Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu hai tháng đầu năm 2016 đạt 23,7 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm 2015. Đây có phải là tín hiệu vui?

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 1/2016 đạt 13,36 tỷ USD (trong đó khu vực FDI – chiếm trên dưới 70% tổng kim ngạch xuất khẩu), giảm 2,7%_so với tháng 12/2015, so cùng kỳ năm 2016 không cao – chỉ bằng khoảng một phần ba so với tốc độ tăng tương ứng của hai tháng đầu năm 2015.

2016: Khởi đầu nan

Xuất khẩu của một số mặt hàng chủ lực tuy vẫn tăng, song tốc độ tăng thấp so với cùng kỳ năm 2015. Điển hình như xuất khẩu điện tử, máy tính và linh kiện chưa bằng 1/9 hay điện thoại và linh kiện chỉ bằng 1/6, còn giày dép chưa bằng 1/4,…

Trong khi đó, một số mặt hàng chủ lực khác lại có kim ngạch giảm mạnh như: Dầu thô giảm 63%, sắt thép giảm 21,3%, sắn và sản phẩm của sắn giảm 28,8%, hạt tiêu giảm 21,1%.

Vì vậy, nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá xuất khẩu năm 2016 có thể sẽ khó khăn hơn nhiều so với năm 2015 và mục tiêu tăng 10% tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm rất khó đạt được. Thậm chí ngay cả đạt mức tăng như năm trước cũng không hề dễ dàng.

Dưới góc nhìn của chuyên gia kinh tế, ông Lê Văn Lợi, Viện trưởng Viện Tin học Doanh nghiệp, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng một trong những chìa khóa để tăng trưởng xuất khẩu trong thời kỳ kinh tế khó khăn là xuất khẩu trực tuyến.

Việc tận dụng ưu thế của xuất khẩu trực tuyến nhằm tiếp cận tốt hơn với nhà nhập khẩu đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với doanh nghiệp xuất khẩu (DNXK) Việt Nam.

Hiện nay, có tới 74% là gặp gỡ trực tiếp và 65% qua email, bưu điện… trong khi đó, chỉ có 8% các doanh nghiệp giao kết hợp đồng trên sàn giao dịch điện tử và chỉ có 3% giao dịch qua webside của doanh nghiệp hoặc webside đối tác. Thực tế, có tới 73% doanh nghiệp cho biết ứng dụng thương mại điện tử mang lại hiệu quả cao, và tỷ lệ tranh chấp khi sử dụng hợp đồng điện tử là rất thấp, chỉ khoảng 8%.

Xuất khẩu trực tuyến đang được doanh nghiệp vừa và nhỏ lựa chọn

“Xốc” lại cách thức giao thương

Trước thực tế nói trên, gần đây nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào kênh xuất khẩu trực tuyến để chủ động hơn trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm, mở rộng kinh doanh. Song, nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng trong việc tiếp cận triển khai mô hình kinh doanh mới này nên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.

Ông Trần Xuân Thủy – Giám đốc Phụ trách thị trường Việt Nam của Tập đoàn Alibaba.com, cho rằng DN Việt Nam khi tham gia xuất khẩu trực tuyến thường thiếu kỹ năng chuyên nghiệp như tiếp cận khách hàng, xử lý thư hỏi hàng, chăm sóc khách hàng, dẫn tới không tận dụng được hết các cơ hội mang lại từ các kênh này.

Để hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong nước tham gia “sân chơi” này đạt được hiệu quả cao, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin cũng đã “vào cuộc” để hỗ trợ doanh nghiệp tăng xuất khẩu bằng cách cung cấp thị trường cho từng nhóm hàng, từng khu vực, hệ thống thương vụ ở các nước, thông tin đối tác, xác thực sản phẩm ở các thị trường.

Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại toàn cầu hiện nay, tại các nước có nền kinh tế phát triển, xu hướng xuất khẩu trực tuyến đang là sự lựa chọn hàng đầu của doanh nghiệp. Đây cũng là xu hướng tất yếu khi các nhà nhập khẩu trên thế giới đang thường xuyên tìm kiếm bạn hàng thông qua Internet.

Ngoài ra, kênh này còn mang lại hiệu quả về mặt chi phí và rất phù hợp với tiềm lực của các doanh nghiệp vừa và nhỏ – lực lượng chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp Việt Nam hiện nay.

Theo bà Lê Thị Thanh Hằng, Giám đốc Công ty xuất khẩu Elmaco, doanh nghiệp tham gia vào xuất khẩu trực tuyến có thể mở ra những thị trường xuất khẩu mới, trong khi nguồn kinh phí bỏ ra cho hoạt động này là không nhiều.

“Chủ yếu doanh nghiệp phải đầu tư thời gian, công sức cho việc đăng thông tin sản phẩm, hình ảnh sản phẩm, các chứng chỉ, thanh toán… hay trả lời phản hồi khách hàng” - bà Hằng cho biết.

Theo ông Lê Văn Lợi, 96% doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mức đầu tư cho công nghệ thông tin của các doanh nghiệp này còn hạn chế. Do đó, doanh nghiệp nội phải thay đổi từ cách thức kinh doanh truyền thống là bán hàng trực tiếp sang hình thức kinh doanh hiện đại là bán hàng trực tuyến.

Trước những khó khăn mà doanh nghiệp xuất khẩu trực tuyến gặp phải hiện nay, ông Thuỷ chia sẻ: “Để sản phẩm của doanh nghiệp dễ dàng xuất khẩu khi đăng tải trực tuyến trước hết, sản phẩm đó phải có đủ điều kiện xuất khẩu, các nhà sản xuất phải có các chứng chỉ phù hợp về tiêu chí chất lượng, an toàn để tạo lòng tin cho người mua. Các thông tin về sản phẩm đưa lên phải chi tiết, có chứa các điều kiện thương mại phù hợp về giá, thanh toán, đóng gói vận chuyển…”

Thanh Hoa