Trước việc nhiều quốc gia trên thế giới đồng loạt phát đi cảnh báo về nguy cơ tấn công của virus Wannacry trên mạng internet, trong đó có Việt Nam, Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương) khẳng định bản thân chính phủ các nước và các tổ chức cung cấp dịch vụ đều đã ý thức và tự trang bị những hệ thống để phòng tránh các cuộc tấn công trên mạng lưới internet. Tuy nhiên, “điều quan trọng hơn, chính là việc chủ động tham gia của NTD vào công cuộc bảo đảm an toàn thông tin cho chính mình”, Cục Quản lý cạnh tranh khuyến cáo.

Chủ quan, thiếu cảnh giác

Theo Cục Quản lý cạnh tranh, tại Việt Nam, nhiều vụ việc phát sinh thực tế đã cho thấy một trong những nguyên nhân chính là do sự chủ quan, thiếu cảnh giác của NTD trong việc bảo đảm an toàn cho chính bản thân mình.

Phòng Bảo vệ quyền lợi NTD (Cục Quản lý cạnh tranh) nêu ví dụ, vụ việc tài khoản thẻ, hoặc tài khoản ngân hàng bị mất tiền không rõ nguyên nhân trong thời gian gần đây. Một trong những cách thức để kịp thời phát hiện và ngăn chặn việc tài khoản bị rút tiền không rõ nguyên nhân đã được các ngân hàng liên tục cảnh báo và hướng dẫn khách hàng thực hiện là đăng ký dịch vụ thông báo biến động tài khoản qua tin nhắn điện thoại.

Tuy nhiên, nhiều NTD, mặc dù để số tiền lớn trong tài khoản nhưng không đăng ký sử dụng dịch vụ trên. Vì vậy, khi có các giao dịch phát sinh trái phép, NTD không được thông báo, không biết, nên không kịp liên hệ để ngân hàng tạm khóa tài khoản. Nếu kịp thời biết về các giao dịch trái phép, NTD hoàn toàn có thể ngăn chặn thất thoát một phần tiền từ tài khoản của mình.

Hay với việc thực hiện giao dịch tài chính tại các điểm wifi công cộng. Sự phát triển của công nghệ điện thoại thông minh và sự phổ cập của internet đã đơn giản hóa và tạo thuận lợi tối đa cho các dịch vụ giao dịch trực tuyến. Một trong các dịch vụ đó là việc thực hiện các giao dịch tài chính trên các ứng dụng di động của ngân hàng được cài đặt trên điện thoại.

Mặc dù đã có nhiều cảnh báo của các chuyên gia về tính bảo mật yếu của mạng wifi công cộng, nhưng thực tế vẫn có nhiều NTD thực hiện các giao dịch tài chính thông qua các wifi công cộng tại quán café, sân bay, hay ở ngoài hàng internet… Nhiều trường hợp như vậy đã bị đánh cắp thông tin tài khoản, bị mất mật khẩu và bị lợi dụng để thực hiện các giao dịch trái phép trên tài khoản của NTD.

Do vậy, Cục Quản lý cạnh tranh cho rằng với vai trò là người chủ, là người sở hữu thông tin, NTD trong các quá trình giao dịch hoặc thực hiện chia sẻ thông tin trên các phương tiện kỹ thuật số cần hiểu và nhận thức được những giá trị thông tin mà mình chia sẻ, từ đó, có những biện pháp phù hợp để bảo đảm an toàn cho thông tin, cho chính quyền lợi của bản thân mình.

Việt Nam có thể trở thành điểm nóng của mã độc tống tiền, nếu người dùng vẫn lơ là

Dễ trở thành nạn nhân

Liên quan tới cuộc tấn công của virus Wannacry, mới đây, tập đoàn công nghệ Bkav cho biết, tại Việt Nam hiện có tới 52% máy tính tồn tại lỗ hổng EternalBlue. Mặc dù, các cuộc tấn công của WannaCry ở các nước châu Âu đang diễn biến phức tạp, nhưng tại Việt Nam, sự việc chưa thực sự bùng phát. Có thể, dự định ban đầu của hacker chủ yếu nhắm tới thị trường châu Âu và chưa nhắm vào Việt Nam.

Trước đó, thống kê từ hệ thống giám sát virus của Bkav trong năm 2016 cũng cho thấy, có tới 16% lượng email lưu chuyển phát tán ransomware. Như vậy, cứ nhận được 10 email, người sử dụng sẽ gặp 1,6 email; chứa ransomware.

Để phòng ngừa nguy cơ mã độc tấn công, các chuyên gia Bkav khuyến cáo, người dùng nên sao lưu dữ liệu thường xuyên, cập nhật bản vá cho hệ điều hành, đồng thời chỉ mở các file văn bản nhận từ internet trong môi trường cách ly safe run. Người dùng cũng cần cài phần mềm diệt vius thường trực trên máy tính để được bảo vệ tự động.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, ông Võ Đỗ Thắng - Giám đốc Trung tâm Đào tạo quản trị và An ninh mạng Athena, đánh giá nhiều doanh nghiệp và người dùng Việt Nam hiện nay vẫn chưa thực sự quan tâm, đánh giá đúng mức tầm quan trọng của bảo mật thông tin; vẫn sử dụng các chương trình, phần mềm máy tính lậu. Dù được cảnh báo sẽ gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Ông Thắng cảnh báo: Với phần mềm bản quyền, khi có lỗi phát sinh sẽ có những người vá lỗi và cập nhật cho mình. Còn những chương trình, phần mềm lậu thì không. “Dùng phần mềm lậu giống như việc chúng ta tự mở cửa nhà cho người ra vào thăm thú, thích cái gì thì lấy đi cái đó mà không đề phòng”, ông Thắng ví von.

Thy Lê