Đây là một trong rất nhiều bất cập về quản lý khai thác đường bộ cao tốc được nêu ra tại hội thảo “Quản lý, khai thác đường bộ cao tốc - Một số vấn đề đặt ra”, sáng ngày 8/6.

Theo Quy hoạch phát triển mạng đường bộ cao tốc Việt Nam đến 2020 và định hướng đến năm 2030, Việt Nam sẽ đầu tư xây dựng 31 tuyến, với tổng chiều dài 6.411 km. Đến nay, đã hoàn thành, đưa vào khai thác được 745 km đường.

Hỏng đâu sửa đấy

Hệ thống đường bộ cao tốc đã mang lại hiệu quả to lớn, như giảm thời gian hành trình, tiết kiệm chi phí, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, an ninh quốc phòng tại nhiều vùng miền trên cả nước. Tuy nhiên, quản lý khai thác bảo trì hệ thống đường bộ cao tốc là công việc mới mẻ nên đã nảy sinh nhiều khó khăn vướng mắc. Trong đó, công bảo bảo trì, bảo dưỡng đường bộ cao tốc còn nhiều bất cập.

Ông Vũ Đức Chính - Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông Vận tải, cho biết tại Việt Nam, công tác bảo trì mặt đường nhiều năm qua chưa được chú trọng.

“Một phần do vốn dành cho bảo trì thấp, một phần do các công nghệ bảo trì còn hạn chế, chưa có điều kiện để áp dụng các công nghệ bảo trì tiên tiến đang áp dụng trên thế giới… nên chất lượng mặt đường ôtô xuống cấp nhanh, hư hỏng nhiều, dẫn đến suy giảm tuổi thọ mặt đường”, ông Chính đánh giá.

Đặc biệt, chúng ta đã có Thông tư số 52/2013/TT-BGTVT, quy định nội dung quản lý và tổ chức thực hiện bảo trì công trình đường bộ và Tiêu chuẩn cơ sở 07-2013/TCĐBVN về bảo dưỡng thường xuyên đường bộ, nhưng nhận thức về đầu tư cho bảo trì đường sá chưa đầy đủ, khiến nhiều năm nay, bảo trì không được coi trọng và đầu tư rất thấp.

Ông Lê Hồng Lượng - Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông Vận tải, dẫn chứng ví dụ trong xây dựng kế hoạch bảo trì khá xa thực tế: 1km đường bộ có 500 chiếc đinh phân làn đường, song định mức sửa chữa thường xuyên chỉ có thể thay 0,2 đinh/năm, hay 3 tháng mới phát cỏ, khơi rãnh một lần.

Về công nghệ bảo trì, theo ông Lượng, công nghệ hiện đang áp dụng được cho là quá lạc hậu, bị động, hiệu quả thấp. Thực tế công tác bảo trì chủ yếu theo kiểu “hỏng đâu sửa đấy”.

“Nhìn chung, bảo trì là việc bắt buộc nhằm duy trì tuổi thọ, nâng cao chất lượng khai thác công trình. Song ở Việt Nam, việc bảo trì kết cấu mặt đường chưa được quan tâm đúng mức, chủ yếu là sửa chữa, chưa có tổng thể và kế hoạch về công tác duy tu bảo trì phòng ngừa. Trong khi thế giới đặc biệt quan tâm đến công tác bảo trì, đã áp dụng nhiều công nghệ bảo trì hiện đại”, ông Lượng đánh giá.

Công tác bảo trì chủ yếu theo kiểu “hỏng đâu sửa đấy”

Người dân có quyền lựa chọn đi

Khẳng định chi phí bảo trì lớn hơn chi phí xây dựng, cần đưa vào lúc tính toán dự án, ông Kim Seunghyun (Michael) - Trưởng văn phòng đại diện Tổng công ty Đường cao tốc Hàn Quốc (KEC), đã chia sẻ một số kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc xử lý bảo trì trên đường cao tốc:

“Sau 45 năm khai thác 1 tuyến đường cao tốc, KEC nhận ra chi phí bảo trì thậm chí lớn hơn nhiều so với chi phí xây dựng, ảnh hưởng đến rất nhiều tài sản của đường cao tốc. Chi phí bảo trì phải tính toán lớn hơn chi phí đầu tư, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả bảo trì đường bộ trong tương lai. Hiện nay, người ta đã đưa chi phí vòng đời vào để tính tổng chi phí của con đường trong toàn bộ vòng đời của nó”.

Bên cạnh bất cập về bảo trì đường bộ, ở góc độ quản ký và khai thác đường bộ cao tốc, ông Nguyễn Văn Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam, cho rằng để nâng cao hiệu quả, thì không đưa vào khai thác các tuyến đường chưa bảo đảm tiêu chuẩn. Đường cao tốc phải thông thoáng, không ùn tắc, năng suất vận tải tăng. “Một dừng” mà lại tắc như cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Bắc Giang… thì không được. Nhiều xe chọn đi vào đường ngách một phần do phí quá cao.

“Hiện nay, trên tuyến Hà Nội - Hải Phòng có đường Quốc lộ 5 cũ nhưng vẫn thu phí. Đề nghị xóa bỏ trạm thu phí số 1, 2 ở Quốc lộ 5. Các nhà đầu tư nên tính toán lại về giá thu. Nếu căng thẳng quá, người dân không chịu đựng được, Thủ tướng có chỉ đạo không tăng mà vẫn tăng là không được. Tổng cục Đường bộ, Cục Quản lý đường cao tốc phải ra văn bản cụ thể, không thể trên bảo dưới không nghe, không biết. Và vấn đề là quy hoạch lại như thế nào”, ông Thanh bức xúc.

Bên cạnh đó, ông Thanh cũng kiến nghị là đã có đường cao tốc thì vẫn phải duy trì đường cũ, bảo đảm bảo trì được đường cũ để người dân có quyền lựa chọn đi.

Lê Thúy