Trong bối cảnh các kênh đầu tư truyền thống như chứng khoán, bất động sản có sự phân hóa mạnh, vàng đang nổi lên là kênh trú ẩn dòng tiền, đặt ra nhiều thách thức cho công tác điều hành và huy động nguồn lực.

Cơn sốt kỷ lục và tâm lý FOMO

Chỉ chưa đầy một tháng bước sang năm 2026, thị trường vàng trong nước liên tục xô đổ mọi kỷ lục cũ. Với mức tăng hơn 17 triệu đồng/lượng kể từ đầu năm, vàng đang trở thành kênh đầu tư "nóng" nhất, thu hút dòng tiền mạnh mẽ bất chấp những cảnh báo về rủi ro ngắn hạn.

Thị trường vàng những ngày cận Tết và đầu năm 2026 đang chứng kiến diễn biến chưa từng có. Phiên 21/1, giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn tròn trơn đồng loạt tăng dựng đứng gần 4 triệu đồng chỉ trong 24 giờ, thiết lập đỉnh lịch sử 170 triệu đồng/lượng.

Tại các "phố vàng" sầm uất ở Hà Nội như Trần Nhân Tông hay Cầu Giấy, cảnh tượng người dân chen chân xếp hàng từ sáng sớm để mua vàng diễn ra phổ biến. Bất chấp mức giá cao kỷ lục, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) khiến dòng người vẫn đổ tiền vào kim loại quý. Nhiều doanh nghiệp lớn như Bảo Tín Minh Châu, Doji hay các cửa hàng nhỏ lẻ đều phải thông báo "cháy hàng" vàng nhẫn ngay từ đầu giờ chiều.

Đà tăng phi mã này được thúc đẩy bởi thị trường quốc tế, khi giá vàng giao ngay vượt 4.875 USD/ounce do bất ổn địa chính trị và kỳ vọng về chính sách kinh tế Mỹ. Dù mức giá trong nước đang cao hơn thế giới khoảng 15 triệu đồng/lượng, tình trạng khan hiếm hàng vẫn diễn ra. Tại các "phố vàng" ở Hà Nội, cảnh người dân xếp hàng chờ mua từ sáng sớm cho thấy tâm lý FOMO đang bao trùm thị trường.

Ông Shaokai Fan – đại diện Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lý giải: "Khi giá vàng tăng quá nhanh, thị trường xuất hiện làn sóng FOMO mạnh mẽ. Người dân đổ xô mua vàng vật chất bất chấp giá cao vì lo ngại giá sẽ còn tăng nữa, tạo nên áp lực cầu ảo rất lớn trong ngắn hạn".

Tuy nhiên, sang phiên 22/1, giá vàng có sự điều chỉnh nhẹ về quanh mốc 169,3 triệu đồng/lượng, cho thấy sự biến động khó lường của kim loại quý này.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long nhận định, việc người dân dốc tiền mua vàng ở vùng giá 170 triệu đồng/lượng để đầu cơ lướt sóng là "cực kỳ mạo hiểm".

Thứ nhất, rủi ro từ chênh lệch giá: Hiện tại, giá vàng trong nước đang cao hơn giá thế giới khoảng 15 triệu đồng/lượng. Chuyên gia cảnh báo, nếu Ngân hàng Nhà nước có động thái can thiệp nguồn cung hoặc cấp phép nhập khẩu vàng, mức chênh lệch này sẽ nhanh chóng bị thu hẹp. Khi đó, giá vàng trong nước có thể giảm sâu bất chấp giá thế giới đi ngang, khiến người mua ở đỉnh chịu lỗ nặng.

Thứ hai, biến động khôn lường: Ngay sau khi chạm đỉnh 170,7 triệu đồng vào ngày 21/1, chỉ sang ngày 22/1, giá vàng đã quay đầu giảm hơn 1 triệu đồng/lượng. Diễn biến "sáng nắng, chiều mưa" này cho thấy thị trường đang rất nhạy cảm. Nhà đầu tư nhỏ lẻ không có kiến thức chuyên sâu rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy mua đỉnh - bán đáy.

