Còn nhớ cách đây hai năm, người bệnh hoang mang mỗi khi đi đến cơ sở y tế khám chữa bệnh bởi giá thuốc ở mỗi bệnh viện có khi chênh đến 10.000 đồng/viên. Khâu mua hồ sơ mời thầu và tổ chức mời thầu khiến bệnh viện mất nhiều thời gian. Khâu tổ chức đấu thầu cũng khiến nhiều bệnh viện lúng túng, nên dẫn đến việc thông thầu, tổ chức cho có lệ.

Chưa đạt được mục tiêu đấu thầu

Đấu thầu tập trung trong lĩnh vực y tế đã được các nước tiên tiến trên thế giới áp dụng. Ở Việt Nam, hình thức này cũng nhận được sự ủng hộ cao của các chuyên gia trong lĩnh vực y tế bởi đã chấm dứt được tình trạng mỗi nơi một giá thuốc khác nhau, giảm thời gian, giảm chi phí đấu thầu…

Về mặt lý thuyết, nếu áp dụng đúng và nghiêm khắc, cách làm này chắc chắn người bệnh sẽ được hưởng lợi bởi giá thành và chất lượng thuốc được đảm bảo đúng và đủ.

Đối với ngành y tế, đấu thầu thuốc tập trung sẽ tạo được nguồn cung ứng thuốc ổn định, giúp Nhà nước giảm được nhiều chi phí hơn đấu thầu riêng lẻ và việc quản lý giá thuốc sẽ dễ dàng hơn.

Ngoài ra, đối với các doanh nghiệp dược làm ăn chân chính, việc đấu thầu thuốc tập trung sẽ tạo nên một môi trường cạnh tranh, minh bạch và đương nhiên, người dân sẽ được hưởng lợi từ chủ trương đúng đắn này.

Tuy nhiên, sau hai năm áp dụng hình thức đấu thầu tập trung, đã có nhiều luồng ý kiến khác nhau bởi cách thức đấu thầu hiện nay chưa thực sự mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và người bệnh, vẫn còn xảy ra tình trạng thuốc giá rẻ chất lượng kém trúng thầu.

Hiện nay, các doanh nghiệp dược trong nước so với các nước Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc khó có thể cạnh tranh về giá cả và chất lượng, vì thế khi áp dụng hình thức đấu thầu tập trung, doanh nghiệp nội sẽ bị đánh bật.

Chính vì vậy, có doanh nghiệp đã tìm cách nhập nguyên liệu giá rẻ ở Trung Quốc về để sản xuất và thiệt thòi người bệnh phải gánh khiến cho mục tiêu cao đẹp của đấu thầu thuốc tập trung là “giá rẻ và hiệu quả điều trị” không đạt được.

Hiện nay, rất ít doanh nghiệp trong nước có dây chuyền sản xuất đạt tiêu chuẩn có thể sản xuất được số lượng thuốc tăng từ 60% đến 200%. Đó là chưa kể nguồn nguyên liệu không ổn định cũng khiến giá thành sản phẩm lên xuống thất thường. Trong khi đó, nếu trúng thầu, doanh nghiệp phải đảm bảo cung ứng thuốc cho cả nước và phải cam kết giữ ổn định mức giá.

Lãnh đạo một số bệnh viện còn cho rằng nên đấu thầu tập trung một số nhóm thuốc, còn lại để cho bệnh viện tự chủ đấu thầu, như vậy sẽ chấm dứt được tình trạng doanh nghiệp trúng thầu nhưng không cung ứng đủ thuốc.

Ngành y tế cần phải nghiên cứu sâu hơn để có những giải pháp đấu thầu tập trung đạt được hai mục tiêu giá thuốc rẻ nhưng chất lượng tốt.

Giải pháp nào?

Từ những ý kiến trên, theo Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), dự kiến năm 2016 sẽ tiến hành đấu thầu tập trung quốc gia đối với các thuốc thuộc 5 nhóm hoạt chất điều trị ung thư, có nhiều mặt hàng và đảm bảo cạnh tranh, gồm Docetaxel 80mg, Oxaliplatin 100mg, Paclitaxel 100mg, Capecitabin 100mg và Anastrozol 1mg. Bên cạnh đó là một số thuốc điều trị tim mạch, tiểu đường và những năm tiếp theo có thể mở rộng với các loại thuốc cùng tiêu chí.

Cục Quản lý dược cho biết còn có danh mục đấu thầu tập trung tại địa phương với 106 loại thuốc. Các thuốc đang còn thời gian bảo hộ bản quyền, sở hữu trí tuệ, độc quyền chỉ có một hoặc tối đa là hai thuốc trên thị trường, giá cao sẽ đưa vào nhóm đàm phán giá.

Cũng có ý kiến cho rằng đấu thầu tập trung chưa đạt hiệu quả cao như mong muốn là do cách thức tổ chức. Với việc thực hiện đấu thầu y tế tập trung hiện nay, Sở y tế sẽ là đầu mối tổ chức đấu đầu. Tuy nhiên, mỗi bệnh viện là một nhu cầu về thuốc men trang thiết bị khác nhau, do đó đã xảy ra tình trạng có bệnh viện thừa nhóm thuốc biệt dược này nhưng lại thiếu nhóm thuốc khác, hoặc có những bệnh viện đợi 2 năm mà vẫn chưa được trang bị máy móc thiết bị y tế để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân.

Những bất cập này cũng được chính lãnh đạo ngành y tế khẳng định là để khắc phục những khó khăn trong triển khai đấu thầu thuốc tập trung, Bộ Y tế đã phối hợp với các bộ, đơn vị liên quan để có lộ trình triển khai phù hợp để vừa làm vừa rút kinh nghiệm và từng bước nhân rộng.

Ông Đỗ Văn Đông, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), cho biết “Phương thức đấu thầu thuốc tập trung mới được áp dụng tại Việt Nam nên cần có kinh nghiệm trong quá trình triển khai và việc bảo đảm nguồn cung ứng liên tục cho gói thầu tập trung lớn là những khó khăn so với việc tổ chức đấu thầu riêng lẻ”_.

Dù là phương thức mới, có tầm ảnh hưởng đến cả hệ thống khám chữa bệnh toàn quốc, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân, ngành y tế cũng cần phải nghiên cứu sâu hơn để có những giải pháp đấu thầu tập trung đạt được hai mục tiêu giá thuốc rẻ nhưng chất lượng tốt.

Hy vọng, ngành y tế sẽ sớm có phương án đấu thầu tập trung nhằm hạn chế tối đa được những tiêu cực có liên quan như giá nào cũng trúng. Ngoài ra, sẽ tạo hành lang thông thoáng cho BHYT khi thanh toán phí khám chữa bệnh, người dân cũng được hưởng một mức giá vừa phải khi sử dụng thuốc trong quá trình điều trị.

Thanh Hoa