Đối với các nhà đầu tư, điều này có nghĩa họ sẽ phải trả tiền để “được” cho chính phủ Đức vay tiền trong 10 năm, trái ngược với những gì thường được viết trong các tài liệu giáo trình về kinh tế.

Ôm khư khư là… mất

Đối với loại trái phiếu 10 năm với lãi suất âm 0,05% của chính phủ Đức, mặc dù nhà đầu tư vẫn có thể thu được lợi nhuận nếu trái phiếu tăng giá trên thị trường thứ cấp, nhưng nếu quyết định nắm giữ đến khi trái phiếu đáo hạn, thì họ sẽ không nhận được bất kỳ khoản niên kim nào, thậm chí số tiền thu về cuối cùng còn nhỏ hơn số tiền bỏ ra ban đầu để mua trái phiếu.

Trước đây, các nước khu vực eurozone, trong đó có Đức, đã từng phát hành trái phiếu lãi suất âm, nhưng đó là những trái phiếu có kỳ hạn ngắn hơn. Vấn đề nằm ở chỗ loại trái phiếu 10 năm được coi là chuẩn tham chiếu của châu Âu, khu vực đang bị “cày xới” bởi bất ổn kinh tế.

Điều này rất dễ khiến nhà đầu tư mường tượng ra viễn cảnh lãi suất trái phiếu chính phủ của các nước eurozone khác cũng sẽ “hùa nhau” giảm theo, kế đó là lây lan ảnh hưởng tới trái phiếu doanh nghiệp - vốn thường được định giá trên cơ sở lãi suất trái phiếu chính phủ 10 năm.

Nhà đầu tư sẽ phải trả tiền để "được" cho chính phủ Đức vay tiền trong 10 năm

Chuyên gia Daniel Loughney - quản lý danh mục đầu tư tại AllianceBernstein, cho rằng: “Lãi suất âm là dấu hiệu của hàng loạt vấn đề nghiêm trọng về mặt cơ cấu của nền kinh tế toàn cầu… Điều này rõ ràng là gây nhiều khó khăn cho nhà đầu tư vì rất khó để lý giải việc đầu tư vào một công cụ có lãi suất âm chỉ để nắm giữ nó đến lúc đáo hạn”.

Việc lãi suất trái phiếu chính phủ giảm mạnh cũng đang xảy ra tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản thời gian qua, khi nhà đầu tư đổ dồn vào công cụ đầu tư này trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế ảm đạm, lạm phát thấp, thị trường nhiều bất ổn, và ngân hàng trung ương một số nước giảm lãi suất cơ bản về dưới 0%.

Tại Mỹ, hôm 13/7 chứng kiến nhà đầu tư mua vào ào ạt tới 12 tỷ USD trái phiếu kho bạc 30 năm, cho dù lãi suất thấp kỷ lục là 2,172%, giảm sâu so với mức đáy 2,43% từng thiết lập hồi tháng 1/2015. Lượng đặt mua gián tiếp, thể hiện nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài tăng lên chiếm tới 68,5% tổng khối lượng đặt mua.

Vạ lây trái phiếu doanh nghiệp

Cũng trong ngày thứ Tư, Thụy Sỹ, quốc gia đầu tiên trên thế giới phát hành trái phiếu 10 năm lãi suất âm, vào tháng 4/2015, đã huy động được 131,5 triệu franc Thụy Sỹ (tương đương 133,7 triệu USD) trái phiếu đáo hạn năm 2058 với lãi suất -0,023%. Loại trái phiếu chính phủ có thời hạn dài nhất của Thụy Sỹ, gần 50 năm, cũng không mang lại chút lợi suất nào cho trái chủ nếu cứ kiên trì nắm giữ đến cùng.

Bồ Đào Nha và Italia - hai nước có nền kinh tế đang liêu xiêu và lĩnh vực ngân hàng đầy rủi ro, cũng vẫn có thể huy động tiền đầu tư thông qua trái phiếu với mức lãi suất khá thấp. Tương tự là nước Anh, cho dù đồng Bảng sụt giảm mạnh và bị giới phân tích hạ dự báo tăng trưởng sau cuộc bỏ phiếu rời khỏi EU.

Theo thống kê của ngân hàng Bank of America Merrill Lynch, tổng giá trị số trái phiếu lãi suất âm trên toàn cầu hiện nay vào khoảng 13.000 tỷ USD, tăng 2.000 tỷ so với trước khi có cuộc bỏ phiếu Brexit của người Anh. Lùi lại giữa năm 2014, chắc chẳng ai có thể nghĩ rằng đến một ngày lại xuất hiện loại trái phiếu “ăn mòn” tiền của người sở hữu như vậy.

Hiện tượng “rơi tự do” của lợi suất trái phiếu chính phủ tại các nước phát triển đã và đang kéo theo lãi suất trái phiếu toàn cầu, khi giới đầu tư phải mở rộng phạm vi tìm kiếm thêm cơ hội đầu tư, bao gồm cả các thị trường mới nổi và trái phiếu doanh nghiệp.

Theo chỉ số trái phiếu doanh nghiệp EAC của ngân hàng Barclays, lãi suất trung bình của loại trái phiếu doanh nghiệp bằng đồng euro được đánh giá là “đáng để đầu tư” với thời hạn trung bình dưới 6 năm đã giảm một nửa, còn 0,77% so với mức 1,41% hồi đầu năm.

Hải Châu