Thứ ba, cạm bẫy thị trường: Trong bối cảnh khan hiếm nguồn cung, rủi ro mua phải vàng giả, vàng kém chất lượng hoặc bị các đơn vị kinh doanh chèn ép giá (mua thấp - bán cao) là điều người dân cần hết sức đề phòng.

Chớ dại "lướt sóng" theo tin đồn

Mặc dù nhiều dự báo quốc tế cho rằng vàng có thể chạm ngưỡng 5.000 USD/ounce, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long vẫn khuyến nghị nhà đầu tư cẩn trọng. Ông nhấn mạnh vàng tại Việt Nam không phù hợp để "lướt sóng" ngắn hạn do chênh lệch giá mua - bán cao và rủi ro chính sách.

"Nếu Ngân hàng Nhà nước cấp phép nhập khẩu vàng, khoảng cách giá trong nước và thế giới sẽ thu hẹp, gây thiệt hại cho người nắm giữ giá cao. Đó là chưa kể đến rủi ro vàng giả và sự lũng đoạn giá của doanh nghiệp", ông Long cảnh báo. Ông khuyên nhà đầu tư nên coi vàng là công cụ bảo hiểm rủi ro dài hạn thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

Giá vàng năm 2026 sẽ lập đỉnh mới sau năm 2025 tăng trưởng kỷ lục?

So sánh với các kênh đầu tư khác, TS. Nguyễn Văn Đính (Hiệp hội Bất động sản Việt Nam) phân tích: "Vàng chỉ sinh lời khi giá tăng, hoàn toàn không tạo ra dòng tiền đều đặn như cho thuê bất động sản hay cổ tức từ chứng khoán".

Giới chuyên gia đồng thuận rằng, ở vùng giá hiện tại, vàng chỉ phù hợp vai trò là công cụ bảo hiểm, phòng ngừa rủi ro lạm phát hoặc bất ổn địa chính trị trong dài hạn với tỷ trọng vốn vừa phải. Việc "bỏ trứng vào một giỏ" hoặc vay mượn để đầu cơ vàng lúc này không khác gì đánh bạc.

Trong bối cảnh người dân đổ xô tích trữ, ước tính có khoảng 400-500 tấn vàng (tương đương hàng chục tỷ USD) đang "ngủ đông" trong dân cư. Các chuyên gia như PGS.TSKH Bùi Xuân Biên, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội, và chuyên gia tài chính - ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu đều cho rằng đây là sự lãng phí nguồn lực lớn.

Để khơi thông dòng vốn này, nhiều giải pháp đã được các chuyên gia đề xuất. Đó là thành lập Sàn giao dịch vàng quốc gia nhằm iúp minh bạch hóa thị trường, giảm thiểu giao dịch ngầm.

Bên cạnh đó, các chuyên gia kiến nghị chứng khoán hóa vàng, cho phép người dân nắm giữ chứng chỉ vàng thay vì vàng vật chất, giúp giảm áp lực cung ứng vật lý và đưa vốn vào lưu thông.

Đồng thời, thay đổi tư duy quản lý. Chuyển từ các biện pháp hành chính sang xây dựng hệ sinh thái tài chính an toàn, hấp dẫn để người dân tự nguyện chuyển hóa tài sản.

Tuy nhiên, chuyên gia Ngô Trí Long lưu ý, khi giá vàng còn tăng và tâm lý phòng thủ còn cao, việc huy động vàng không thể nóng vội. "Đây là câu chuyện dài hạn, cần sự ổn định vĩ mô và niềm tin vào các kênh đầu tư thay thế, thay vì các mệnh lệnh hành chính đơn thuần", ông Long nêu.

Thanh Hoa