Tại hội nghị trực tuyến tổng kết một số kết quả công tác trọng tâm năm 2016, phương hướng thực hiện nhiệm vụ năm 2017 của Tổng cục Hải quan, diễn ra sáng ngày 10/1, nhiều đại diện Cục Hải quan cho rằng cần có thống nhất trong kiểm tra chuyên ngành, tránh việc một sản phẩm nhiều bộ quản lý gây khó khăn cho DN.

Bức xúc kiểm tra chuyên ngành

Hiện nay, tỷ lệ kiểm tra chuyên ngành ở các cửa khẩu vẫn chiếm 30 - 35% các lô hàng nhập khẩu (NK), gây tốn thời gian và chi phí cho DN. “Quản lý chuyên ngành là vấn đề bức xúc từ lâu, đến nay, bản thân doanh nghiệp và hải quan cũng mất khá nhiều thời gian về vấn đề này”, ông Nguyễn Tiến Lộc - Cục trưởng Cục Hải quan Hải Phòng, nói.

Nêu lên những bất cập, một số đại diện Cục Hải quan bức xúc, hiện nay danh mục hàng hóa NK về được quản lý theo mã số hải quan thuộc quy định của Bộ Tài chính, nhưng có một số sản phẩm nhiều bộ cùng quản lý, dẫn đến việc áp mã số không rõ ràng, DN và cơ quan hải quan rất hay tranh luận về vấn đề đề này.

Nêu dẫn chứng, ông Lộc nói: “Chẳng hạn đối n phải kiểm dịch của Bộ NN&PTNT”.

Thực trạng trên, đang gây khó khăn trong công tác quản lý, kiểm tra của cơ quan chức năng. Ông Lộc cho rằng, tại sao không đưa sữa thành phẩm và sữa nguyên liệu về cùng một bộ để quản lý hợp lý hơn, như thế mới thống nhất được các mã số trong danh mục hàng hóa.

Hải quan kêu khó trong kiểm tra chuyên ngành

Ngoài ra, ông Lộc cho hay, việc xuất trình mẫu kiểm tra chuyên ngành cũng đang khá chồng chéo. Cơ quan hải quan lấy mẫu kiểm tra ngay tại lô hàng cập cảng, trong khi đó, DN lại đưa mẫu sản phẩm do DN lấy. Dẫn đến việc, cùng một lô hàng nhưng mẫu kiểm tra khác nhau. Ông Lộc kiến nghị, cần có sửa đổi để việc lấy mẫu kiểm tra hàng hóa được thực hiện ngay tại cơ quan hải quan cửa khẩu, để chống gian lận thương mại.

Cùng chung bức xúc, ông Đinh Ngọc Thắng - Phó Cục Trưởng Cục Hải quan Tp.HCM kể: Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất đang vướng ở việc kiểm tra an toàn thực phẩm đối với quà biếu, tặng NK, do đa dạng về chủng loại. Tron g khi phải tiếp nhận nhiều tờ khai hàng hóa mà những mặt hàng này không có cơ sở quy chuẩn để làm căn cứ kiểm tra, chủ yếu là kiểm tra bằng cảm quan bên ngoài... khiến cho cán bộ hải quan lẫn người dân khó có tiếng nói chung.

Theo đại diện Cục Hải quan Tp.HCM, 6 tháng cuối năm 2016, số tờ khai NK phải kiểm dịch là 28.135, kiểm tra an toàn thực phẩm là 66.178, kiểm tra chất lượng là 203.901, xin giấy phép và các loại giấy tương tự là 117.029 tờ. Tổng số tờ khai tạm tính cho cả năm sẽ gấp đôi những tờ khai này.

Thực tế, công tác kiểm tra chuyên ngành không chỉ gây bức xúc cho các cơ quan thực thi, mà còn là “nỗi sợ” cho các DN. Theo phản ánh của nhiều DN, công tác kiểm tra chuyên ngành rất phức tạp, không minh bạch, thời gian kéo dài, thường phải tốn chi phí không chính thức.

Cần giảm bớt kiểm tra văn bản

Mới đây, tại cuộc họp về các giải pháp nâng cao môi trường cạnh tranh cho DN, Bộ KH&ĐT đã thẳng thắn đánh giá, tình trạng chồng chéo trong quản lý, kiểm tra chuyên ngành, vẫn còn khá phổ biến, khi một mặt hàng bị điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật (luật, nghị định, thông tư) trong cùng lĩnh vực hoặc thuộc các lĩnh vực khác nhau dẫn đến phải chịu sự quản lý của nhiều bộ, với các cách quản lý khác nhau. Thậm chí, có mặt hàng chịu sự quản lý khác nhau của các đơn vị trong cùng một bộ. Thực trạng này hầu như chưa có sự cải thiện.

Đồng quan điểm với Bộ KH&ĐT, đại diện nhiều cơ quan hải quan cũng cho biết, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và kiểm tra chuyên ngành hiện nay quá nhiều. Văn bản pháp luật về kiểm tra chuyên ngành quy định danh mục mặt hàng phải kiểm tra nhiều, nhưng chưa đồng bộ, chưa đầy đủ; chưa ban hành đầy đủ danh mục hàng hóa kèm theo mã số hải quan; phạm vi mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành tại khâu thông quan còn quá rộng. Những điều này dẫn đến kéo dài thời gian thông quan hàng hóa của DN.

Chi phí quản lý, kiểm tra chuyên ngành cũng không giảm so với năm trước; chi phí không chính thức có biểu hiện tăng hơn. Ví dụ, một DN NK lô hàng 8 máy làm mát trị giá 8.000 USD, tương đương 165 triệu đồng, nhưng chi phí thử nghiệm, kiểm tra chất lượng lên đến 134 triệu đồng, chưa kể chi phí vận chuyển. Có DN sản xuất, XK thủy sản một năm chi phí khoảng 6 tỷ đồng cho việc thực hiện kiểm tra chất lượng hàng thủy sản.

Thanh Hoa