Theo dự báo của Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, tình hình cung cầu hồ tiêu thế giới năm 2016 vẫn không thay đổi lớn so với năm 2015, khi tổng cầu vẫn lớn hơn lượng cung. Theo đó, tổng lượng xuất khẩu kỳ vọng có thể bằng hoặc cao hơn năm 2015 (đạt khoảng 130.000 tấn với kim ngạch khoảng 1,24 tỷ USD).

Nhiều năm qua, hồ tiêu Việt Nam gần như rất hiếm khi giảm giá vì nhu cầu của thị trường thế giới vẫn liên tục tăng cao. Nhất là từ năm 2000 đến nay, Việt Nam liên tục đứng đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu, chiếm 50% sản lượng xuất khẩu toàn cầu.

Lo chất diệt nấm

Nói như thế không có nghĩa là vấn đề chất lượng hồ tiêu xuất khẩu của Việt Nam không đáng lo, nhất là tại các thị trường lớn và khó tính như EU vốn mang lại kim ngạch xuất khẩu cao nhưng cũng có những đòi hỏi nghiêm ngặt vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm.

Cần lưu ý, trong cảnh báo lần này của Bộ Y tế Tây Ban Nha được đưa ra sau khi phát hiện hàm lượng chất diệt nấm Carbendazim vượt quá giới hạn cho phép trong lô hàng hạt tiêu đen của một doanh nghiệp (DN) Việt Nam.

Trước mắt, Tây Ban Nha sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc biệt đối với việc nhập khẩu hạt tiêu đen tại các cửa khẩu của nước họ. Đối với lô hàng hạt tiêu đen của công ty Việt Nam, sẽ áp dụng các biện pháp thu giữ mẫu hàng bị nghi ngờ, phân tích chi tiết tổng thể hàm lượng và lưu giữ toàn bộ lô hàng chờ kết quả chính thức.

Cần lưu ý, năm 2015, hạt tiêu là mặt hàng đứng thứ tám trong số các mặt hàng xuất khẩu sang Tây Ban Nha. Việt Nam là nước xuất khẩu hạt tiêu đứng thứ hai vào Tây Ban Nha, sau Trung Quốc.

Cần nhắc lại, việc cảnh báo này không phải hiếm hoi gì khi hơn một năm trước, tại thị trường EU, một trong những thị trường nhập khẩu hồ tiêu quan trọng nhất đã giảm số lượng nhập khẩu, nhất là Đức giảm hơn 50% vì cho rằng hồ tiêu Việt Nam thường có hàm lượng chất diệt nấm Carbedazim vượt mức cho phép.

Trước đây, Hiệp hội Gia vị châu Âu cũng từng cảnh báo dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép theo tiêu chuẩn châu Âu đối với tiêu đen Việt Nam. EU và Mỹ đều đã có công văn gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Việt Nam thông báo dư lượng chất có trong tiêu vượt mức quy định.

Ngành hồ tiêu Việt Nam không được lơ là trước cảnh báo về hàm lượng chất diệt nấm Carbendazim

Giá trị thấp

Thống kê cho thấy có hơn 95% sản lượng tiêu của Việt Nam hiện nay được xuất khẩu theo tiêu chuẩn FAQ (có giá thấp hơn so với xuất khẩu theo tiêu chuẩn ASTA), có dung trọng từ 500-550g/lít, độ ẩm từ 13 –13,5% và tạp chất từ 0,5 –1%. Trong khi đó, lượng xuất khẩu theo tiêu chuẩn ASTA chiếm tỷ lệ không đáng kể.

Tiêu xuất khẩu của Việt Nam hầu hết ở dạng nguyên liệu, chỉ dựa vào một số các chỉ tiêu cơ bản về ẩm độ và tạp chất theo thỏa thuận trong các hợp đồng mua bán và thư tín dụng.

Khi xuất khẩu sang thị trường lớn nhưng đòi hỏi cao như EU thì phải đáp ứng các yêu cầu chỉ tiêu an toàn thực phẩm rất cao, yêu cầu không có kim loại nặng như chì, Arsenic, Cadmium, không có vi khuẩn E-coli, chất phóng xạ…

Bên cạnh đó, người tiêu dùng ở thị trường EU cũng quan tâm nhiều hơn đến quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Trên thực tế, các DN xuất khẩu đang thu mua khoảng 80% tổng khối lượng hồ tiêu qua thương lái, rất khó kiểm soát nguồn gốc cũng như các yêu cầu chỉ tiêu an toàn thực phẩm chất lượng sản phẩm.

Điều đó đòi hỏi ngành hồ tiêu Việt không nên chạy theo số lượng xuất khẩu mà cần củng cố nâng cao chất lượng, hướng đến tiêu chuẩn cao hơn, khuyến khích các DN đầu tư cho chế biến sâu, chế biến sạch để giữ vững các thị trường khó tính. Điều đó đòi hỏi ngành hồ tiêu Việt cần có chiến lược đẩy mạnh phát triển vườn tiêu theo các quy chuẩn về thực hành sản xuất tốt hơn, sạch hơn.

Theo Ts Nguyễn Đăng Nghĩa (Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp miền Nam), vấn đề cần quan tâm với chất lượng hồ tiêu Việt Nam hiện nay chính là cần tăng cường khâu quản lý chất lượng sản phẩm hồ tiêu xuất khẩu. Bên cạnh đó, Bộ NN&PTNT cần tổ chức đăng ký, đánh giá và cấp giấy chứng nhận cho các cơ sở, các thương hiệu đạt yêu cầu chất lượng sản phẩm xuất khẩu, cũng như giám sát và đánh giá cho từng lô hàng xuất khẩu.

Ts Nguyễn Đăng Nghĩa cho rằng, đối với cơ sở, đơn vị chế biến cần đầu tư kỹ thuật trong khâu làm sạch hàng hoá như hệ thống sàng lọc, loại bỏ tạp chất, xử lý giảm thiểu mức độ ô nhiễm vi sinh vật gây bệnh và đầu tư sân phơi cùng các trang thiết bị nhằm giảm bớt các tạp chất có lẫn trong hạt tiêu.

Thế Vinh