Các công ty dầu mỏ tại Nga, Brazil và Na Uy đã hoạt động “năng suất” hơn dự kiến, trong khi những dự án đầu tư khởi động từ nhiều năm trước bắt đầu cho ra sản phẩm.

Thân ai nấy lo

Sự quan tâm của giới đầu tư tới các nguồn cung khác ngoài Mỹ và Tổ chức các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) phần nào khẳng định một lần nữa nỗi lo về sự thừa mứa trên thị trường, “thủ phạm” chính khiến giá dầu thế giới tụt tới hơn 60% trong 18 tháng qua.

Nhìn vào “cuộc đua khai thác” trên thế giới trong năm 2015, không ai dám chắc đến bao giờ thì tình trạng dư cung mới nguội bớt, nhất là khi OPEC quyết định không can thiệp để bình ổn thị trường, còn doanh nghiệp Mỹ thì vẫn miệt mài bên những giếng dầu.

Vì không có sự đồng thuận trong việc cắt giảm sản lượng, nên bên nào cũng chỉ lo cho lợi ích của riêng mình, mà bơm càng nhiều càng tốt để bảo đảm doanh thu. “Không việc gì mà A-rập Xê-ut hay một số quốc gia OPEC khác phải hy sinh thị phần” là phát biểu thẳng thắn của Bộ trưởng Dầu mỏ A-rập Xê-ut, Ali al-Naimi hồi tháng 3 năm ngoái.

Tính bình quân cả năm 2015, giá dầu ở Mỹ dao động quanh 48,86 USD/thùng, so với mức 95,05 USD trong giai đoạn từ năm 2011 - 2014. Trong khi đó, giá dầu tham chiếu toàn cầu Brent là 53,79 USD/thùng, chỉ bằng 50% so với 4 năm trước đó.

Theo dữ liệu thống kê của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (EIA), sản lượng dầu toàn cầu tăng thêm 2,28 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 2,4%, trong năm 2015. OPEC và Mỹ chiếm phần lớn trong sự tăng trưởng đó, phần còn lại đến từ Brazil, Trung Quốc, Canada, Nga và nhiều nơi khác. EIA dự kiến sản lượng dầu mỏ toàn cầu sẽ tăng 250.000 thùng/ngày, tương đương 0,3% trong năm 2016. Sự sôi động không chỉ ở Mỹ hay khối OPEC đã gây ngạc nhiên cho những ai từng nghĩ rằng Brazil, Trung Quốc, Canada, Nga sẽ nhanh chóng giảm sản lượng khi giá dầu không thuận lợi.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng nguồn cung ngoài OPEC và Mỹ sẽ giảm mạnh trong năm 2016 và đến cuối năm thì giá dầu có thể phục hồi. Lý do là nhiều doanh nghiệp lớn đã chịu áp lực cắt giảm chi phí, ngay cả trước khi giá dầu bước vào thời kỳ sụt giảm. Quyết định điều chỉnh thu hẹp đầu tư được đưa ra từ năm 2014, nhưng đến năm 2016 - 2017 mới có tác động là do các dự án dầu khí thường kéo dài vài năm trước khi đi vào hoạt động.

OPEC quyết định không can thiệp để bình ổn thị trường

Cảnh báo “vỡ kho”

Theo dữ liệu của ngân hàng đầu tư Tudor, Pickering, Holt & Co thì trong vòng 5 năm trở lại đây, các công ty năng lượng đã trì hoãn hoặc cắt giảm khoảng 13 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 14% sản lượng toàn cầu hiện nay, trong đó có 5 triệu thùng lẽ ra có thể được cung cấp vào năm 2020, nhưng bị trì hoãn chờ giá dầu cải thiện.

Theo tính toán của EIA, sản lượng khai thác ở Mỹ đã giảm từ 9,6 triệu thùng/ngày trong tháng 4/2015, kỷ lục suốt 43 năm qua, xuống 9,2 triệu thùng trong tháng 11, chậm hơn so với dự kiến ban đầu. EIA nhận định con số trên sẽ tiếp tục giảm xuống còn 8,5 triệu trong tháng 9/2016, trước khi tăng trở lại.

Bên cạnh đó, lượng hàng tồn kho và các sản phẩm lọc dầu vẫn còn “ê hề” trên toàn cầu vẫn khiến giá thị trường chưa thể ngóc đầu trong năm nay. Tỷ lệ lấp đầy các kho dự trữ đã tăng lên mức kỷ lục những tháng gần đây và không loại trừ khả năng quá tải ở một số khu vực.

Năm 2015 còn chứng kiến nhiều nhà đầu tư “dở khóc dở cười” vì tính toán sai lầm. Trái với tiên lượng của họ về việc trào lưu dầu đá phiến ở Mỹ sẽ sớm “xịt” nếu giá dầu rơi xuống dưới 80 USD/thùng, các công ty khai thác lại tìm ra cách thức tiết kiệm chi phí và hoạt động hiệu quả hơn.

Thậm chí, một số doanh nghiệp còn khẳng định chỉ cần chờ giá thị trường vượt qua 60 USD là sẵn sàng tăng sản lượng. Chính bởi vậy mà chuyên gia của Goldman Sachs dự báo sản lượng dầu tại Vịnh Mexico, Canada, Argentina, Brazil, Nga và Biển Bắc sẽ đi lên trong năm 2016 này.

Hùng Anh