệu đồng/m2) và loại căn hộ cho thuê giá rẻ (dưới 5 triệu đồng/tháng) có tỷ lệ dân vào ở rất cao (trên 90%) trong thời gian ngắn. Do đó, HoREA đề nghị EVN HCMC đầu tư hệ thống cấp điện đến tủ điện tầng của tòa nhà, đồng hành cùng chủ đầu tư trong quá trình xây lắp công trình. Nếu chủ đầu tư bỏ vốn đầu tư hệ thống cấp điện thì kiến nghị các cấp thẩm quyền và EVN xem xét chấp thuận cho hoàn trả chi phí đã đầu tư hệ thống điện tại các khu nhà ở thương mại giá thấp nêu trên cho DN.

Giá thành mỗi m2 nhà ở đang gánh hàng núi chi phí, thuế và ngay cả vấn nạn bôi trơn (khi làm sổ đỏ).

Việc này, theo HoREA là để góp phần giảm giá thành, giá bán, giá cho thuê nhà cho người tiêu dùng.

Với đề nghị “hoàn trả vốn đầu tư hệ thống cung cấp điện cho chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại bình dân, không tính vào giá thành nhằm làm giảm giá bán, giá cho thuê căn hộ, tạo cơ hội cho người có nhu cầu tiếp cận nhà ở”, Sở Tài chính Tp.HCM đã có ý kiến trong công văn mới nhất ngày 30/9.

Dẫn ra cơ sở pháp lý liên quan, Sở Tài chính khẳng định, khi xác định giá trị khu đất để chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai, Nhà nước đã tính chi phí đầu tư hệ thống cung cấp điện trong suất vốn đầu tư xây dựng công trình.

“Gợi mở” của Sở Tài chính

Sở Tài chính “gợi mở”: Việc hoàn trả vốn đầu tư hệ thống cung cấp điện cho chủ đầu tư dự án NƠTM bình dân, nhằm giảm giá bán, tạo cơ hội cho người có nhu cầu tiếp cận nhà ở là có thể xem xét trong trường hợp Tổng công ty điện lực TP thống nhất hoàn trả chi phí đầu tư cho chủ đầu tư từ nguồn vốn không có nguồn gốc từ ngân sách, chủ đầu tư không tính vốn đầu tư hệ thống cung cấp điện vào giá thành, hoặc các điều kiện ràng buộc khác.

Như vậy, có thể hình dung, kiến nghị hoàn trả vốn đầu tư hệ thống cung cấp điện cho chủ đầu tư (để giảm giá bán nhà ở bình dân) sẽ có cơ hội được hiện thực hóa.

Tuy nhiên, viễn cảnh đó phụ thuộc chủ yếu vào “ý chí” của ngành Điện, cơ cấu giá bán sản phẩm (do chủ đầu tư tự xây dựng, công bố, áp dụng)… Chỉ duy việc xác định có hay không tính vốn đầu tư hệ thống cung cấp điện vào giá thành, có lẽ chẳng chủ đầu tư nào muốn tự “vạch áo cho người xem lưng” trong tâm thế muốn tối đa hóa lợi nhuận từ việc bán hàng địa ốc.

Liên quan tới những bất cập trong cơ cấu giá thành BĐS, đã từng ghi nhận nhiều quan điểm trái chiều. Giữa năm 2015, dư luận đã “nóng ran” bởi thông tin cho rằng mỗi m2 nhà ở cõng thêm 100.000 đồng chi phí cấp điện.

Đối chiếu Luật Điện lực 2004, việc đầu tư lưới điện đến đồng hồ căn hộ thuộc trách nhiệm (và cũng là quyền lợi) của công ty kinh doanh điện lực. Luật cũng quy định trong trường hợp ngành điện chưa đầu tư được mà nhà đầu tư có nhu cầu tự đầu tư thì cũng được chấp nhận. Khi chọn hình thức đầu tư thứ hai, DN phải theo thiết kế của ngành điện.

Ngành điện là người duyệt thiết kế, giám sát công trình và nhận bàn giao từ chủ đầu tư dự án BĐS. Như vậy, tài sản từ của người dân, DN đã biến thành tài sản riêng của ngành điện lực.

Bản thân người đứng đầu HoREA cũng từng bức bối với thiệt thòi dồn về phía người mua nhà. “Trong Luật Điện lực cũng quy định công ty cấp điện phải đầu tư hệ thống điện bao gồm lưới ngầm trung áp, hạ áp, lưới ngầm hạ thế… thế mà bỗng dưng không làm gì cũng được hưởng một đống tài sản.

Luật cũng quy định DN tự đầu tư và ngành điện bồi hoàn nhưng thực tế không áp dụng, mà phổ biến là DN tự thỏa thuận với ngành điện để làm trước.

“Như vậy, hàng năm các công ty cấp nước, cấp điện được tăng tài sản cố định lên đến hàng ngàn tỷ đồng, khi kinh doanh lại lấy thêm lần nữa, vậy là móc túi người dân hai lần” – ông Lê Hoàng Châu nhận xét.

Đông Hưng