Đây là scandal mới nhất tìm đến với UBS, sau khi ngân hàng này đã dính một serie điều tra ở nhiều quốc gia khác ở châu Âu. UBS, tất nhiên phủ nhận mọi cáo buộc liên quan.

Lý lịch “không trong sạch”

Bà Jennifer Vanderputten - phát ngôn viên của văn phòng công tố viên Brussels, cho biết cuộc điều tra lần này tập trung vào vấn đề các nhân viên UBS bị tố giác sử dụng hình thức du lịch từ Thụy Sĩ tới Bỉ để tiếp cận khách hàng VIP tiềm năng.

Năm 2014, Pháp yêu cầu UBS nộp khoản bảo lãnh 1,1 tỷ Euro, sau khi có cuộc điều tra pháp lý liên quan đến việc ngân hàng này giúp khách hàng Pháp mở tài khoản tại Thụy Sĩ để trốn thuế.

Hiện tại, UBS vẫn đang chờ kết quả điều tra và cho biết đã sẵn sàng các biện pháp tự vệ cho mình. Bên cạnh đó, UBS cũng đã đệ đơn lên Tòa án Nhân quyền châu Âu, khiếu nại việc Pháp đã từ chối một phiên tòa công bằng, khi yêu cầu phải nộp một mức phí đáng kể.

Trước đây, UBS và Credit Suisse cũng đã từng chịu áp lực pháp lý tại Hoa Kỳ. Năm 2009, UBS đã thừa nhận giúp đỡ khách hàng trốn thuế tại Mỹ và phải trả khoản phạt là 780 triệu USD. 5 năm sau, Credit Suisse cũng giải quyết vấn đề về thuế tại Hoa Kỳ bằng khoản tiền phạt lên tới 2,6 tỷ USD.

Dưới áp lực từ chính quyền ở một số nước về việc tránh tình trạng trốn thuế, các khách hàng châu Âu của UBS và các ngân hàng Thụy Sĩ khác đã buộc phải đóng các tài khoản “bí mật” của mình. Điều này, kết hợp với các nhu cầu nộp thuế của khách hàng khác, dẫn đến sự “tháo chạy” hàng tỷ USD khỏi các ngân hàng Thụy Sĩ.

Văn phòng công tố viên Brussels cho biết có nhiều nghi vấn về việc UBS đã tìm cách trực tiếp tiếp cận và “khuyến khích” các khách hàng Bỉ có “nhu cầu trốn thuế” mở tài khoản tại UBS. Vì vậy, cuộc điều tra bao gồm các vấn đề liên quan đến hoạt động rửa tiền, hoạt động trung gian tài chính bất hợp pháp tại Bỉ, gian lận thuế nghiêm trọng và có tổ chức.

Wegelin & Co. - ngân hàng lâu đời nhất của Thụy Sĩ 

Các “cú đánh” cùng lúc

Cuộc điều tra được tiến hành dựa trên một điểm đáng lưu ý trong hệ thống pháp luật Bỉ, cho phép mở điều tra với các trường hợp bị tố cáo có dấu hiệu sai trái nghiêm trọng. Và để đảm bảo tính công bằng, các công ty bị tố cáo được phép tham gia vào các cuộc điều tra này.

Vụ việc hiện đang được phụ trách bởi ông Michel Claise - một thẩm phán Bỉ và cũng là chuyên gia về tội phạm tài chính. Ông Claise mở cuộc điều tra UBS vào năm 2014 sau khi có các thông tin tố giác từ một cựu nhân viên UBS.

Cuộc điều tra này được kỳ vọng sẽ đi xa hơn cuộc điều tra tương tự tại Pháp trước đây, khi hai bên đã có những sự cam kết hợp tác chặt chẽ để đưa vấn đề này ra ánh sáng. Trong quá khứ, khách hàng nước ngoài có thể “làm mưa làm gió” với tài khoản mở tại Thụy Sĩ, nhờ luật bảo mật thông tin tại ngân hàng Thụy Sĩ.

Việc Đạo Luật Tuân thủ thuế đối với các chủ tài khoản nước ngoài (FATCA) chính thức có hiệu lực tại nhiều quốc gia cũng là vấn đề lớn. Đạo luật này được Hoa Kỳ thông qua với mục đích ngăn ngừa hành vi trốn thuế tại Hoa Kỳ đối với nguồn thu nhập từ đầu tư, các tài sản và công cụ tài chính tại các tổ chức tài chính và công ty tài chính bên ngoài Hoa Kỳ.

Theo đó, FATCA yêu cầu tất cả định chế tài chính bên ngoài Hoa Kỳ gửi thông tin thường xuyên trên tài khoản tài chính của cá nhân hoặc pháp nhân Mỹ cho IRS. Căn cứ vào FATCA, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ sẽ có quyền điều tra và xử phạt các ngân hàng lớn nhất, là UBS và Credit Suisse Group AG cho hành vi hỗ trợ trốn thuế, cũng như cấm ngân hàng lâu đời nhất của Thụy Sĩ - Wegelin & Co. hoạt động.

Mỹ không phải là quốc gia duy nhất tiến hành thực hiện các biện pháp nhằm “minh bạch” tài khoản của công dân nước mình mở tại nước ngoài. Hệ thống “tự động trao đổi thông tin” bắt đầu được xây dựng tại nhiều khu vực khác trên thế giới, điển hình là Liên minh châu Âu, vì đáng lưu ý là phần lớn khách hàng Thụy Sĩ đang đến từ châu Âu.

Hùng Anh