Quyết định của Fed đặt dấu chấm hết cho một thời kỳ lãi suất thấp kỷ lục và cũng là một phần trong gói chính sách gây nhiều tranh cãi, nhằm kích thích nền kinh tế.

Từ từ và thận trọng

Quyết định của Fed nâng lãi suất cơ bản liên bang từ biên độ 0 - 0.25% lên 0,25 - 0,5%, đánh dấu kết thúc một thời kỳ lãi suất thấp kỷ lục và cũng là một phần trong gói chính sách bất ngờ cũng như gây nhiều tranh cãi, nhằm kích thích nền kinh tế Mỹ khắc phục hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng nhất kể từ cuộc Đại suy thoái.

Tháng 12/2008, tức 3 tháng sau sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư Lehman Brothers và 10 tháng trước khi thất nghiệp ở Mỹ đạt đỉnh 10%, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã hạ lãi suất cơ bản xuống gần bằng 0%.

Sau phiên họp kéo dài 2 ngày, trong thông cáo báo chí của mình, Fed nhận định điều kiện nền kinh tế Mỹ sẽ tiến triển tốt hơn, nhưng chỉ đủ để thích nghi với điều chỉnh lãi suất từ từ, chứ chưa thể đáp ứng với những thay đổi đột ngột. Trong suốt buổi họp báo, “từ từ” hay “thận trọng” cũng chính là những gì mà Chủ tịch Fed, bà Janet Yellen, nhấn mạnh trong kế hoạch của Fed.

“Đã lâu rồi, kể từ khi Cục dự trữ Liên bang tăng lãi suất và chúng ta nên thận trọng xem xét tác động của nó đến tình hình tài chính và chi tiêu trong nền kinh tế. Và, việc hành động đúng thời điểm sẽ giúp hiện thực hóa ý định đó”, bà Yellen cho biết đồng thời khẳng định lãi suất cơ bản vẫn duy trì thấp vừa đủ để kích thích tăng trưởng kinh tế.

Việc thực hiện kế hoạch điều chỉnh lãi suất tiếp theo của Fed sẽ chủ yếu phụ thuộc vào tình hình thực tế trong thời gian tới. Suốt 3 năm qua, tỷ lệ lạm phát của Mỹ vẫn chưa chạm tới mục tiêu 2% mà Fed đề ra. Bởi thế, trong tuyên bố của mình, cơ quan này đặc biệt chú trọng tới triển vọng lạm phát, trong đó khẳng định sẽ “theo dõi sát sao” mọi diễn biến.

Như vậy, có thể hiểu rằng Fed sẽ không vội vàng tăng lãi suất thêm một lần nữa, trừ khi lạm phát tăng lên như kỳ vọng. Thậm chí bất kỳ sự cố nào khác về hệ thống tài chính, tăng trưởng ì ạch… cũng có thể khiến Fed rẽ ngang, hay quay đầu trên lộ trình đã vạch ra. Ngược lại, nếu kinh tế khởi sắc bất ngờ, Fed sẵn sàng nâng lãi suất “cấp tập” hơn.

Quyết định của Fed đặt dấu chấm hết cho một thời kỳ lãi suất thấp kỷ lục

Thị trường sẽ cho câu trả lời

Quyết định tăng lãi suất của Fed sẽ có hiệu lực kể từ ngày 17/12, với hai yếu tố đáng chú ý. Một là lãi suất tiền gửi của các ngân hàng thương mại tại Fed tăng từ 0,25 % lên 0,50%. Hai là lãi suất mà Fed trả cho các quỹ tương hỗ trên trên thị trường tiền tệ liên quan tới hợp đồng mua lại qua đêm, tăng từ 0,05% lên 0,25%.

Đầu tháng 12 này, bà Yellen từng nói quyết định tăng lãi suất chính là bằng chứng cho thấy niềm tin có cơ sở vào thực trạng nền kinh tế Mỹ kể từ sau cuộc khủng hoảng sâu 2007 - 2009 và trải qua quá trình phục hồi lâu dài, với nhiều thời điểm chán nản từ đó đến nay. Không ai có thể khẳng định niềm tin đó lớn đến đâu, khiến Fed quyết định điều chỉnh lãi suất hôm 17/12. Câu trả lời có lẽ phải chờ đợi phản ứng từ thị trường và nền kinh tế trong những tháng tới.

Mặc dù tin tưởng kinh tế Mỹ có sức đề kháng tốt trong bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn, bà Yellen thừa nhận vẫn còn tồn tại “một số điểm yếu mang tính chu kỳ”, ví dụ như tỷ lệ người dân trong độ tuổi lao động thường xuyên ở mức thấp, hay tỷ lệ lao động bán thời gian lại tương đối cao.

Thu nhập trung bình của các hộ gia đình Mỹ thậm chí còn thấp hơn so với một thập kỷ trước, nếu bỏ qua yếu tố lạm phát. Trong khi đó, tiền lương người lao động tăng chẳng đáng là bao, kể cả khi doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động. Suốt 7 năm qua, thu nhập bình quân theo giờ của họ chỉ cải thiện khoảng 2,2%/năm, tức là bằng 2/3 so với tốc độ tăng trong giai đoạn 1988 - 2008.

Ý định tăng lãi suất của Fed được rục rịch từ nhiều tháng nay, thậm chí là suýt thành hiện thực từ tháng 9 nhưng bị trì hoãn do những bất ổn trên thị trường tài chính, cũng như tăng trưởng toàn cầu, đặc biệt là ở Trung Quốc.

Hùng Anh